📌 Wiedza w pigułce
- Prawidłowy poziom cukru we krwi na czczo mieści się w granicach 70–99 mg/dl. Większe wartości świadczą o nieprawidłowościach i wymagają konsultacji z lekarzem.
- Jeżeli wynik glukozy we krwi jest równy lub większy 126 mg/dL, badanie należy powtórzyć po kilku dniach – może świadczyć o cukrzycy.
- Przyczyny niskiego poziomu cukru to m.in. cukrzyca, zatrucie pokarmowe, stres i znaczny wysiłek fizyczny, nieprawidłowa dieta.
- Wysoki poziom cukru we krwi występuje m.in. w cukrzycy, insulinooporności, chorobach trzustki, zaburzeniach endokrynologicznych, zespole Cushinga.
Przeczytaj artykuł, dowiedz się, jak przygotować się do badania cukru we krwi, kiedy należy je wykonać oraz sprawdź tabelę wyników. W Świecie Zdrowia oferujemy realne wsparcie w leczeniu cukrzycy – dla Ciebie lub Twoich bliskich.
Badanie poziomu cukru we krwi – kiedy należy wykonać?
Poziom glukozy we krwi badamy:
- gdy występują objawy niedocukrzenia (hipoglikemii) lub przecukrzenia (hiperglikemii);
- rutynowo, jako element badań laboratoryjnych – szczególnie w przypadku osób, u których istnieje ryzyko wystąpienia cukrzycy (u osób powyżej 40. roku życia, z nadwagą lub otyłością, obciążonych genetycznie ryzykiem cukrzycy);
- regularnie – diabetycy mierzą cukier nawet kilkukrotnie w ciągu dnia;
- u każdej kobiety w ciąży między 24. a 28. tygodniem (badanie pomaga wykryć cukrzycę ciążową).
Każdy zdrowy człowiek po 45. roku życia powinien wykonywać oznaczenie poziomu glukozy na czczo minimum raz na 3 lata. Diabetycy badają poziom glikemii we krwi w warunkach domowych za pomocą glukometru.
Sprawdź: Cukrzyca – objawy, przyczyny, dieta, badania. Jak rozpoznać i leczyć cukrzycę?
Warto wiedzieć, że pomiar glikemii wykonany domowym glukometrem nie jest wynikiem diagnostycznym. Badanie powinno być wykonane w laboratorium. Wynik na glukometrze domowym może być obarczony niewielkim błędem pomiarowym do 15% wyniku (norma ISO ISO 15197:2015).
Potrzebujesz konsultacji z diabetologiem?
Umów wizytę stacjonarną lub telekonsultację
Jak przygotować się do badania poziomu cukru we krwi?
Do badania poziomu cukru we krwi przygotowujemy się w zależności od zaleceń. Badanie glukozy może być wykonane:
- na czczo – 8 godzin przed badaniem nie należy jeść ani pić – poza wodą;
- po posiłku – badanie glikemii poposiłkowej, kontrolę glikemii wykonuje się po 2 godzinach od ukończenia posiłku (np. w warunkach domowych, za pomocą glukometru), ciężarne glikemię po posiłku kontrolują po 1 godzinie;
- o dowolnej porze – badanie przygodnego stężenia glukozy we krwi można wykonać w każdej chwili, nie trzeba być na czczo – nieprawidłowy wynik przygodnego badania poziomu cukru nie jest podstawą do rozpoznania cukrzycy, w takim przypadku konieczne jest wykonanie kolejnych badań (badanie poziomu cukru na czczo; doustny test tolerancji glukozy).
Cukrzycę diagnozuje się w oparciu o glikemię przekraczającą normę w badaniu poziomu cukru we krwi na czczo (w dwukrotnych pomiarach), w teście doustnego obciążenia glukozą (OGGT) lub na podstawie wyniku hemoglobiny glikowanej (HBA1c).
Badanie cukru we krwi – interpretacja wyników
Prawidłowy wynik poziomu glukozy we krwi mieści się w granicach 70–99 mg/dl. W przypadku podwyższonego wyniku (126 mg/dL lub powyżej tej wartości) badanie należy powtórzyć po kilku dniach.
Poziom glukozy we krwi żylnej – tabela
| Poziom cukru we krwi – wynik | Interpretacja wyniku |
|---|---|
| 70–99 mg/dL (3.9 do 5.5 mmol/l) | poziom glukozy na prawidłowym poziomie |
| 100–125 mg/dL (5.6 do 6.9 mmol/l) | nieprawidłowy poziom glukozy na czczo (stan przedcukrzycowy) |
| 126 mg/dL (7.0 mmol/l) lub powyżej tej wartości | jeśli taki wynik odnotowany jest w dwóch pomiarach, to diagnozowana jest cukrzyca |
Test doustnego obciążenia glukozą (OGGT) – tabela
| Glikemia w 120. minucie po obciążeniu glukozą | Interpretacja wyniku |
|---|---|
| poniżej 140 mg/dL (7.8 mmol/l) | tolerancja glukozy prawidłowa |
| 140–199 mg/dL (7.8–11.1 mmol/l) | stan przedcukrzycowy – tolerancja glukozy nieprawidłowa |
| 200 mg/dL (11.1 mmol/l) lub powyżej | diagnozowana jest cukrzyca |
W celu zdiagnozowania cukrzycy ciążowej wykonuje się oznaczenie poziomu glukozy we krwi na czczo oraz test doustnego obciążenia glukozą (OGTT). Normy dla pacjentek w ciąży są następujące:
- na czczo ≥92 mg/dl (5,1 mmol/l);
- po godzinie ≥180 mg/dl (10,0 mmol/l);
- po dwóch godzinach ≥153 mg/dl (8,5 mmol/l).
Badaniem diagnostycznym w kierunku cukrzycy jest również badanie krwi – hemoglobina glikowana (HbA1c). Wynik równy 6,5% lub wyższy niż 6,5% wskazuje na cukrzycę. Przy rozpoznaniu stanu przedcukrzycowego oraz cukrzycy ciążowej nadal zaleca się wykonywanie pomiaru glukozy na czczo i testu OGGT.
Niski poziom cukru we krwi – jakie mogą być przyczyny?
Poziom cukru we krwi może być niski z wielu przyczyn, częste przyczyny to:
- niezdiagnozowana cukrzyca;
- zatrucie pokarmowe – z wymiotami i biegunką;
- intensywny wysiłek fizyczny;
- niektóre diety odchudzające (za mało węglowodanów w diecie);
- spożycie dużych ilości mocnego alkoholu;
- stres;
- spożycie większych porcji węglowodanów prostych (przy hipoglikemii reaktywnej);
- u chorych na cukrzycę również: podanie zbyt dużej dawki insuliny, pominięcie posiłku, zjedzenie zbyt skromnego posiłku.
Chcesz zadbać o zdrowe dziś i dobre jutro swoich pracowników?
Sprawdź PROgram: PROfilaktyka w kierunku długowieczności
Jak objawia się niedocukrzenie (hipoglikemia)?
- wczesne objawy: uczucie głodu, nudności, osłabienie, bladość, rozszerzone źrenice, niepokój, potliwość (tzw. zimny pot), drżenie rąk;
- ciężkie niedocukrzenie: zaburzenia orientacji, zaburzenia mowy, drgawki, śpiączka.
Wysoki poziom cukru we krwi – jakie mogą być przyczyny?
- niezdiagnozowana cukrzyca, insulinooporność;
- choroby trzustki (zapalenie trzustki);
- stres pourazowy;
- zespół Cushinga;
- choroby endokrynologiczne;
- u chorych na cukrzycę: źle leczona cukrzyca (np. źle dobrana dawka insuliny, pominięcie dawki).
Jak objawia się przecukrzenie (hiperglikemia)?
- oddawaniem dużej ilości moczu;
- wzmożonym pragnieniem;
- suchością w jamie ustnej;
- złym samopoczuciem, osłabieniem, sennością;
- bólami głowy;
- niewyraźnym widzeniem.
