Czym jest psychoterapia?
Fundamentalnym założeniem wszystkich psychoterapii jest wiedza, że życie psychiczne człowieka można zrozumieć oraz że podlega ono zmianom i możemy mieć na nie wpływ. Liczne badania pokazały i wielokrotnie potwierdziły skuteczność psychoterapii.
Jest ona metodą leczenia za pomocą środków psychologicznych, mającą na celu zakończenie cierpienia pacjenta i wsparcie go w wykorzystaniu jego możliwości prowadzenia spełnionego życia. Bardzo często psychoterapia występuje również jako metoda komplementarna do farmakoterapii.
Psychoterapia może przybierać kilka podstawowych form:
- psychoterapii indywidualnej – podczas której tylko pacjent i terapeuta pracują wspólnie nad ustalonym celem terapii;
- psychoterapii grupowej – podczas której jeden terapeuta lub dwóch terapeutów pracuje z większą liczbą pacjentów, pacjent otrzymuje informacje nie tylko od psychoterapeuty, ale również od całej grupy, która może być dla niego wsparciem;
- psychoterapii par – gdy jako para będąca w związku chcemy pracować nad relacją;
- psychoterapii rodzinnej – gdy celem zmiany są relacje w całej rodzinie, a w spotkaniach uczestniczą terapeuta, rodzice oraz dzieci.
Jak wygląda psychoterapia?
Pierwszym krokiem jest wybór i umówienie się do psychoterapeuty. Już podczas kontaktu telefonicznego prawdopodobnie zostaniesz poproszony o krótkie opisanie problemu, z jakim się zgłaszasz.
W zależności od tematu, z jakim przychodzisz, może wystarczyć jedna wizyta lub kilka wizyt, a może potrzebna będzie dłuższa, kilku- lub kilkunastomiesięczna terapia.
Pierwsza wizyta (w gabinecie lub online) jest okazją do poznania Cię przez terapeutę, ale również do poznania terapeuty przez Ciebie. Podczas początkowych spotkań opowiesz o swoich trudnościach, motywacjach oraz celach, jakie chcesz osiągnąć dzięki terapii. Gdy zarówno Ty, jak i terapeuta zobaczycie, że dobrze się wam rozmawia, ustalicie, jak długo i nad jakimi celami chcecie wspólnie pracować.
Bardzo ważne dla efektów terapii są również jej praktyczne ramy. Poczynając od stałych dni i godzin spotkań, poprzez miejsce, w którym powinieneś się czuć komfortowo, a kończąc na zasadach, jakie ustalicie wraz terapeutą, określających ramy waszej wspólnej pracy.
Rodzaje psychoterapii
Wyróżniamy wiele nurtów psychoterapeutycznych, które trochę inaczej rozumieją człowieka i rozwinęły własne narzędzia oraz sposoby pracy z pacjentem. Do najpopularniejszych zaliczamy: podejście psychodynamiczne, poznawczo-behawioralne, Gestalt, humanistyczne i egzystencjalne.
Nurt psychodynamiczny widzi człowieka jako w dużej mierze zdeterminowanego przez swoje przeszłe doświadczenia, a jego zachowania jako wynik kierujących nim popędów. Koncentruje się na tym, by to, co nieświadome, uczynić świadomym, spojrzeć na mechanizmy obronne, które nie pozwalają się nam rozwijać, oraz wzmocnić nasze ego. W trakcie terapii stosowane są takie metody, jak analiza snów, metoda wolnych skojarzeń czy praca z mechanizmami obronnymi.
Nurt poznawczo-behawioralny spogląda na człowieka jako posiadającego duży potencjał do rozsądnego działania, a trudności upatruje w zniekształceniach poznawczych, schematach myślowych, które usztywniają nasze widzenie świata i, co za tym idzie, nie pozwalają adekwatnie ustosunkować się do nowych sytuacji. W trakcie terapii pacjent uczy się identyfikować swoje nieracjonalne przekonania i odróżniać je od racjonalnych. Wraz ze zmianami w myśleniu idą zmiany w sferze uczuć, co finalnie pozwala przeżywać swoje życie w pełniejszy sposób.
Gestalt to terapia ukierunkowana na naszą świadomość i kontakt ze środowiskiem. Człowiek jest tu widziany jako noszący w sobie ogromny potencjał do samoregulacji. Bardzo ważne jest uwzględnienie całego kontekstu naszego działania (sytuacji, innych osób, przekonań). Całość jest postrzegana jako coś więcej niż tylko suma składowa swoich części – ważne, by wszystkie elementy (ciało, myśli, uczucia, zachowania) były ze sobą zintegrowane. Nurt ten kładzie też bardzo duży nacisk na to, co dzieje się w chwili obecnej; „tu i teraz” jest ważniejsze niż nasze przeszłe doświadczenia.
Podejście humanistyczne cechuje niezachwiana ufność w człowieka i jego wewnętrzną mądrość. Koncentruje się ono na tym, co w człowieku zdrowe i dobre. Celem terapii jest nie tyle rozwiązywanie problemów, co towarzyszenie pacjentowi w jego wzroście. Terapeuta pomaga pacjentowi coraz bardziej być sobą. Ważniejsze niż techniki stosowane w czasie terapii jest to, jaka relacja łączy pacjenta z terapeutą i jak dobrze ten drugi umie towarzyszyć swojemu pacjentowi w rozwoju.
Psychoterapia egzystencjalna jest podejściem zorientowanym na osobę, a jej celem jest to, by pacjent mógł przeżywać swoje życie w sposób wolny i podejmować zgodne ze sobą decyzje, a także umiał dostrzegać ważne dla siebie wartości. Nurt ten cechuje duży szacunek do tego, co aktualnie przeżywa pacjent, a terapeuta, używając siebie jako narzędzia, empatycznie podąża za pacjentem, dodając mu odwagi do spoglądania na swoje życie takim, jakie jest, a nie jakim pacjent chciałby je widzieć. Terapeuta próbuje zrozumieć, o co tak naprawdę chodzi w tym, co mówi pacjent, w żaden sposób nie interpretując jego słów. Wraz z pacjentem próbuje przezwyciężyć przeszkody i odkryć autentyczny sposób życia. Człowiek podobnie jak w podejściu Gestalt jest tu widziany zawsze w szerszym kontekście, w kontekście nieustannej dialogowej wymiany z otaczającym światem.
Kiedy pójść na psychoterapię?
Warto skorzystać z pomocy psychoterapeuty, gdy odczuwamy trudności w samodzielnym poradzeniu sobie z naszymi problemami. Gdy są one czymś więcej niż gorszym humorem, który każdemu się przydarza, czy zniechęceniem po jakimś niepowodzeniu.
Wskazaniem do psychoterapii jest również poczucie, że nie możemy już żyć tak, jak byśmy tego chcieli, czyli gdy nasze działanie mija się z naszym zamiarem (na przykład chcemy jechać na wakacje, ale nie robimy tego, bo panicznie boimy się latać samolotem, albo gdy nie chcemy wybuchać gniewem, ale mimo wszystko to robimy).
Wskazaniem do pójścia do terapeuty jest też zdiagnozowanie przez psychiatrę jakiegoś zaburzenia psychicznego, poczucie uporczywości różnych objawów, które dezorganizują nasze życie. Terapia jest jednak pomocna również wtedy, gdy chcemy po prostu lepiej zrozumieć siebie w swoim życiu i uczynić je bardziej wartościowym i dobrym. To czas, w którym możemy w 100% skoncentrować się na tym, co najważniejsze – czyli tym, co dla mnie osobiście oznacza udane życie i co nie pozwala mi się nim w pełni cieszyć.
Autor: Krzysztof Kropisz
Polecane artykuły:
