Na raka nerki częściej chorują mężczyźni, zazwyczaj po 45. roku życia. U kobiet ryzyko wystąpienia raka nerki wzrasta po 55. roku życia. Szczyt zachorowań przypada na 7. dekadę życia. Początkowo rak nerki nie daje żadnych objawów i jest wykrywany przypadkowo. Tymczasem wczesne rozpoznanie pomaga uniknąć przerzutów i daje większe szanse na wyleczenie.
Przyczyny raka nerki
Jakie są przyczyny raka nerki? Rak nerki może wystąpić wskutek czynników genetycznych, hormonalnych i środowiskowych. Ostatnie z wymienionych to najczęściej:
- palenie tytoniu,
- nadmierne spożywanie alkoholu,
- nadużywanie leków przeciwbólowych,
- nadciśnienie tętnicze,
- otyłość i znikoma aktywność fizyczna,
- dieta z dużym udziałem produktów zawierających białko zwierzęce,
- narażenie na czynniki chemiczne, takie jak azbest, garbniki, metale ciężkie.
Specjaliści przekonują, że styl życia oparty na codziennej aktywności fizycznej, zdrowej diecie i niestosowaniu używek to właściwa profilaktyka raka nerki.
Objawy raka nerki
Rak nerki często zostaje ujawniony przy okazji diagnozowania innych chorób. U 30 proc. chorych rozpoznanie następuje dopiero w momencie pojawienia się przerzutów.
Jakie są najbardziej charakterystyczne objawy raka nerki? To przede wszystkim:
- krwiomocz,
- ból kolkowy lub tępy ból okolicy lędźwiowej,
- guz wyczuwalny przez powłoki brzuszne.
Krwiomocz występuje u ok. połowy chorych. W odmianie mikroskopowej krew jest niewidoczna, w krwiomoczu makroskopowym widoczna jest krew, a niekiedy nawet skrzepy w moczu. W początkowej fazie choroby krwiomoczowi nie towarzyszy ból.
Krwiomocz, ból lędźwiowy oraz wyczuwalny guz to trzy najbardziej charakterystyczne objawy raka nerki, które określane są jako triada Virchowa. Łącznie te objawy występują jedynie w ok. 10 proc. przypadków, w późnym etapie choroby. Częściej pojawiają się pojedynczo.
Pozostałe, mniej charakterystyczne objawy raka nerki to:
- gorączka o nieznanym pochodzeniu, która zazwyczaj długo się utrzymuje, a temperatura ciała pacjenta waha się w ciągu dnia,
- utrata wagi,
- nadmierna, nocna potliwość,
- podwyższone ciśnienie krwi,
- podwyższone OB,
- wzrost ilości krwinek czerwonych RBC (tzw. czerwienica),
- obrzęki kończyn dolnych,
- upośledzenie funkcji wątroby,
- zapalenie wielomięśniowe,
- zwiększony poziom wapnia we krwi,
- niedokrwistość z czasem przechodząca w nadkrwistość,
- zmęczenie.
Rak nerki – przerzuty
Jeśli dojdzie do przerzutów raka nerki, mogą pojawić się następujące objawy:
- kaszel, duszności, krwioplucie – przerzuty do płuc,
- bóle kostne, występowanie patologicznych złamań – przerzuty do kości,
- objawy neurologiczne – przerzuty do ośrodkowego układu nerwowego,
- niewydolność wątroby, czasem żółtaczka – przerzuty do wątroby.
Najczęściej jednak przerzuty raka nerki, jeżeli do nich dojdzie, pojawiają się w regionalnych węzłach chłonnych (sąsiadujących z nerkami). W takim przypadku nie dają dodatkowych objawów.
Diagnostyka raka nerki
Kluczem do zdiagnozowania raka nerki są badania fizykalne, obrazowe i laboratoryjne. Lekarz przeprowadza także wywiad z pacjentem.
Główne badania obrazowe stosowane w rozpoznaniu raka nerki to USG, rezonans magnetyczny i tomografia komputerowa jamy brzusznej. Dawniej wykonywano także urografię, jednak obecnie odchodzi się od tego badania na rzecz dającej pełniejszy obraz tomografii komputerowej.
Badania te pozwalają m.in. określić charakter guza, jego stopień zaawansowania i stosunek do narządów znajdujących się najbliżej, a także przyjrzeć się sąsiadującym węzłom chłonnym.
Badania laboratoryjne, które należy wykonać, to:
- morfologia krwi,
- badanie ogólne moczu,
- OB,
- oznaczenie poziomu transaminaz,
- oznaczenie kreatyniny,
- klirens kreatyniny,
- fosfataza alkaliczna.
Leczenie raka nerki
Raka nerki leczy się chirurgicznie. Podczas operacji usuwana jest nerka (czasami również jej okolice) lub jedynie część nerki, jeśli guz nie jest w zaawansowanym stadium. Po leczeniu chirurgicznym stosuje się hormonoterapię lub radioterapię. Chemioterapia jest w tym przypadku nieskuteczna, dlatego nie zaleca się jej.
Rak nerki – rokowania
Rokowania pacjenta są zależne od tego, na jakim etapie został wykryty rak nerki oraz czy doszło do przerzutów. Szansa na 5-letnie przeżycie pacjenta, u którego zdiagnozowano raka nerki w początkowym stadium, to nawet 90 proc.
