Rodzaje insulin. Składy, nazwy handlowe, czas działania

Insulina – kiedy się ją stosuje?

U zdrowego człowieka trzustka stale produkuje i wydziela insulinę, dzięki czemu właściwy poziom glukozy utrzymuje się przez 24 godziny na dobę. U osób, które zachorowały na cukrzycę typu 1., występuje całkowity niedobór insuliny. Pacjenci ci terapię insuliną rozpoczynają natychmiast, ponieważ w cukrzycy typu 1. tylko insulina obniża poziom cukru.

Osoby, które mają cukrzycę typu 2., bardzo często obawiają się terapii insuliną i odwlekają moment leczenia. Jeśli jednak wyczerpane zostały inne możliwości leczenia, leki doustne i dieta przestały przynosić zadowalające efekty, a wyrównanie cukrzycy jest złe, konieczne staje się włączenie insuliny.

Insulinę stosuje się również wtedy, gdy występuje cukrzyca w ciąży – dla bezpieczeństwa matki i płodu, oraz w ostrych stanach przed operacjami i w przypadku chorób (np. wątroby), w których stosowanie leków doustnych jest przeciwwskazane.

Insulina pomoże w uchronieniu się przed wysokimi wartościami glikemii, a stosowanie jej pozwoli zapobiec późnym powikłaniom. Ponieważ insulina jest białkiem, nie można jej podawać doustnie. Naukowcy pracują nad stworzeniem innej metody podawania tego hormonu, ale aktualnie dostępne są formy podania w zastrzykach lub za pomocą pompy insulinowej.

Jakie występują rodzaje insulin?

Ze względu na szybkość, z jaką wystrzyknięta insulina pojawia się we krwi, oraz czas jej działania wyróżnia się następujące grupy insulin:

• analogi szybko działające;
• insuliny krótko działające;
• insuliny o pośrednim czasie działania;
• analogi długo działające;
• mieszanki insulinowe, czyli preparaty złożone: z insuliny szybko działającej i insuliny o przedłużonym czasie działania lub insuliny krótko działającej i o przedłużonym czasie działania;
• mieszkanki analogu szybko działającego i analogu długo działającego;

Ze względu na porę podawania wyróżnia się:

• insulinę bazową;
• insulinę stosowaną przed posiłkiem.

Insulina bazowa

Ma za zadanie naśladować podstawowe wydzielanie insuliny. Jej działanie wynosi od 16 do aż 42 godzin. Zadaniem insuliny bazowej jest utrzymanie prawidłowego poziomu cukru w nocy i między posiłkami. Insuliny bazowe podaje się zazwyczaj w miejsca, z których wchłania się wolno, czyli w uda oraz w boczną część pośladka. Insulinę bazową podajemy regularnie o tej samej porze. Najczęściej są to godziny późnowieczorne, chociaż w niektórych przypadkach stosuje się podaż 2 razy na dobę.

Insuliny przedposiłkowe stosuje się odpowiednio:

• ok. 30–45 minut przed posiłkiem, gdy są to insuliny ludzkie;
• ok. 15 minut przed posiłkiem, w przypadku szybko działających analogów.

Uwaga! Czas oczekiwania na rozpoczęcie posiłku jest ściśle związany z poziomem glikemii. Im wyższa glikemia, tym później powinien być zaczynany posiłek.

Insulina krótko działająca oraz analogi szybko działające

Podczas stosowania insuliny ludzkiej krótko działającej zazwyczaj spożywa się 3 główne posiłki oraz 3 przekąski, a w przypadku stosowania analogów szybko działających insulinę podaje się przed każdym posiłkiem. Insulina do posiłku jest podawana najczęściej w brzuch lub ramię. Są to miejsca, z których insulina wchłania się najszybciej.

Mieszanki insulin

Mieszanki insulin stosuje się zazwyczaj 2 razy na dobę, przed śniadaniem i przed kolacją. Mieszanki z insulin ludzkich podaje się ok. 30 minut przed śniadaniem i kolacją, a mieszanki z insulin analogowych ok. 15 minut przed śniadaniem i kolacją. Jeśli diabetyk stosuje mieszanki insulin ludzkich, to zazwyczaj spożywa 3 główne posiłki oraz 3 małe przekąski. Przy mieszankach analogowych należy spożywać tylko 3 posiłki.

Podział insulin ze względu na czas działania

Analogi szybko działające

Skład	Nazwa handlowa	Początek działania	Szczyt działania / maksymalne działanie	Czas działania
Lispro	Humalog	po 15 minutach	30–70 minut	2–5 h
Lispro	Insulin Lispro	po 15 minutach	30–70 minut	2–5 h
Lispro	Liprolog	po 15 minutach	30–70 minut	2–5 h
Glulisina	Apidra	po 10–20 minutach	60 minut	3–4 h
Aspart	Novorapid	po 10–20 minutach	60–180 minut	3–5 h
Aspart	Insulin aspart Sanofi	po 10–20 minutach	60–180 minut	3–5 h
Aspart	Fiasp	po 5–10 minutach	30–180 minut	3–5 h

Mieszanki zawierające analog

Skład	Nazwa handlowa	Początek działania	Szczyt działania / maksymalne działanie	Czas działania
Aspart + NPH	Novomix 30/ Novomix 50	po 10–20 minutach	1–2 h / 4–8 h	10–16 h
Lispro + NPH	Humalog mix 25/ mix 50	po 15 minutach	1–2 h / 4–8 h	10–16 h
Degludec/ Aspart	Ryzodeg	po 0–14 minutach	60–75 minut	25–42 h

Analogi długo działające

Skład	Nazwa handlowa	Początek działania	Szczyt działania / maksymalne działanie	Czas działania
Glagrina	Lantus	1,5–2 h	bezszczytowa	do 24 h
Detemir	Levemir	1,5–2 h	do 14 h	mniej niż 24 h
Glagrina	Abasaglar	1,5–2 h	bezszczytowa	do 24 h
Glagrina	Toujeo	1 h	bezszczytowa	24–36 h
Degludec	Tresiba	0–1 h	bezszczytowa	25–42

Insulina krótko działająca

Skład	Nazwa handlowa	Początek działania	Szczyt działania / maksymalne działanie	Czas działania
Regular/neutralna	Humulin R	30–45 minut	1–4 h	6–8 h
Regular/neutralna	Actrapid	30–45 minut	1,5–3,5 h	7–8 h
Regular/neutralna	Gensulin R	30–45 minut	1–3 h	6–8 h
Regular/neutralna	Polhumin R	30–45 minut	1–3 h	8 h
Regular/neutralna	Insuman R	30–45 minut	1–4 h	7–9

Mieszanki insulin ludzkich

Skład	Nazwa handlowa	Początek działania	Szczyt działania / maksymalne działanie	Czas działania
Regular + NPH/ izofanowa	Humulin M3	po 45 minutach	1–4 h / 3–12 h	do 24 h
Regular + NPH/ izofanowa	Mixtard 30/40/50	po 45 minutach	1,5–3 h / 4–12 h	do 24 h
Regular + NPH/ izofanowa	Gensulin M30/m40/m50	po 45 minutach	1–3 h / 3–12 h	do 24 h
Regular + NPH/ izofanowa	Polhumin Mix 2/mix 3/mix 4/mix 5	po 45 minutach	1–3 h / 4–12 h	do 24 h
Regular + NPH/ izofanowa	Insuman 25	po 45 minutach	1–4 h / 3–4 h	12–19 h

Insulina ludzka o przedłużonym działaniu

Skład	Nazwa handlowa	Początek działania	Szczyt działania / maksymalne działanie	Czas działania
NPH /izofanowa	Humulin N	0,5–1,5 h	3–12 h	18–22 h
NPH /izofanowa	Insulatard	0,5–1,5 h	4–12 h	18–22 h
NPH /izofanowa	Gensulin N	0,5–1,5 h	3–12 h	18–22 h
NPH /izofanowa	Polhumin N	1,5 h	4–12 h	18–22 h
NPH /izofanowa	Insuman Basal	1 h	3–4 h	11–20 h

Wymienione powyżej czasy działania są czasami średnimi. Dokładne informacje na temat działania insulin zawiera ulotka producenta. W przypadku wszystkich rodzajów insuliny przebieg działania może być odmienny u różnych osób, a także u tej samej osoby w różnych sytuacjach. Zależy on od wielkości dawki, miejsca iniekcji, ukrwienia, temperatury i aktywności fizycznej.