SIADH – zespół Schwartza-barttera. Co to za choroba? Jak ją leczyć?

SIADH – co to takiego?

Zespół Schwartza-barttera (SIADH) to choroba powstająca na skutek zbyt dużej produkcji wazopresyny. Jest to hormon uwalniany przez przysadkę mózgową, którego główna funkcja polega na regulacji gospodarki wodnej w organizmie.

Wazopresyna (inaczej ADH – hormon antydiuretyczny) odpowiada za zwrotne wchłanianie wody w kanalikach nerkowych i tym samym zagęszcza mocz. Jej nadprodukcja zaburza cały ten proces i prowadzi do retencji, czyli zatrzymania wody.

Sód, pomimo zmniejszonego stężenia wody, jest wydalany w normalnej ilości. To z kolei powoduje spadek jego stężenia we krwi (hiponatremia). Ujawniają się wówczas objawy typowe dla niedoborów tego pierwiastka, m.in. drażliwość, zmęczenie, bóle głowy, a nawet utrata przytomności.

SIADH – co go wywołuje? Przyczyny

SIADH powstaje samoistnie lub w przebiegu niektórych chorób, np. nowotworów. Do rozwoju schorzenia może dojść również w momencie, gdy zostaną uszkodzone drogi hamujące uwalnianie wazopresyny (np. przy poważnych operacjach obarczonych takim ryzykiem).

Najczęstsze przyczyny zespołu Schwartza-barttera to:

• rak, a zwłaszcza: płuc, trzustki, dwunastnicy, prostaty (guzy obecne w przebiegu tych nowotworów mają tendencję do produkcji wazopresyny);
• choroby autoimmunologiczne;
• urazy głowy;
• choroby płuc, szczególnie astma i zapalenie płuc (tu główną przyczyną nadmiernej produkcji wazopresyny jest zwykle hipoksja, czyli niedostateczna ilość tlenu w komórkach, co jest dla organizmu impulsem do wytwarzania hormonu).

SIADH ma głównie objawy wynikające z nieprawidłowości w działaniu układu nerwowego, dlatego choroby tego systemu również są przyczyną rozwoju zespołu Schwartza-barttera. Szczególne ryzyko stwarza zapalenie opon mózgowych, wodogłowie i stwardnienie rozsiane. Zarażenie się wirusem HIV także podnosi ryzyko. Nadmierną produkcję wazopresyny mogą powodować również niektóre leki.

SIADH – objawy

W przebiegu zespołu Schwartza-barttera chorzy skarżą się na: osłabienie i zmęczenie, rozdrażnienie, zwiększoną irytację. Często odczuwają przygnębienie i obserwują u siebie pogorszony nastrój.

Ze względu na niedobory sodu pojawiają się również bóle głowy i mięśni. Zauważa się spadek apetytu, tendencję do wymiotów oraz dużą senność. Mogą pojawić się też zaburzenia mowy i zwiększony niepokój.

W ostrych stanach może dojść do:

• konwulsji (napadów drgawkowych);
• śpiączki;
• śmierci.

Przebieg choroby jest bardzo indywidualny – niekiedy symptomy pojawiają się powoli, etapami, z czasem przybierając ostrzejszą postać. Czasem jednak schorzenie może mieć gwałtowny i nagły przebieg.

Zespół Schwartza-barttera – skutki dla zdrowia

Poza przytoczonymi wcześniej drgawkami, śpiączką czy ryzykiem zgonu SIADH może spowodować rozwój innych, poważnych chorób. Ze względu na swoje oddziaływanie na układ nerwowy istnieje duże ryzyko wywołania obrzęku mózgu. Powoduje to pogorszenie funkcji poznawczych, szczególnie pamięci i koncentracji. Często występują kłopoty z mową.

SIADH – jak leczyć?

Podstawą w leczeniu zespołu Schwartza–Barttera jest regulacja gospodarki wodno-sodowej w organizmie. Dlatego też zwiększa się podaż sodu, np. poprzez dożylne podawanie chlorku sodu, a ogranicza ilość przyjmowanych płynów.

Jeśli przyczyną SIADH jest nowotwór, przeprowadza się zabieg chirurgiczny, w trakcie którego wycinany jest fragment chorej tkanki. Kuracja przy pozostałych przyczynach, np. astmie czy zapaleniu opon mózgowych, opiera się na terapii dopasowanej do leczenia tych chorób.

SIADH – który lekarz może pomóc?

Z racji tego, że SIADH wiąże się z zaburzeniem hormonalnym, początkowo warto wybrać się do endokrynologa. Na podstawie konkretnej przyczyny rozwoju zespołu Schwartza-barttera może on zalecić odpowiednią metodę leczenia lub pokierować do dalszych specjalistów – onkologa, pulmonologa czy neurologa.

Autor: Redakcja