Co to jest spirala antykoncepcyjna?
Spirala antykoncepcyjna umieszczana jest w jamie macicy przez lekarza drogą przezpochwową. Do jej końca przytwierdzone są nitki, które pozwalają na usunięcie wkładki w późniejszym czasie. Stosowane obecnie wkładki domaciczne są wykonane z polietylenu, stali nierdzewnej oraz miedzi. Innym rodzajem wkładek antykoncepcyjnych są wkładki hormonalne wykonane z elastomeru. System ich działania polega na miejscowym uwalnianiu progestagenu.
Wkładka domaciczna powoduje, że wewnątrz jamy macicy tworzą się niesprzyjające warunki dla plemników. Miedź poprzez wywoływanie miejscowego stanu zapalnego działa plemnikobójczo i/lub uszkadza komórkę jajową, wpływa również upośledzająco na ruch plemników oraz przyczynia się do zwiększenia gęstości śluzu szyjkowego. Hormony (progestageny) także powodują zagęszczenie śluzu szyjkowego, a ponadto zapobiegają zagnieżdżeniu się zarodka poprzez wpływ na błonę śluzową wyściełającą jamę macicy (endometrium). Dodatkowo istotna jest lokalna reakcja macicy na ciało obce – pojawia się obrzęk, przekrwienie oraz gromadzenie znacznej liczby komórek układu odpornościowego, co tworzy tzw. odczyn zapalny działający toksycznie na plemniki i komórkę jajową. Oprócz tego obecność wkładki powoduje wydzielanie prostaglandyn, które wywołują skurcze macicy prowadzące do wyrzucenia zapłodnionej komórki jajowej. Gestageny natomiast przyczyniają się do blokowania owulacji.
Wkładka domaciczna miedziana i hormonalna – skuteczność
Skuteczność metody antykoncepcyjnej ocenia się na podstawie tzw. wskaźnika Pearla. W przypadku spirali antykoncepcyjnej wynosi on około 0,2 – oznacza to liczbę zapłodnień w ciągu roku na 100 badanych kobiet stosujących tę metodę antykoncepcji. Skuteczność wkładki zależy od jej prawidłowego położenia w jamie macicy, co należy oceniać podczas regularnych kontroli lekarskich. Ważna jest również jej wymiana po upływie daty ważności. Skuteczność antykoncepcyjna wkładki domacicznej wynosi 99 procent. Wkładka miedziana może być założona w dowolnym momencie cyklu, choć wcześniej należy wykluczyć ciążę. Wkładka działa natychmiast.
Wkładkę hormonalną najlepiej umieścić w jamie macicy w ciągu pierwszych 7 dni cyklu. Jeśli nie da się dokładnie ocenić fazy cyklu, można założyć wkładkę w dowolnym momencie, jednak przez pierwszy tydzień należy stosować dodatkowe metody antykoncepcji. Brak skuteczności wkładki wewnątrzmacicznej wynika najczęściej z jej przemieszczenia się bądź przeterminowania. Dlatego tak ważne jest, by skontrolować ułożenie wkładki po około 4 tygodniach od założenia, a następnie zgłaszać się na wizyty kontrolne co pół roku.
Skutki uboczne wkładki wewnątrzmacicznej
Wkładka domaciczna nie jest obojętna dla organizmu. W ciągu pierwszych paru tygodni istnieje zwiększone ryzyko infekcji. Wkładki wewnątrzmaciczne powodują zmniejszenie nasilenia krwawień cyklicznych, jednak u niektórych kobiet dochodzi do krwawień śródcyklicznych. Szczególnie w ciągu pierwszych 3 miesięcy po założeniu wkładki można spodziewać się plamień, a czasami krwawień z dróg rodnych. Krwawienia z czasem stają się coraz rzadsze i mniej obfite. U niektórych kobiet miesiączka całkowicie zanika, jednak nie powinno to stanowić powodu do niepokoju.
Wady i zalety stosowania spirali antykoncepcyjnej
Spirala antykoncepcyjna to bardzo skuteczna metoda antykoncepcji, która nie wymaga od kobiety pamiętania o niej. Najczęściej stosowana jest przez kilka lat. W żaden sposób nie powoduje dyskomfortu przy stosunku płciowym. Dużą zaletą tej metody jest możliwość jej zastosowania po porodzie przez kobiety karmiące piersią, jak również przy wielu chorobach przewlekłych, które wykluczają inne metody antykoncepcyjne. Wkładka domaciczna może być stosowana również jako metoda terapeutyczna w leczeniu obfitych krwawień miesiączkowych.
Ta metoda antykoncepcji nie jest jednak pozbawiona wad. Wkładka wewnątrzmaciczna nie chroni przed chorobami przenoszonymi drogą płciową i nieznacznie zwiększa ryzyko wystąpienia zapalenia narządów miednicy mniejszej oraz ciąży pozamacicznej.
Wkładka wewnątrzmaciczna w Polsce
W Polsce dostępnych jest wiele rodzajów wkładek. Założyć je musi jednak lekarz, mając do dyspozycji badanie ultrasonograficzne (USG). Cena wkładki wewnątrzmacicznej waha się od 50 do 700 zł.
Autor: Redakcja
