Korzyści z aktywności fizycznej jest wiele. Wystarczy wymienić utrzymanie lub nawet spadek masy ciała, poprawę wrażliwości tkanek na insulinę oraz zmniejszenie ryzyka wystąpienia wielu powikłań, w tym chorób krążenia, na które są narażone osoby z cukrzycą.
Problem w tym, że wielu diabetyków rezygnuje z ćwiczeń – nawet tych mało wymagających – z obawy przed wystąpieniem hipoglikemii, czyli groźnego stanu niedocukrzenia. Obawy są zasadne, ponieważ w wyniku aktywności fizycznej obniża się poziom cukru we krwi, a zatem wysiłek fizyczny działa podobnie do insuliny. Nie należy jednak z tego powodu rezygnować z ćwiczeń.
Wyzwaniem dla każdego diabetyka jest odpowiednie przygotowanie się do wysiłku, zależnie od jego intensywności. Wieczorny spacer czy poranne ćwiczenia rozciągające nie wymagają wielu przygotowań, ale przed maratonem konieczna będzie nie tylko rozgrzewka.
Po pierwsze: obowiązkowy pomiar cukru
Pomiaru poziomu cukru we krwi dokonujemy przed biegiem. Wartość, jaka pojawi się na glukometrze, powinna mieścić się w przedziale 140–200 mg/dl. Warto jednak pamiętać, że lepszy będzie lekko podwyższony wynik.
Nie powinno się rozpoczynać wysiłku, gdy wartość glikemii wynosi powyżej 250 mg/dl oraz dodatkowo gdy stwierdza się ketonurię (ketony w moczu) lub ketonemię (ketony we krwi ≥1,5 mmol/l). Stan ten grozi kwasicą ketonową, a przy zakwaszonym organizmie aktywność fizyczna podniesie cukier, zamiast go obniżyć.
Przy glikemiach ≥250 mg/dl bez ketonurii i ketenemii, gdy przyczyna hiperglikemii jest znana, można podjąć lekki lub umiarkowany wysiłek fizyczny.
Po drugie: rozgrzewka przed treningiem
Rozgrzewka jest niezbędna nie tylko przed maratonem, ale także przed każdym bardziej wymagającym wysiłkiem fizycznym.
Podstawą rozgrzewki są: skłony tułowia, skrętoskłony, krążenia bioder, przysiady, rozgrzanie kolan i ścięgien Achillesa (wykroki, wspięcia na palce).
Po trzecie: witaminy i kosmetyki
Kilka dni przed dużym wysiłkiem warto pamiętać o witaminach.
– Wskazana jest witamina C lub jej połączenie z wapnem. Takie połączenie zmniejsza podatność na infekcje – radzi Anna Hechmann, farmaceutka.
Diabetycy powinni też zwrócić szczególną uwagę na kosmetyki.
– Osoby z cukrzycą mają bardzo suchą skórę, więc powinny używać kremów, szczególnie gdy decydują się na ćwiczenia na świeżym powietrzu. Powinny to być kremy natłuszczające, najlepiej razem z pomadką ochronną do ust, np. z dodatkiem witamin A i E, które wraz z innymi składnikami poprawiają nawilżenie naskórka i przyspieszają gojenie spierzchniętych warg, a jednocześnie tworzą na ustach warstwę ochronną – mówi Anna Hechmann.
Po czwarte: glukometr, opaska i zapas pasków
Diabetycy, którzy decydują się na wysiłek fizyczny, powinni mieć przy sobie nie tylko zapas wody.
– Bardzo ważne jest, aby diabetycy mieli przy sobie glukometr i zapas pasków do glukometru, tak aby w każdej chwili mogli dokonać pomiaru poziomu cukru. Nie można też zapomnieć o glukozie lub słodkiej przekąsce na wypadek wystąpienia niedocukrzenia – radzi Anna Hechmann.
Praktycznym gadżetem może być opaska silikonowa z nadrukiem informującym, że osoba, która ją nosi, choruje na cukrzycę.
Po piąte: hipoglikemia po wysiłku
Niezwykle istotna jest również kontrola poziomu cukru we krwi nawet kilkanaście godzin po wysiłku. Łatwo o tym zapomnieć w sytuacji, gdy aktywność fizyczna jest planowana na godziny wieczorne (wówczas zaleca się wykonać pomiar cukru także w nocy).
Jeśli w czasie wysiłku fizycznego poczujemy objawy hipoglikemii, musimy przerwać trening, sprawdzić poziom cukru i ewentualnie spożyć cukry proste. Ryzyko wahania glikemii w czasie intensywnego wysiłku będzie tym mniejsze, im lepiej przygotujemy się do aktywności. Wystąpienie ciężkiej hipoglikemii jest przeciwwskazaniem do podjęcia wysiłku fizycznego przez okres 24 godzin.
Warto również pamiętać, że glikemia może się zmienić w zależności od tego, jaki rodzaj wysiłku podejmiemy. Przy wysiłku tlenowym (spacer, marsz, spokojna jazda na rowerze) ryzyko hipoglikemii jest większe niż przy wysiłku mieszanym, tlenowo-beztlenowym (np. pływanie, interwałowa jazda na rowerze). Przy wysiłku beztlenowym (np. ćwiczenia siłowe z maksymalnym obciążeniem) możemy natomiast zaobserwować wzrost glikemii. Należy być jednak bardzo ostrożnym w korygowaniu insuliną wyższych glikemii po wysiłku beztlenowym z uwagi na ryzyko niedocukrzenia po kilku godzinach od zakończenia wysiłku fizycznego.
Autor: Jacek Krajl
