Czas krwawienia (BT) – co to za badanie?
Czas krwawienia to nic innego, jak czas od pojawienia się zranienia do ustąpienia krwawienia. Zależy on od tego, czy krzepnięcie krwi przebiega prawidłowo oraz czy wszystkie czynniki zaangażowane w ten proces dobrze spełniają swoje funkcje. Krzepnięcie krwi to dość skomplikowany proces, jednak niezwykle istotny dla utrzymania dobrego stanu zdrowia. Zaburzenia krzepliwości krwi mogą powodować, że nawet niewielkie, z pozoru nie groźne zranienie, stanie się sporym problemem. Dlatego gdy istnieje podejrzenie zaburzeń krzepnięcia krwi wykonuje się szereg badań mających na celu ocenę m.in. pracy trombocytów (płytek krwi), wątroby (w niej produkowanych jest wiele białek biorących udział w powstawaniu skrzepów).
Jednym z tych badań jest właśnie czas krzepnięcia. Badanie polega na wykonaniu kilku drobnych nacięć na powierzchni skóry i określeniu czasu wypływu krwi. Obecnie oznaczanie czasu krzepnięcia jest wykonywane stosunkowo rzadko. Wynika to głównie z faktu, że jest to badanie mało powtarzalne (wyniki mogą znacząco się różnić w zależności od laboratorium, temperatury powietrza, stanu nawodnienia pacjenta i sposobu przeprowadzenia badania przez personel medyczny). Wciąż zdarza się jednak, że osoby z podejrzeniem zaburzeń krzepnięcia są kierowani na badanie czasu krzepnięcia, a jego wynik może być wartościowym elementem pełnej diagnostyki.
Czas krwawienia (BT) – normy, interpretacja wyniku
Normy wykorzystywane do interpretacji czasu krwawienia różnią się w zależności od placówki medycznej, metody oznaczania oraz wieku pacjenta. Zazwyczaj prawidłowy zakres wynosi od 4 do 8 minut.
Czas krwawienia (BT) – potencjalne przyczyny odchyleń od normy
Wydłużony czas krwawienia może występować w następujących sytuacjach:
- małopłytkowość (zbyt mała ilość trombocytów, czyli płytek krwi),
- nieprawidłowa budowa trombocytów,
- stosowanie leków przeciwpłytkowych np. kwasy acetylosalicylowego, niesteroidowych leków przeciwzapalnych,
- wrodzone lub nabyte wady w budowie naczyń krwionośnych,
- skaza krwotoczna,
- choroba von Willebranda,
- ciężka hemofilia.
Skrócony czas krwawienia obserwuje się rzadko i nie ma dużej wartości diagnostycznej. Najczęściej jest wynikiem błędów podczas wykonywania pomiarów.
Czas krwawienia (BT) – czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania
Na wynik badania czasu krwawienia wpływ ma bardzo wiele czynników. Z tego względu badanie jest coraz rzadziej wykonywane, ponieważ jest mało powtarzalne, a wyniki mogą być zaburzone. Na czas krwawienia wpływ mają m.in.:
- przyjmowane leki (przed badaniem konieczne jest poinformowanie lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach i suplementach, ponieważ zdarza się, że wskazane będzie ich odstawienie, zmniejszenie dawek lub uwzględnienie faktu stosowania farmakoterapii podczas interpretacji wyniku)
- nawodnienie pacjenta,
- wiek pacjenta,
- sposób przeprowadzenia badania przez personel medyczny,
- temperatura i wilgotność otoczenia,
- alkohol,
- niedobór witaminy C.
Czas krwawienia (BT) – wskazania do wykonania badania
Jednym z głównych wskazań do oznaczenia czasu krwawienia jest diagnostyka skazy krwotocznej. Jest to przewlekła choroba, w przebiegu której tkanki są bardziej podatne na krwawienia. Dotyczy to m.in. skóry i błon śluzowych, układu pokarmowego czy moczowo-płciowego. Skaza krwotoczna objawia się głównie poprzez obfite i długotrwałe krwawienie po urazach lub zabiegach, które w normalnych warunkach nie powodowałyby takiej reakcji np. niewielkie skaleczenie, ekstrakcja zęba, pobranie krwi. Przy urazach w obrębie układu szkieletowego często dochodzi do krwawień dostawowych, co z czasem prowadzi do ich uszkodzenia i zmniejszenia ruchomości. W ciężkich postaciach skazy krwotocznej może dojść do silnych krwawień wewnątrznarządowych, co jest stanem zagrożenia życia. Dlatego w przypadku występowania objawów skazy krwotocznej, należy jak najszybciej zgłosić się do lekarza i wykonać zlecone przez niego badania.
Innymi wskazaniami do wykonania badania są częste krwotoki, siniaki i wybroczyny, podejrzenie zaburzeń w obrębie budowy i funkcjonowania płytek krwi. Dodatkowo badanie można wykonać w celu oceny skuteczności podejmowanego dotychczas leczenia.
Czas krwawienia (BT) – przeciwwskazania
Przeciwwskazaniem do przeprowadzenia badania i oznaczenia czasu krwawienia jest miejscowy stan zapalny lub zmiany skórne w miejscu zaplanowanych nacięć skóry.
Czas krwawienia (BT) – przygotowanie do badania
Na badanie powinieneś zgłosić się na czczo. Oznacza to, że od ostatniego posiłku powinno upłynąć co najmniej 8 godzin. Dzień przed badaniem unikaj intensywnego wysiłku fizycznego. Na badanie najlepiej zgłosić się po dobrze przespanej nocy. Przed badaniem przyjmij leki zgodnie ze wskazaniami lekarza. Jest to zależne od ich rodzaju, Twojego stanu zdrowia i głównego celu badania.
Czas krwawienia (BT) – przebieg badania
Badanie czasu krwawienia polega na wykonaniu kilku niewielkich, powierzchownych nacięć skóry. Wykorzystuje się metodę Duke’a polegającą na nakłuciu igłą opuszki palca lub płatka małżowiny ustnej lub metodę Ivy, czyli nacięcie przedramienia skalpelem. W pierwszej kolejności osoba przeprowadzająca badanie, może założyć Ci mankiet ciśnieniomierza w górnej części ramienia i lekko go napompować. Nacięcie najczęściej nie przekracza długości 8 mm i głębokości 1 mm.
Następnie do miejsca skaleczenia przykładane są specjalne, sterylne bibułki. Co 30 sekund przykładany jest nowy filtr papierowy, na którym odciskane są krople krwi. Czynność tą powtarza się do momentu, aż na bibule nie będzie widoczna krew, co będzie oznaczało zakończenie czasu krwawienia. Badanie przeprowadzane jest w sterylnych warunkach, zapewniających bezpieczeństwo pacjentowi i personelowi medycznemu. Zazwyczaj czas trwania nie przekracza 10-15 minut.
Czas krwawienia (BT) – skutki uboczne i powikłania
Po badaniu czasu krzepnięcia w miejscu nacięcia może pojawić się niewielki ból, pieczenie lub swędzenie. Powikłania w postaci zakażenia występują rzadko, jednak każde badanie lub zabieg, w wyniku którego dochodzi do przerwania ciągłości skóry, wiąże się z ich ryzykiem. Rzadkim powikłaniem jest również przedłużające się krwawienie. Najczęściej wynika ono z nieprzestrzegania zaleceń personelu medycznego przez pacjenta lub istniejących zaburzeń krzepnięcia krwi.
