Koronarografia serca – wskazania, przygotowanie, przebieg badania

Koronarografia serca – na czym polega badanie?

Dzięki koronarografii serca możliwa jest ocena tętnic wieńcowych, przede wszystkim pod kątem ewentualnych zwężeń. Taki stan, jeśli występuje, stanowi zagrożenie dla życia, gdyż zwężone tętnice oznaczają ograniczony dopływ krwi do mięśnia sercowego. W zależności od ilości oraz intensywności tych zwężeń sytuacja ta może doprowadzić do zawału serca lub ostrej niewydolności.

Badanie polega na wprowadzeniu cienkiego cewnika do tętnic obwodowych, a następnie do tętnic wieńcowych.

Na cewniku znajduje się niewielka kamera, dzięki której specjalista może w czasie rzeczywistym oglądać wnętrze tętnic. Istotne jest jednak podanie środka kontrastującego, aby móc zaobserwować zwężenia.

Dzięki temu badaniu lekarz jest w stanie ocenić, ile naczyń krwionośnych uległo zwężeniu (lub poszerzeniu) i jaka jest tego skala. Może również dokładnie zlokalizować miejsca, w których się one pojawiły.

Czy koronarografia serca to bolesne badanie?

Koronarografia serca przeprowadzana jest wraz ze znieczuleniem miejscowym, dlatego pacjent nie powinien odczuwać dolegliwości bólowych. Badanie trwa zwykle ok. 30-45 minut.

Koronarografia serca – wskazania do wykonania badania

Przede wszystkim koronarografia serca to badanie inwazyjne, a więc wykonuje się je po wcześniejszym skierowaniu od lekarza. Bardzo istotna jest wcześniejsza diagnostyka wstępna, aby ocenić, czy badanie to można wykonać w przypadku konkretnego pacjenta.

Główne wskazania do wykonania badania to przede wszystkim diagnostyka choroby niedokrwiennej serca.

Oprócz tego lekarz zaleca koronarografię wówczas, gdy istnieje ryzyko znacznych zmian lub zwężeń w obrębie tętnic wieńcowych, a także:

• ostry zespół wieńcowy,
• niewydolność serca,
• duże ryzyko zawału serca oraz pacjenci z zawałem serca z uniesieniem ST,
• rozpoznana stabilna postać dławicy piersiowej,
• kardiomiopatia przerostowa.

Wskazaniem może być również diagnostyka w kierunku wrodzonych wad zastawekoraz wad w budowie naczyń wieńcowych, a także rozwarstwienia aorty.

Koronarografię serca wykonuje się bardzo często przed podjęciem decyzji o założeniu pacjentowi by-passów. Niekiedy badanie łączy się wraz z tzw. wentrykulografią, która z kolei pozwala ocenić kurczliwość poszczególnych fragmentów obu komór serca.

Koronarografia serca – przeciwwskazania

Koronarografia serca to badanie, które można przeprowadzić wyłącznie za świadomą zgodą pacjenta. Dlatego brak podpisanej zgody uniemożliwia wykonanie badania.

Względne przeciwwskazania, czyli takie, które mogą być zastrzeżeniem do wykonania koronarografii serca, to m.in.:

• choroby nerek w zaawansowanej fazie (podanie środka kontrastowego może pogorszyć ich stan), niedawno przebyty udar mózgu,
• alergia na środki kontrastowe,
• znaczne zaburzenia w gospodarce elektrolitowej,
• niedokrwistość,
• obrzęki płuc,
• krwotoki wewnętrzne,
• infekcje wirusowe lub bakteryjne szczególnie, gdy występuje gorączka.

Badania nie zaleca się również u pacjentów chorych przewlekle, którzy ciężko przechodzą ten stan, a także u osób zmagających się z bardzo zaawansowaną postacią miażdżycy. Przeciwwskazaniem jest również ciężka postać nadciśnienia oraz zapalenie wsierdzia na zastawce aortalnej i zaburzenia procesów krzepnięcia krwi.

Koronarografia serca – przygotowanie do badania

Koronarografia może być wykonywana jako badanie planowane lub pilne, w bardzo szczególnych i nagłych przypadkach. Kluczem jest jednak wykonanie wcześniej odpowiedniej diagnozy, na podstawie której lekarz może stwierdzić, czy u danego pacjenta taką diagnostykę można przeprowadzić.

 W ramach przygotowania zwykle wykonuje się:

• EKG lub/i echo serca,
• test wysiłkowy,
• morfologię z oznaczeniem parametrów krzepnięcia krwi oraz oznaczeniem grupy krwi,
• badanie stężenia kreatyniny pozwalające ocenić zdolności wydzielnicze nerek.

Przed podjęciem decyzji o skierowaniu pacjenta na koronarografię serca lekarz przeprowadza również wywiad i uzyskane wyniki analizuje w oparciu o indywidualną sytuację pacjenta, uwzględniając w tym również rodzinną historię chorób.

Pamiętaj również, aby na tym etapie poinformować lekarza o przyjmowanych lekach. Może się okazać, że z niektórych trzeba zrezygnować kilka dni przed badaniem lub zmniejszyć ich dawki.

O czym jeszcze pamiętać?

• Ze względu na podanie środka kontrastującego zadbaj o dobre nawodnienie organizmu dzień przed badaniem. Na koronarografię możesz wziąć ze sobą butelkę wody, jednak dopytaj wcześniej lekarza, czy możesz pić przed badaniem.
• Na badaniu staw się na czczo. Ostatni posiłek zjedz ok. 8-10 godzin przed badaniem.
• Nie pal papierosów na kilka dni przed badaniem. Wyeliminuj też alkohol.
• Pamiętaj, aby do badania ściągnąć biżuterię.

Badanie może wiązać się z koniecznością pobytu w szpitalu, dlatego warto wcześniej przygotować się na taką okoliczność.

Koronarografia serca – przebieg badania

Koronarografia jest zabiegiem diagnostycznym, a więc pacjentowi podaje się znieczulenie miejscowe.

1. W pierwszym etapie specjalista wybiera miejsce do nakłucia tętnicy – zazwyczaj jest to pachwina udowa lub dolna część przedramienia. Miejsce to dezynfekuje oraz w razie konieczności może wydepilować znajdujące się tam włoski.
2. W kolejnym kroku specjalista delikatnie nakłuwa tętnicę i zakłada na cewnik tzw. koszulkę naczyniową (plastikowa rurka, przez którą jednocześnie specjalista podaje kontrast) na tętnice.
3. Przez koszulkę naczyniową specjalista podaje środek kontrastujący, a następnie ostrożnie wprowadza cewnik do aorty, a w dalszej kolejności do tętnic wieńcowych. Cewnik wykonany jest z takiego materiału, który pochłania promienie RTG. Dzięki temu możliwa jest obserwacja tętnic wieńcowych w bieżącej chwili.
4. W kolejnym kroku specjalista podaje kolejną dawkę kontrastu, tym razem przez cewnik. Dzięki temu lekarz może zaobserwować sposób, w jaki przedostaje się środek kontrastowy w dalszych odcinkach tętnic.
5. Jeśli jego przedostawanie się do kolejnych etapów ścieżki jest utrudnione (co widać na bieżąco podczas badania na monitorze), to wówczas świadczy to o zwężeniach, które utrudniają swobodny przepływ.

Po zakończeniu badania lekarz wyciąga cewnik i koszulkę naczyniową. Wynik badania jest dostępny od razu, gdyż całość zapisuje się trakcie na cyfrowym nośniku, np. płycie CD.

Koronarografia serca – co po badaniu?

W miejscu nakłucia specjalista aplikuje opatrunek oraz zaleca picie dużej ilości wody, aby szybciej wydalić środek kontrastujący.

W zależności od tego, co wykaże analiza w koronarografii, lekarz może również podjąć decyzję o założeniu by-passów lub zadecydować o tzw. pilnej interwencji w stosunku do danego pacjenta. Po badaniu należy przez kilka godzin leżeć z wyprostowaną nogą lub ręką – w zależności od tego, w którym miejscu było nakłucie.

Koronarografia serca – skutki uboczne i powikłania

Po koronarografii może pojawić się ból lub zaczerwienienie w miejscu nakłucia. Warto jednak obserwować to miejsce – jeśli pojawią się obrzęki, należy zgłosić się do lekarza.

Rzadkim powikłaniem po koronarografii serca może być m.in. krwiak, gorączka, zaburzenia rytmu serca, uszkodzenie tętnicy, ostre niedokrwienie kończyny. Ryzyko to jest na ogół niskie, choć zwiększa się u osób starszych oraz zmagających się z innymi chorobami.