Co to jest choroba Hashimoto?
Po raz pierwszy choroba Hashimoto została opisana w 1912 r. przez japońskiego chirurga Hakaru Hashimoto, który badał próbki tkanki gruczołu tarczowego i odkrył nowy typ zapalenia tarczycy. Inne nazwy choroby to: przewlekłe limfocytowe zapalenie gruczołu tarczowego, wole limfocytarne, hashimoto, zapalenie tarczycy Hashimoto, przewlekłe limfocytarne zapalenie tarczycy. Początkowo odkrycie Hashimoto nie zyskało uznania. Dopiero w latach 30. ubiegłego wieku w świecie medycznym przyjął się termin Hashimoto’s thyroiditis.
Hashimoto jest chorobą autoimmunologiczną – należy do grupy chorób, w których układ odpornościowy niszczy własne komórki. W przypadku tej choroby występuje podwyższony poziom przeciwciał anty-tPO-ab, które skierowane są przeciwko ludzkiej peroksydazie tarczycowej (TPO). W wyniku tego procesu dochodzi do zaburzenia produkcji hormonów tarczycy, a w konsekwencji rozwija się niedoczynność tarczycy.
Przykłady innych chorób autoimmunologicznych, które mogą współwystępować z hashimoto, to: cukrzyca typu 1., toczeń rumieniowaty, choroba Crohna, choroba Addisona, stwardnienie rozsiane, reumatoidalne zapalenie stawów.
Choroba Hashimoto – objawy
Objawy choroby Hashimoto mogą być bardzo różne – w początkowej fazie choroby objawy mogą nie występować. Pierwsze symptomy zwykle powiązane są z niedoczynnością tarczycy.
Hashimoto – pierwsze objawy:
- uczucie ciągłego zmęczenia i osłabienia,
- senność,
- kłopoty z koncentracją,
- problemy skórne (sucha skóra),
- wypadanie włosów,
- wahania nastroju, skłonność do depresji,
- wysoki poziom cholesterolu,
- problemy z wagą (zwiększenie masy ciała),
- bóle stawów,
- bóle mięśni,
- obfite miesiączki, zaburzenia miesiączkowania,
- zmniejszona tolerancja na zimno,
- chrypka.
Czasami jednym z pierwszych objawów hashimoto jest symetryczne powiększenie gruczołu tarczycowego (wole tarczycowe). Wraz z rozwojem choroby rozmiary tarczycy stopniowo wracają do normy. Nasilenie pozostałych objawów zależy od tego, jak bardzo rozregulowana jest gospodarka hormonalna. Im bardziej nasilona jest niedoczynność tarczycy, tym poważniejsze daje objawy.
Objawy hashimoto łagodzi wyrównanie stężenia hormonów i zastosowanie odpowiedniego leczenia – wymaga to jednak długotrwałej opieki endokrynologicznej.
Choroba Hashimoto – jakie badania wykonać?
Rozpoznanie choroby Hashimoto zaczyna się od wywiadu lekarskiego – diagnoza zwykle stawiana jest na bardzo późnym etapie rozwoju choroby, gdy występują objawy niedoczynności tarczycy.
Badanie podstawowe przy podejrzeniu choroby Hashimoto:
- badanie palpacyjne – najczęściej za pomocą tego badania stwierdza się powiększenie gruczołu tarczycowego, zmiana nie jest bolesna.
Badania laboratoryjne na hashimoto:
- badanie krwi – przeciwciała przeciwtarczycowe anty-tPO, przeciwciała anty-tG (zwiększone stężenie),
- poziom hormonów tarczycy – T3 i fT3 (trijodotyroniny) oraz T4 i fT4 (tyroksyny).
Podejrzenie hashimoto – badania dodatkowe:
- badanie USG tarczycy,
- biopsja cienkoigłowa tarczycy (BAC) – wykonywana szczególnie w przypadku, gdy badanie USG wykazuje obecność guzków,
- badanie histopatologiczne.
UWAGA! W diagnostyce hashimoto zwykle nie wykonuje się biopsji cienkoigłowej, gdy wcześniejsze badania wykazują obecność niedoczynności tarczycy i zwiększonego stężenia przeciwciał anty-tPO.
Choroba Hashimoto – leczenie i rokowanie
Nie istnieje skuteczna metoda leczenia hashimoto – terapia polega przede wszystkim na leczeniu skutków choroby, czyli leczeniu niedoczynności tarczycy. U pacjentów, u których badanie krwi wykazało obecność przeciwciał, ale jednocześnie nie stwierdza się zaburzenia pracy tarczycy, wskazane są regularne badania tarczycy. Jeśli diagnozą jest niedoczynność tarczycy, wówczas najczęściej wskazana jest terapia farmakologiczna, która polega na przyjmowaniu brakujących hormonów.
Kluczowy lek w hashimoto to lewotyroksyna, czyli stabilna forma syntetycznego analogu naturalnej tyroksyny. Leki z lewotyroksyną (sól sodowa lewotyroksyny, łac. Levothyroxinum natricum) mają zbliżone właściwości do hormonu produkowanego przez tarczycę i stosowane są jako terapia substytucyjna niedoczynności tarczycy, przy przewlekłym zapaleniu tarczycy (chorobie Hashimoto) oraz nowotworach tarczycy.
Więcej: Lewotyroksyna – co to jest? Wskazania do stosowania i skutki uboczne
Jeśli choroba Hashimoto jest leczona prawidłowo, to nie powoduje poważnych konsekwencji. Rzadko zapalenie tarczycy ulega zmianie w pierwotnego chłoniaka złośliwego tarczycy lub raka brodawkowatego tarczycy.
Potrzebujesz pomocy endokrynologa?
Umów się na konsultację w Świecie Zdrowia
Dieta w chorobie Hashimoto
Stosowanie odpowiednio zbilansowanej diety to wsparcie w leczeniu hashimoto. Nie jest konieczne stosowanie restrykcyjnej diety eliminacyjnej (chyba że dodatkowo stwierdza się alergię pokarmową).
Zaleca się:
- regularne jedzenie posiłków (4–5 razy dziennie),
- eliminowanie tłuszczów zwierzęcych (zastępowanie ich roślinnymi),
- uwzględnianie świeżych owoców i warzyw w diecie,
- unikanie cukrów prostych,
- rezygnację z używek.
Kaloryczność diety i jadłospis powinny być ustalane indywidualnie z dietetykiem.
Potrzebujesz pomocy dietetyka?
Umów się na konsultację w Świecie Zdrowia
Hashimoto a inne choroby autoimmunologiczne (cukrzyca typu 1., choroba Addisona)
Choroba Hashimoto często współistnieje z innymi chorobami autoimmunologicznymi, np. z cukrzycą typu 1. i chorobą Addisona (pierwotną niedoczynnością kory nadnerczy).
Gdy hashimoto występuje z chorobą Addisona, mówimy o zespole Schmidta, czyli współwystępowaniu autoimmunologicznej choroby tarczycy (głównie jest to właśnie hashimoto) oraz pierwotnej niedoczynności kory nadnerczy. Jeśli dodatkowo występuje cukrzyca typu 1., stwierdza się wówczas zespół Carpentera. Oba zespoły składają się na autoimmunologiczny zespół niedoczynności wielogruczołowej typu 2 (w skrócie: APS-2).
