Czym jest afonia?
Afonia, zwana też bezgłosem, to utrata dźwięczności głosu, do której dochodzi na skutek zaburzenia pracy fałdu głosowego. Jest najcięższą postacią czynnościowych nieprawidłowości. Bezgłos może mieć podłoże zarówno fizyczne, jak i psychiczne.
Dźwięczność głosu zazwyczaj tracą osoby, które wykorzystują go na co dzień w swojej pracy – są nauczycielami, lektorami, piosenkarzami czy aktorami. Przypadłość ta jednak może dotknąć każdego, nawet tych, którzy zawodowo nie posługują się głosem.
Objawy afonii
Do utraty głosu może dochodzić stopniowo, wtedy problem narasta najczęściej w ciągu kilku godzin, ale zdarza się też, że bezgłos pojawia się nagle. W pierwszym przypadku procesowi zatracania dźwięczności głosu towarzyszą liczne objawy, takie jak uczucie podrażnienia gardła, chrypka czy wrażenie ucisku w gardle.
Przy afonii nie występuje napięcie strun głosowych, które w dodatku nie drgają. Osoba cierpiąca na afonię może mówić jedynie szeptem.
Afonia – przyczyny
Różne są przyczyny afonii. Do utraty głosu może dojść np. na skutek urazu. Może być ona również konsekwencją operacji chirurgicznej, zwłaszcza tarczycy. Zasadniczy podział źródeł afonii obejmuje czynniki fizyczne i psychogenne.
Przyczyny fizyczne
Utrata głosu na ogół ma podłoże fizyczne. Powodują ją takie dolegliwości jak:
- zaburzenia budowy i rozwoju krtani,
- zaburzenia funkcjonowania krtani,
- obrzęk strun głosowych,
- stan zapalny po chorobie gardła,
- zapalenie fałdów głosowych,
- choroby mięśni,
- guzy krtani (rak),
- alergia,
- miastenia.
Powodem wystąpienia afonii może być również picie alkoholu i palenie papierosów.
Przyczyny psychiczne
Afonia pojawia się u osób, które mają zdrową krtań, ale zmagają się z problemami o podłożu psychicznym. Bezgłos mogą spowodować takie czynniki psychogenne jak:
- depresja,
- zaburzenia lękowe,
- histeria,
- długotrwały stres,
- silne napięcie psychiczne,
- zaburzenia osobowości.
Utrata głosu bywa reakcją obronną organizmu na przeżytą traumę.
Rodzaje afonii
Obraz kliniczny zaburzeń mowy może przybierać różną postać oraz mieć różny stopień nasilenia. Wyróżnia się cztery podstawowe rodzaje afonii:
- bezgłos skurczowy – wywołany na skutek napięcia mięśni krtani,
- bezgłos neurogenny – będący konsekwencją uszkodzenia nerwów krtaniowych,
- bezgłos mechaniczny – powstały w rezultacie uszkodzenia strun głosowych,
- bezgłos histeryczny – mający podłoże psychiczne.
Afonia, dysfonia, fonastenia – czym się różnią?
Niektórym zdarza się mylić afonię z fonastenią lub dysfonią, a to trzy zupełnie różne przypadłości:
- fonastenia – zaburzenia siły głosu (osłabienie),
- dysfonia – zaburzenia głosu (zmiana barwy, głośności, częstotliwości),
- afonia – całkowita utrata dźwięczności głosu (bezgłos).
Skrajną postacią afonii jest apsityria. Osoba zmagająca się z apsityrią nie jest w stanie w ogóle mówić, nawet szeptem.
Afonia – leczenie
Afonia wymaga konsultacji z lekarzem laryngologiem lub foniatrą. Forma leczenia zależy od źródła problemu. Jeśli okaże się, że ma on podłoże psychiczne, wskazana jest wtedy wizyta u psychologa lub psychiatry celem ustalenia przyczyny dolegliwości.
W większości przypadków bezgłos leczony jest przy pomocy rehabilitacji głosu oraz z zastosowaniem terapii foniatrycznej. Pacjent powinien regularnie wykonywać ćwiczenia usprawniające działanie krtani. Ponadto musi skupić się na nauce emisji głosu i stosować zabiegi relaksacyjne.
Podczas leczenia afonii czasem stosuje się również zabiegi z zakresu fizykoterapii, głównie jonoforezę i inhalacje, niekiedy elektrostymulacje. Dużym błędem jest wdrożenie leczenia farmakologicznego, jeśli afonia ma podłoże psychogenne.
Sposoby na chrypę i utratę głosu
Osoby narażone na utratę głosu powinny położyć duży nacisk na profilaktykę. Przede wszystkim muszą zwrócić szczególną uwagę na to, by emisja głosu była prawidłowa. Ważne jest też częste nawadnianie organizmu i utrzymywanie optymalnej wilgotności w pomieszczeniach, w których najwięcej się przebywa.
Gdy pojawi się chrypka, należy oszczędzać głos i unikać środków drażniących. Warto robić płukanki z roztworu soli kuchennej lub ziołowe. Dobrze jest też dużo pić, by śluzówka była stale nawilżona. Pomocne mogą okazać się też tabletki do ssania (do kupienia w aptece bez recepty).
Jeśli domowe sposoby na chrypę nie przyniosą efektów i dojdzie do utraty głosu, należy zgłosić się ze swoim problemem do lekarza. Odpowiednio dobrane leczenie przynosi bardzo dobre efekty, a głos w większości przypadków wraca w ciągu 1–2 tygodni.
