Choroby ginekologiczne a ból kręgosłupa – jak rozpoznać źródło bólu pleców u kobiet?

Ból kręgosłupa lędźwiowego a problemy ginekologiczne – co mają wspólnego?

Ból odczuwany na dole pleców nie zawsze ma podłoże ortopedyczne. Choroby ginekologiczne a ból kręgosłupa to temat, który warto zgłębić, ponieważ to właśnie one mogą odpowiadać za dolegliwości bólowe.

U kobiet nerwy czuciowe z macicy oraz z jajników i przyległych struktur dochodzą do rdzenia kręgowego głównie nerwami podbrzusznymi. Łączą się one z nerwami miednicznymi w splotach lędźwiowym i krzyżowym. Ich podrażnienie – np. w wyniku stanu zapalnego, naciekania endometrialnego lub szybkiego rozciągania torebki jajnika – może być odbierane jako ból na dole pleców (tzw. ból rzutowany). 

W fazie okołoowulacyjnej i podczas miesiączki wzrost stężenia prostaglandyn nasila skurcze i niedokrwienie macicy, co również objawia się jako „ból krzyża”, a rozległe torbiele, mięśniaki, zrosty pooperacyjne lub ogniska endometriozy mogą mechanicznie drażnić splot lędźwiowo-krzyżowy lub więzadła krzyżowo-maciczne, powodując niekiedy bardzo nasilone dolegliwości bólowe. 

Czytaj także: Ból pleców – rodzaje, przyczyny i leczenie. Do jakiego lekarza udać się, gdy bolą plecy?

Choroby ginekologiczne a ból kręgosłupa – najczęstsze przyczyny

Ból w dolnej części pleców może być niegroźnym (choć dokuczliwym) problemem, ale może też świadczyć o poważnych chorobach. Dolegliwości bólowe kręgosłupa mogą mieć swoje podłoże w:

• owulacji lub miesiączce,
• endometriozie,
• torbieli jajnika,
• zespole policystycznych jajników,
• stanie zapalnym narządów macicy mniejszej,
• mięśniakach macicy,
• nowotworach,
• ciąży,
• tyłozgięciu macicy.

Czytaj także: Jakie badania zleci ginekolog w ramach NFZ?

Pamiętaj, jeżeli odczuwasz ból na dole kręgosłupa, zgłoś się do lekarza. W Świecie Zdrowia możesz skorzystać z konsultacji z ginekologiem, który pomoże zdiagnozować problem oraz doradzi, jak złagodzić ból.

Ból pleców przy owulacji i miesiączce

• Co się dzieje? Nie każda kobieta doświadcza bólu kręgosłupa przy okresie, ale jego występowanie uznaje się za wariant fizjologiczny, jeśli ustępuje po lekach przeciwbólowych (NLPZ). W czasie owulacji oraz w pierwszych dobach miesiączki wzrasta stężenie prostaglandyn, powodując silne skurcze macicy, które drażnią włókna nerwowe splotu krzyżowego i ból rzutuje w okolice lędźwi.
• Jak bolą plecy? To zwykle tępy, rozlewający się ból pośrodku krzyża. Może schodzić aż pod pośladki, ale zwykle nie promieniuje do stóp jak rwa kulszowa. U niektórych kobiet nasila się przy dłuższym staniu lub w pierwszych minutach po wstaniu z łóżka.
• Kiedy do lekarza? Jeżeli ból okolicy kręgosłupa po owulacji lub w czasie miesiączki utrzymuje się dłużej niż 48 h, wymaga maksymalnych dawek NLPZ, wywołuje omdlenia, wymioty lub pojawia się nagle u osób, które dotychczas miesiączkowały bez bólu – taka zmiana może wskazywać np. na endometriozę lub torbiele.

Czytaj także: Ból podczas okresu – przyczyny, leczenie. Co pomaga na bolesne miesiączki?

Endometrioza a ból pleców

• Co się dzieje? Ogniska endometrium wszczepiają się w więzadła krzyżowo-maciczne, otrzewną tylną lub korzenie nerwowe, reagując na hormony identycznie jak błona jamy macicy. Krwawienie i stan zapalny wokół ognisk powodują mikronerwobóle i zrosty, które z czasem „unieruchamiają” dolny kręgosłup, dając efekt sztywności i promieniującego bólu.
• Jak bolą plecy? Charakterystyczny jest jednostronny, przeszywający ból w okolicy stawu krzyżowo-biodrowego, nasilający się przy pochylaniu do przodu lub podczas defekacji. Pacjentki opisują go jak „wsadzoną głęboko szpilkę”, niekiedy z uczuciem ciągnięcia do pachwiny lub tylnej części uda.
• Kiedy do lekarza? Ból cykliczny trwający przynajmniej przez 6 miesięcy, a także bóle pojawiające się przy współżyciu, niepłodność, niedokrwistość, torbiele truskawkowe w badaniu USG. Konieczna jest wizyta u lekarza ginekologa specjalizującego się w leczeniu endometriozy i badanie obrazowe (USG, MRI w algorytmie endometriozy).

Czytaj więcej: Endometrioza – co to za choroba? Objawy, leczenie, endometrioza a ciąża

Ból pleców a infekcje – zapalenie narządów miednicy mniejszej (zapalenie przydatków, PID)

• Co się dzieje? Patogeny przenoszone drogą płciową migrują z kanału szyjki do jajowodów, wywołując ropne zapalenie i obrzęk. Obolałe jajowody są zawieszone na więzadle szerokim, które łączy się z okostną kości krzyżowej. Toksyny bakteryjne dodatkowo uwrażliwiają lokalne receptory bólu.
• Jak bolą plecy? To stały, tępy ucisk na środku krzyża, pogarszający się przy chodzeniu po schodach. Pacjentki często skarżą się na ból „rozlewający się, gorący” w pasie biodrowym, któremu towarzyszą gorączka i dreszcze.
• Kiedy do lekarza? Pilna konsultacja jest wskazana, gdy gorączka osiąga ≥38°C, pojawiają się upławy o przykrym zapachu i występuje silny ból przy dotykaniu szyjki macicy (w tym bardzo silny ból podczas stosunku). Ropień jajowodu to wskazanie do hospitalizacji.

Czytaj więcej: Zapalenie przydatków – objawy i leczenie

Ból pleców jako objaw torbieli na jajniku

• Co się dzieje? Typowe kłucie jajnika i ból w dole pleców występuje przede wszystkim przy szybko rosnących torbielach funkcjonalnych. Torbiel pęcherzykowa lub dermoidalna stopniowo rozciąga torebkę jajnika, a w przypadku skrętu torbieli jajnika dochodzi do ostrego niedokrwienia. Nerw jajnikowy biegnie w więzadle wieszadłowym jajnika wprost do splotu lędźwiowego. Rozciąganie nerwu działa jak „linka holownicza” – każde szarpnięcie czuje się w plecach.
• Jak bolą plecy? Typowe jest kłucie po jednej stronie kręgosłupa, 3–4 cm od linii pośrodkowej, ból promieniujący do biodra, pachwiny lub jako ból jajnika promieniujący do pleców. Przy skręcie ból ma charakter kolkowy, falami narasta do poziomu 10/10, towarzyszą mu nudności i bladość powłok.
• Kiedy do lekarza? Pojawia się nagły ból porównywany do „cięcia nożem”, występuje niskie ciśnienie lub dodatni test ciążowy (konieczność wykluczenia ciąży ektopowej).   

Czytaj więcej: Torbiel na jajniku – objawy, leczenie. Czy jest groźna? 

Mięśniaki macicy a ból pleców

• Co się dzieje? Hormonozależne guzki podsurowicówkowe lub śródścienne powiększają całkowitą masę macicy, czasem nawet dwukrotnie. Cięższa macica „ciągnie” więzadła krzyżowo-maciczne do tyłu, a duży mięśniak może uciskać splot lędźwiowy i nerw kulszowy powodując ból dolnej części pleców.
• Jak bolą plecy? Ból jest głęboki, ciągnący, zlokalizowany między L4–S1, często mylony z przeciążeniem mięśniowym. Pogarsza się pod koniec dnia i w trakcie obfitej miesiączki. 
• Kiedy do lekarza? Utrata krwi ≥ 80 ml na cykl, wzrost obwodu brzucha, spadek hemoglobina < 12 g/dl, ból nocny lub nagłe zatrzymanie moczu to czerwone flagi wymagające pilnego badania obrazowego.

Czytaj więcej: Mięśniaki macicy – przyczyny powstawania, objawy. Jak wygląda leczenie mięśniaków macicy?

Ciąża pozamaciczna (ciąża ektopowa) – stan alarmowy

• Co się dzieje? Zarodek zagnieżdża się (najczęściej) w bańce jajowodu, a jego szybki wzrost prowadzi do rozciągnięcia lub pęknięcia ściany jajowodu i krwotoku do jamy brzusznej. Krwawienie drażni otrzewną tylną, bogato unerwioną czuciowo, a przylegające nerwy przenoszą ból w okolice kości krzyżowej.
• Jak bolą plecy? Ból jest ostry, kłujący, wyraźnie jednostronny, często towarzyszy mu uczucie „łamania” w barku (ból odniesiony z przepony). Nasila się przy każdym ruchu miednicą i może trwać kilkanaście minut w jednej, bardzo ostrej fali.
• Kiedy do lekarza? Dodatni test ciążowy i jednostronny ból brzucha oraz pleców, omdlenia, zimne poty – należy wzywać karetkę. Poważne krwawienie wewnątrzbrzuszne zagraża życiu.  

Czytaj więcej: Ciąża pozamaciczna (ektopowa) – objawy, rozpoznanie i leczenie. Dlaczego zarodek zagnieżdża się poza macicą?

Zespół policystycznych jajników (PCOS) a ból pleców

• Co się dzieje? Jajniki produkują nadmierną liczbę drobnych, niepękających pęcherzyków, współistnieje hiperandrogenizm, insulinooporność i przewlekły stan zapalny tkanki jajnikowej. Powiększone, „groniaste” jajniki rozciągają własne więzadło wieszadłowe i przyszyjkowe, które łączy się z okolicą krzyżową, dodatkowo podwyższony poziom cytokin prozapalnych obniża próg bólu, powodując dolegliwości bólowe pleców.
• Jak bolą plecy? Najczęściej występuje tępy, bolesny ucisk po obu stronach dolnej części kręgosłupa, opisywany jako „ciągnący”, nasilający się po dłuższym siedzeniu. 
• Kiedy do lekarza? Cykl powyżej 35 dni, trądzik lub hirsutyzm, przyrost masy ciała, ból lędźwi przez przynajmniej 3 miesiące.  

Czytaj więcej: Zespół policystycznych jajników – objawy, leczenie, dieta. PCOS a ciąża

Ból pleców przy nowotworach ginekologicznych (rak szyjki, trzonu macicy, jajnika)

• Co się dzieje? Rozrastająca się masa guzowa nacieka sąsiednie tkanki lub wywołuje wodobrzusze (zwłaszcza rak jajnika). W zaawansowanym stadium może dawać przerzuty do węzłów miedniczych i kości krzyżowej. Guz uciska splot lędźwiowo-krzyżowy, przechodzi przez przegrodę odbytniczo-pochwową lub towarzyszy mu wysięk w jamie otrzewnej – wszystkie te czynniki drażnią receptory bólu w tylnej miednicy.
• Jak bolą plecy? Ból jest zwykle głęboki, stały, często jednostronny, promieniujący do pośladka. Nocne bóle w krzyżu i brak ulgi mimo zmiany pozycji są sygnałami alarmowymi. W raku szyjki macicy może dochodzić do nasilonego bólu przy oddawaniu moczu lub stolca.
• Kiedy do lekarza? Niepokoić mogą nieprawidłowe krwawienia (po stosunku, międzymiesiączkowe, po menopauzie), ból pleców, utrata masy ciała, wzdęcia.   

Czytaj także: Czy potworniak jajnika to groźny nowotwór – przyczyny, objawy

Tyłozgięcie macicy a ból pleców na dole

• Co się dzieje? Macica jest odchylona w kierunku kręgosłupa zamiast powłok brzusznych. Mimo że jest to jedna z fizjologicznych odmian anatomicznych ustawienia narządu, u niektórych kobiet może powodować ból w dolnej części pleców.
• Jak bolą plecy? Ból może nasilać się podczas okresu oraz stosunku płciowego. W niektórych przypadkach zmiana pozycji (długotrwałe stanie lub siedzenie) może wpływać na zwiększenie dyskomfortu.
• Kiedy do lekarza? Samo tyłozgięcie nie wymaga leczenia. Jeżeli jednak objawy są dokuczliwe, skontaktuj się ze specjalistą.

Czytaj więcej: Tyłozgięcie macicy – czy wymaga leczenia? Jaki jest wpływ tyłozgięcia macicy na ciążę i poród?

Ból kręgosłupa a choroby ginekologiczne – diagnostyka

Bólu pleców u kobiet może mieć bardzo różnorodne przyczyny – od niewielkich dolegliwości po poważne choroby wymagające szybkiej interwencji. Z tego powodu kluczowe znaczenie ma rzetelna diagnostyka u lekarza ginekologa.

Pierwszym etapem jest szczegółowy wywiad lekarski dotyczący charakteru dolegliwości bólowych w okolicy kręgosłupa. Udając się na wizytę zanotuj kiedy ból występuje, jakie sytuacje go nasilają, co go potencjalnie łagodzi czy datę ostatniej miesiączki.

W dalszym etapie lekarz skieruje Cię na badania. Mogą to być m.in.:

• badanie USG ginekologiczne i inne badania obrazowe, takie jak tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny,
• badania cytologiczne,
• badania krwi.

Leczenie bólu pleców przy chorobach ginekologicznych – jak złagodzić ból?

Leczenie bólu kręgosłupa związanego z chorobami ginekologicznymi jest ściśle zależne od przyczyny występowania dolegliwości. Wprowadzenie leków przeciwbólowych bez poznania źródła problemu może być nieefektywne lub nawet niebezpieczne w niektórych schorzeniach.

Wśród metod leczenia bólu kręgosłupa związanego z chorobami ginekologicznymi można wyróżnić:

• farmakoterapię – leki na ból odcinka lędźwiowego kręgosłupa powinny być dostosowane do przyczyny dolegliwości. W łagodzeniu bólu pomocne mogą być leki przeciwbólowe, przeciwzapalne, rozkurczowe czy tabletki antykoncepcyjne lub antybiotyki,
• zabiegi operacyjne – w zależności od dolegliwości może być to laparoskopowe usuwanie zmian lub operacyjne usunięcie macicy i innych struktur.

Sprawdź: Leki na bóle menstruacyjne, leki rozkurczowe bez recepty

Ważnym elementem łagodzenia bólu okolicy kręgosłupa lędźwiowego jest również fizjoterapia uroginekologiczna. Stanowi ona ważny czynnik zarówno leczenia bólu, jak i profilaktyki jego nawrotów.

Może Cię również zainteresować: