Fizjoterapia uroginekologiczna – na czym polega i dla kogo jest przeznaczona? 

Co to jest fizjoterapia uroginekologiczna? 

Fizjoterapia uroginekologiczna obejmuje diagnozowanie oraz rehabilitację problemów związanych z dysfunkcjami narządów miednicy mniejszej oraz mięśni dna miednicy (tzw. “mięśni Kegla”). Problemy dotyczą układów: 

• Płciowego, 
• Moczowego, 
• Pokarmowego. 

Terapia przeprowadzana jest przez fizjoterapeutę po studiach oraz po specjalistycznych kursach z zakresu uroginekologii. 

W skład zabiegów z zakresu fizjoterapii uroginekologicznej wchodzą m.in.: 

• Ćwiczenia wzmacniające oraz rozciągające, 
• Terapia manualna oraz masaże, 
• Opracowywanie blizn, 
• Zabiegi z zakresu fizykoterapii, 
• Kinesiotaping. 

Niezmiernie ważnym elementem fizjoterapii uroginekologicznej jest edukacja pacjenta i profilaktyka. Fizjoterapeuta przekazuje informacje mające na celu zwiększenie świadomości własnego ciała oraz wypracowanie prawidłowych nawyków m.in. prawidłowego napinania mięśni czy technik kaszlu i kichania, co pozwala zapobiegać pogłębianiu dolegliwości oraz ich występowaniu w przyszłości. 

Wskazania do fizjoterapii uroginekologicznej 

Kiedy warto iść do fizjoterapeuty uroginekologicznego? Wskazania do terapii obejmują: 

• Ciąże, 
• Okres po porodzie, 
• Zaburzenia oddawania moczu, 
• Nietrzymanie stolca oraz gazów, 
• Zaparcia,  
• Dysfunkcje seksualne np. ból podczas stosunku, brak satysfakcji ze stosunków, 
• Bolesne miesiączki, 
• Obniżenie i wypadanie narządów rodnych, 
• Endometriozę, 
• Problemy z prostatą, w tym stan po jej usunięciu, 
• Operacje w obrębie miednicy mniejszej, 
• Przewlekły ból w okolicach miednicy oraz odbytu. 

Fizjoterapia uroginekologiczna w ciąży  

Fizjoterapia uroginekologiczna jest szczególnie ważna dla kobiet w ciąży. Stanowi ona element przygotowawczy do porodu, ale pomaga także w problemach bólowych, które kobiety mogą odczuwać na co dzień podczas przebiegu ciąży. 

Fizjoterapeuta uroginekologiczny pracując z kobietami w ciąży skupia się m.in. na: 

• Nauce prawidłowego oddychania – jest to szczególnie ważna umiejętność podczas porodu i parcia, ale także ze względu na fakt, że rozwijające się dziecko w brzuchu mamy wpływa na sposób i możliwości oddychania kobiety, 
• Nauce napinania oraz rozluźniania mięśni, 
• Profilaktyce rozejścia się mięśni prostych brzucha oraz spojenia łonowego, 
• Przygotowaniu tkanek, w celu zmniejszenia ryzyka pęknięcia krocza podczas porodu, 
• Łagodzeniu objawów bólowych towarzyszących kobietom w ciąży, takim jak ból kręgosłupa czy rwa kulszowa. 

Poniżej zdjęcie ukazujące fizjoterapię uroginekologiczną w ciąży.

Fizjoterapia uroginekologiczna po porodzie 

Fizjoterapia uroginekologiczna pozwala na szybszy powrót do sprawności po porodzie.  

Fizjoterapeuta może pomóc w opracowaniu blizny po cesarskim cięciu lub po pęknięciu krocza. Skupia się na uzyskaniu odpowiedniej elastyczności i ruchomości blizny, tak, aby później nie ograniczała ona ruchów ani nie sprawiała bólu. Do tego celu wykorzystuje się techniki: 

• Mobilizacji blizny – poprzez wykonywanie odpowiednich ruchów skóry co zwiększa ruchomość blizny oraz poprawia ukrwienie okolicy, 
• Fizykoterapię – zabiegi z zakresu fizykoterapii (np. laseroterapia, elektroterapia, ultradźwięki) mają na celu przyśpieszenie procesu gojenia się tkanek oraz działanie przeciwbólowe i rozluźniające  
• Kinesiotaping – technika polegająca na naklejaniu odpowiednich plastrów na skórę co może poprawić ruchomość blizny oraz wykazywać działanie przeciwobrzękowe. 

Fizjoterapia uroginekologiczna po porodzie pomaga także w problemach takich jak: 

• Rozejście spojenia łonowego, 
• Rozejście mięśni prostych brzucha, 
• Przepuklina kresy białej. 

Podczas rehabilitacji powyższych problemów fizjoterapeuta może wykorzystać ćwiczenia wzmacniające, przeciwbólowe działanie zabiegów z zakresu fizykoterapii czy pasy stabilizujące miednicę. Ważne jest też udzielenie odpowiednich informacji jak zachowywać się w życiu codziennym, aby złagodzić objawy. 

Fizjoterapia uroginekologiczna jest też ważnym elementem powrotu do sprawności i formy po przebytej ciąży. Podczas rehabilitacji, fizjoterapeuta dobierze odpowiedni zestaw ćwiczeń do możliwości oraz potrzeb pacjentki. 

Fizjoterapia uroginekologiczna w nietrzymaniu moczu  

Nietrzymanie moczu to powszechny problem dotykający wielu kobiet. Zaburzenia mogą dotyczyć zarówno niewielkiej ilości popuszczania moczu podczas np. kichania czy kaszlu, problemów podczas wysiłku fizycznego, jak i znacznego stopnia nietrzymania moczu występującego podczas prawie każdej czynności. 

Nietrzymanie moczu to najczęstsze zaburzenia mikcji, z którym zgłaszają się kobiety do gabinetu uroginekologicznego, ale nie jest ono jedyne. Fizjoterapeuta może pomoc także m.in. nawracających infekcjach układu moczowego czy w problemie częstej potrzeby oddawania moczu. 

Fizjoterapia uroginekologiczna w zaburzeniach oddawania moczu może wykorzystywać: 

• Ćwiczenia mięśni dna miednicy. Podstawą tutaj jest napinanie oraz rozluźnianie mięśni dna miednicy połączone z odpowiednim oddychaniem oraz właściwą kontrolą napięcia reszty ciała (szczególnie mięśni brzucha).  
• Pomocniczo mogą zostać zastosowane zabiegi z zakresu fizykoterapii, które mogą pobudzić aktywność mięśni. 
• Trening pęcherza moczowego, 
• W skrajnych przypadkach, gdy w leczeniu nietrzymania moczu wymagana jest interwencja chirurgiczna, fizjoterapia uroginekologiczna może pomóc w powrocie do sprawności po operacji, uelastycznieniu blizny oraz zadbaniu o prawidłowe funkcjonowanie mięśni. 
• Dużą rolę odgrywa także edukacja pacjenta np. w zakresie prawidłowej techniki kichania czy kaszlu. 

Polecamy: Urolog – czym się zajmuje? Jak przygotować się na wizytę do urologa?

Fizjoterapia uroginekologiczna a bolesne miesiączki 

Kobiety zmagające się z bolesnymi miesiączkami często pozostawione są bez pomocy. Istnieje przekonanie, że ból podczas menstruacji to norma i jedyną formą walki z nim jest farmakoterapia i leki przeciwbólowe. 

Alternatywą dla farmakoterapii może być fizjoterapia uroginekologiczna. Wśród wykorzystywanych technik stosuje się m.in.: 

• Ćwiczenia dna miednicy, 
• Techniki mobilizujące przeponę oraz kręgosłup, 
• Przeciwbólowe oraz rozluźniające zabiegi fizykoterapeutyczne np. elektroterapia. 
• Ćwiczenia rozciągające. 

Polecamy: Ból głowy przed okresem – czym jest migrena miesiączkowa i jak sobie z nią radzić?

Fizjoterapia uroginekologiczna u mężczyzn 

Na wizytę u fizjoterapeuty uroginekologicznego zgłaszają się głównie kobiety. Nie jest to jednak jedyna grupa pacjentów, którzy mogą skorzystać z zabiegów z tej dziedziny.  

Fizjoterapia uroginekologiczna u mężczyzn obejmuje zaburzenia, takie jak: 

• Problemy z prostatą, w tym stan po zabiegu prostatektomii, 
• Przebyte zabiegi w obrębie miednicy mniejszej, w tym również praca z blizną, 
• Dysfunkcje układu pokarmowego, takie jak nietrzymanie stolca i gazów, 
• Problem i ból podczas erekcji, 
• Zaburzenia oddawania moczu, w tym ból podczas oddawania moczu. 

Polecamy: USG prostaty – kiedy wykonać, jak się przygotować

Fizjoterapia uroginekologiczna – jak wygląda wizyta? 

Wizyta w gabinecie uroginekologicznym zawsze powinna rozpocząć się od zebrania wywiadu. Fizjoterapeuta zadaje pytania dotyczące powodu zgłoszenia się na wizytę, występujących dolegliwości, przebytych zabiegów czy wcześniejszej rehabilitacji.  

Bardzo ważna jest atmosfera podczas wizyty uroginekologicznej. Pacjenci zgłaszający się do gabinetu często przychodzą z problemami wstydliwymi. Zadaniem fizjoterapeuty jest stworzyć warunki, takie, aby pacjent czuł się komfortowo i mógł swobodnie rozmawiać o swoich problemach. 

Po wstępnym wywiadzie, następuje badanie pacjenta. Fizjoterapeuta bada mięśnie brzucha, przepony, kręgosłup, tor oddechowy, postawę ciała czy ewentualne blizny. W tym momencie może odbyć się także badanie przezpochwowe, jednak tylko wtedy, jeżeli pacjentka wyrazi na to zgodę – nie jest to krok obowiązkowy. Niektórzy fizjoterapeuci mają możliwość również wykonania badana USG, które pomaga wykonać dokładną ocenę funkcjonalną. 

Po wywiadzie oraz badaniu diagnostycznym, fizjoterapeuta ustala przebieg terapii, częstotliwość zabiegów oraz edukuje pacjenta na temat jego schorzenia. 

Badanie przezpochwowe 

Badanie przezpochwowe odbywa się tylko wtedy, jeżeli pacjentka wyrazi na to zgodę. W przypadku dyskomfortu pacjentki – nie jest to konieczny element wizyty. 

Za pomocą badania przezpochwowego, fizjoterapeuta może ocenić funkcje mięśni dna miednicy. Jest to również forma terapii, która może być wykorzystywana podczas kolejnych zabiegów. 

Podczas badania, fizjoterapeuta zawsze zakłada sterylne rękawiczki i przy pomocy specjalistycznego żelu, umieszcza palce w pochwie. Drugą rękę kładzie na powłokach brzusznych. Dzięki temu może on wyczuć napięcie mięśni dna miednicy i nauczyć pacjentkę ich prawidłowego napinania. 

Polecamy: USG dopochwowe – przygotowanie. Jak przebiega u dziewicy?

Jak się przygotować do wizyty u fizjoterapeuty uroginekologicznego? 

Wizyta w gabinecie uroginekologicznym nie wymaga żadnego specjalnego przygotowania. 

Warto jednak założyć lekki strój, pozwalający na łatwe ściągnięcie go i dostęp do ciała podczas badania oraz technik manualnych. 

Dodatkowo, jeżeli posiadasz wyniki badań od ginekologa, urologa lub proktologa – zabierz je ze sobą na wizytę. Nie jest to element konieczny, ale może znacząco pomóc w doborze terapii i zrozumieniu dolegliwości.