Wulwodynia, czyli ból miejsc intymnych. Jak zdiagnozować i leczyć wulwodynię?

Czym jest wulwodynia?

Wulwodynia, od słów vulva – srom i odyne – ból, to trudna do rozpoznania choroba, występująca tylko u kobiet. Można ją podejrzewać, jeżeli ból utrzymuje się powyżej 3 miesięcy i nie ma żadnego uchwytnego dla lekarza podłoża, tj. nie ma infekcji, zakażenia czy urazu. Ból może występować sporadycznie (np. w określonych sytuacjach, jak stosunek seksualny) lub utrzymywać się cały czas. Choroba rozpoznawana jest u 6 do 15 proc. kobiet na całym świecie, przy czym najczęściej są to pacjentki młode, do 34. roku życia.

Wulwodynia może pojawiać po ucisku przedsionka pochwy np. poprzez obcisłą bieliznę. Wtedy jest nazywana westybulodynią prowokowaną. Ten problem pojawia się najczęściej u kobiet w wieku okołomenopauzalnym i towarzyszą mu objawy zespołu jelita drażliwego, ból okolicy pęcherza oraz częstomocz.

Wulwodynia – objawy

Głównym objawem wulwodynii jest ból sromu, opisywany jako kłujący, piekący, szczypiący lub ostry – są to indywidualne odczucia pacjentek, ważne jest natomiast uczucie silnego dyskomfortu w miejscach intymnych. U kobiet nie występuje jednocześnie żadna infekcja, ani układu płciowego, ani moczowego, która mogłaby taki dyskomfort powodować. Ból może pojawiać się okresowo – np. podczas stosunku seksualnego, używania tamponów, noszenia spodni itp. zwyczajnych czynności.

Możliwe przyczyny wulwodynii

Wśród możliwych przyczyn wulwodynii wymienia się zaburzenia równowagi hormonalnej, przebyte urazy, występujące alergie, a także hipertonus (napięcie) mięśni dna miednicy. Do zaburzeń równowagi hormonalnej może dochodzić na skutek przyjmowanych leków hormonalnych, które zmniejszają libido oraz powodują suchość pochwy. W efekcie pojawia się nadmierna tkliwość sromu, która uniemożliwia odbycie satysfakcjonującego stosunku seksualnego.

Zbyt wysokie napięcie mięśni sprawia z kolei, ze stają się one tkliwe i bolesne. Może mieć z tym związek wiele czynników, od psychologicznych (stres, depresja, trauma) po fizyczne (brak aktywności fizycznej).

Przyczyną wulwodynii bywa także zwiększona ilość nocyceptorów (receptorów bólowych) w błonie śluzowej przedsionka pochwy. Wysyłają one sygnały do mózgu w sytuacjach teoretycznie niebolesnych, jak np. zakładanie bielizny.

Jak wygląda diagnozowanie wulwodynii?

Wulwodynię rozpoznaje się na podstawie eliminacji innych możliwych przyczyn powodujących ból sromu u kobiety, czyli infekcji dróg moczowych i układu rozrodczego. Do tego muszą występować ból podczas dotyku przedsionka pochwy oraz zaczerwienienie przedsionka niewynikające ze zmian chorobowych. Diagnozowaniem i leczeniem wulwodynii zajmuje się ginekolog.

Ważnym aspektem diagnozowania wulwodynii jest wykluczenie możliwych alergii, także na środki do higieny intymnej czy środki higieniczne (podpaski, tampony, wkładki). Wiele kobiet może odczuwać ból sromu podczas miesiączki, co ma związek właśnie ze stosowaniem zapachowych (lub innych) środków czystości.

Leczenie wulwodynii

Leczenie wulwodynii jest trudne, a także wymaga kompleksowego podejścia i wsparcia fizjoterapeuty uroginekologicznego. Wulwodynia wpływa negatywnie na funkcjonowanie kobiety, dlatego bezwzględnie należy dążyć do zdiagnozowania problemu i wdrożenia leczenia. Może ono obejmować leczenie farmakologiczne, także przeciwdepresyjne, zmiany w pielęgnacji okolic intymnych, a także fizjoterapię uroginekologiczną i psychoterapię. Istnieje także możliwość wykonania operacji, tzw. westybulektomii, która powinna pomóc w uporaniu się z problemem.

Z metod fizjoterapeutycznych wyróżnia się terapię manualną skupiającą się na obszarze dna miednicy  i okolicznych tkankach, trening mięśni dna miednicy oraz naukę metod relaksacji, m. in. technik oddechowych. Prowadzenie równolegle psychoterapii może pomóc pacjentce uporać się z psychicznymi aspektami, jakie powoduje choroba – m. in. z bólem przewlekłym, który może prowadzić do zmiany życia i w konsekwencji do depresji lub nasilenia stresu. Psychoterapia pozwala także na uporanie z możliwymi psychologicznymi przyczynami wulwodynii, jak np. trauma. Umożliwia także nauczenie się technik relaksacyjnych, pomagających opanować nadmierny stres i łagodzić napięcie mięśni. W zależności od przyczyn wulwodynii, chorobę można wyleczyć całkowicie lub kontrolować jej objawy. Dzięki temu pacjentka będzie mogła normalnie funkcjonować i prowadzić satysfakcjonujące życie, także seksualne.

Autor: Redakcja