Bóle pod kolanem – przyczyny i leczenie. Co oznacza ból z tyłu kolana?

Staw kolanowy jest największym stawem w ludzkim ciele. Kolano jest szczególnie narażone na kontuzje i związane z tym dolegliwości. Tylna część kolana to okolica podkolanowa, którą buduje mięsień i ścięgno podkolanowe. Zagłębienie w środkowej części z tyłu kolana nosi nazwę dołu podkolanowego. Gdy ból jest odczuwany pod kolanem, przyczyną może być stan zapalny stawu kolanowego, zmiany zwyrodnieniowe, choroby naczyniowe, torbiel lub uraz.

Rodzaje bólu pod kolanem

W diagnostyce chorób kolan niezwykle ważne jest określenie dokładnej lokalizacji bólu. Lekarze nazywają ból w tylnej części kolana bólem okolicy podkolanowej. Pacjenci, opowiadając o swoich dolegliwościach i okolicznościach ich występowania, mówią najczęściej, że czują:

• ból z tyłu kolana,
• ból pod kolanem z tyłu,
• ból kolana z tyłu przy zginaniu,
• ból pod kolanem z tyłu przy prostowaniu,
• ból w zgięciu kolana z tyłu,
• ból nóg pod kolanami,
• ból za kolanem z tyłu promieniujący do uda,
• stały ból pod kolanami z tyłu,
• ból pod kolanami w nocy,
• ból z tyłu kolana przy zginaniu,
• ból kolana z tyłu podczas chodzenia,
• ból z tyłu kolana przy wstawaniu,
• ból kolan z tyłu przy kucaniu i wstawaniu,
• ból pod kolanem przy schodzeniu po schodach,
• ból pod kolanem po bieganiu,
• ból pod kolanami przy klękaniu,
• ból z tyłu kolana przy przysiadach,
• ból pod kolanami po ćwiczeniach,
• ból pod kolanem po jeździe na rowerze.

Ból z tyłu kolana może mieć różną intensywność w zależności od przyczyn i stanu. Może być umiarkowany, nagły, silny. Można odczuwać piekący ból kolana, pieczenie z tyłu kolana, ból za kolanem z tyłu promieniujący do uda czy rwący ból pod kolanami w nocy. Pacjenci zgłaszają się po pomoc do lekarza najczęściej z ostrym bólem tylnej części kolana lub przewlekłym bólem pod kolanem, który niestety wskazuje już na zaawansowane schorzenie.

Szczególną uwagę należy zwrócić na ból pod kolanem promieniujący do uda lub łydki – może to oznaczać choroby naczyniowe.

Przyczyny bólu pod kolanem

Najczęstszymi przyczynami bólu w okolicach dołu podkolanowego jest zapalenie ścięgna mięśnia podkolanowego oraz torbiel Bakera. Inne możliwe przyczyny bólu pod kolanem to uraz tylnego rogu łąkotki, chondromalacja rzepki, tętniak tętnicy podkolanowej, kolano skoczka (występuje głównie u osób intensywnie uprawiających sport), żylaki, miażdżyca.

• Zbyt intensywny wysiłek fizyczny i urazy – ból pod kolanem w wyniku urazu może promieniować lub być ograniczony wyłącznie do stawu.
• Stany zapalne – mogą objawiać się bólem pod kolanem, obrzękiem i zaczerwienieniem skóry, bólem w okolicach dołu podkolanowego nasilającym się przy chodzeniu, bólem pod kolanem przy zginaniu czy prostowaniu. Silny ból pod kolanem z objawami wskazującymi na stan zapalny zawsze powinien być skonsultowany ze specjalistą – ortopedą.
• Schorzenia metaboliczne, np. dna moczanowa – przyczyną choroby jest nadmiar kwasu moczowego. Powstają kryształki, które odkładają się w stawach i tkankach, powodując stan zapalny. Pierwszym objawem jest nagły ból w stawach pojawiający się w nocy lub wcześnie rano. Staw jest obrzęknięty i zaczerwieniony.
• Zmiany zwyrodnieniowe – na chorobę zwyrodnieniową stawów i reumatoidalne zapalenie stawów częściej chorują kobiety.
• Schorzenia w obrębie żył i tętnic podkolanowych – ból pod kolanem z bólem łydki, promieniującym bólem do łydki lub do uda, mrowieniem czy drętwieniem nogi może wskazywać na choroby naczyniowe, np. miażdżycę, zatorowość, tętniaka. Wszystkie te stany powinny być jak najszybciej konsultowane z lekarzem, by zapobiec powikłaniom, np. ostremu niedokrwieniu kończyny.
• Zapalenie ścięgna mięśnia podkolanowego – dodatkowe objawy to problem z wyprostowaniem kolana oraz ból pod kolanem przy kucaniu.
• Uraz tylnego rogu łąkotki – dodatkowe objawy to uczucie niestabilności w nodze, tzw. uciekanie kolana.

Ból pod kolanem z tyłu przy zginaniu i prostowaniu – torbiel Bakera

Najczęstszą przyczyną bólu pod kolanem z tyłu przy zginaniu i prostowaniu nogi jest torbiel Bakera (inaczej cysta Bakera lub torbiel dołu podkolanowego). Torbiel Bakera to guzek wypełniony płynem, który powstaje w tylnej części kolana. Torbiel dołu podkolanowego może współistnieć z chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego, zapaleniem stawu kolanowego czy reumatoidalnym zapaleniem stawów.

Dokładna przyczyna powstawania torbieli Bakera nie jest znana, jednak istnieją czynniki ryzyka, np. wiek – to schorzenie najczęściej dotyka dzieci w wieku 4–7 lat oraz dorosłych w wieku 35–70 lat. Innym czynnikiem, które zwiększa ryzyko powstania torbieli, jest przepuklina.

Objawy torbieli Bakera to:

• ból pod kolanem z tyłu przy zginaniu i prostowaniu,
• wyczuwalny guzek,
• zaczerwienienie skóry pod kolanem,
• obrzęk kolana,
• ból pod kolanem w nocy,
• drętwienie łydki lub całej nogi.

Ból wywołany torbielą Bakera często występuje z innymi schorzeniami, takimi jak:

• rozerwanie łąkotek,
• zapalenie stawu kolanowego,
• reumatoidalne zapalenie stawów.

Leczenie torbieli Bakera polega najczęściej na leczeniu zachowawczym (fizjoterapia, nakłucie torbieli, odciągnięcie płynu z cysty, wstrzyknięcie leku sterydowego). Czasami konieczna jest operacja.

Przyczyną bólu pod kolanem z tyłu przy zginaniu może być również borelioza (inaczej choroba z Lyme) – choroba odkleszczowa. 

Przyczyny bólu pod kolanem z boku

Przyczyną bólu pod kolanem z boku może być zapalenie ścięgna mięśnia dwugłowego uda (ból pod kolanem z boku, ból pod kolanem po zewnętrznej stronie, ból pod kolanem przy bieganiu, ból nóg pod kolanami podczas jazdy na rowerze).

Przyczyny bólu pod kolanem od wewnętrznej strony

Ból pod kolanem od wewnętrznej strony może świadczyć o:

• zapaleniu gęsiej stopki,
• zapaleniu ścięgna mięśnia brzuchatego łydki,
• przeroście przyśrodkowej błony maziowej.

Gęsia stopka to nazwa wspólnego przyczepu trzech mięśni: krawieckiego, smukłego i półścięgnistego. Przyczep ten leży na kości piszczelowej, poniżej kolana. Utrzymuje kolano w prawidłowej pozycji. Przy zapaleniu gęsiej stopki dochodzi do miejscowego stanu zapalnego przyczepu mięśniowego oraz struktur okołostawowych. Ból nasila się w momencie zgięcia i wyprostowania kolana. Na to schorzenie najbardziej narażone są osoby intensywnie uprawiające sport – przyczyną może być przetrenowanie lub brak rozgrzewki przed ćwiczeniami.

Objawy zapalenia gęsiej stopki:

• ból nogi pod kolanem, od wewnętrznej strony, ból w przyśrodkowej części stawu kolanowego,
• ból pod kolanem w nocy,
• ból nogi pod kolanem podczas ćwiczeń,
• ból nogi pod kolanem przy wchodzeniu po schodach,
• ból pod kolanem przy wstawaniu,
• sztywność kolana,
• obrzęk kolana.

Zapalenie gęsiej stopki leczy się zachowawczo. Podaje się leki przeciwzapalne i przeciwbólowe. Czasami konieczne jest odciągnięcie płynu z kaletki i podanie zastrzyków z glikokortykosteroidów. Ważna jest rehabilitacja. Aby złagodzić ból, można zastosować zimne okłady.

Ból pod kolanem przy chodzeniu – przyczyny

Przyczynami odczuwania bólu pod kolanem przy chodzeniu, który promieniuje do łydki, mogą być:

• zakrzepica,
• żylaki,
• inne poważne schorzenia w obrębie żył i tętnic podkolanowych (np. tętniak tętnicy podkolanowej),
• uszkodzenie więzadeł krzyżowych (skręcenie kolana).

Przyczyny bólu pod kolanem po bieganiu (tzw. kolano biegacza)

Przechodzący po kilku dniach ból pod kolanem po bieganiu może oznaczać, że w kolanie doszło do stanu zapalnego podrzepkowego ciała tłuszczowego (ciała Hoffy), które chroni kolano przed urazami.

Charakterystyczne objawy stanu zapalnego tłuszczowego ciała Hoffy:

• opuchnięcie ciała Hoffy na skutek urazu lub mikrourazów,
• ból pod kolanem po bieganiu, który przechodzi po kilku dniach,
• ból pod kolanem przy prostowaniu.

W leczeniu pomagają plastry, które przykleja się w okolicach stawów. Metoda ta przyspiesza procesy regeneracyjne i nosi nazwę kinesiotapingu.

Ból pod kolanem – diagnostyka

Silny ból pod kolanami, ból z tyłu kolana, ból pod kolanem podczas chodzenia, zginania czy biegania, obrzęki lub zaczerwienienie wymagają konsultacji lekarskiej.

Diagnostyka przyczyn występowania bólu pod kolanem obejmuje:

• wywiad lekarski,
• badanie przedmiotowe,
• badania laboratoryjne,
• badania obrazowe – badanie ultrasonograficzne (USG), rezonans magnetyczny (RM), rentgen (RTG) chorego kolana lub tomografię komputerową (TK).

Leczenie bólu pod kolanami

Leczenie bólu z tyłu pod kolanami zależy od jego przyczyn. Leczenie objawowe silnego bólu pod kolanami polega na stosowaniu tabletek przeciwbólowych i przeciwzapalnych, maści, żelów, plastrów. Lekarz może przepisać niesteroidowe leki przeciwzapalne. Czasami przy stanach zapalnych potrzebna jest antybiotykoterapia.

Inne metody leczenia przyczyn bólu w dole podkolanowym to zastrzyki z kwasu hialuronowego lub osocza do stawu. Czasami blokuje się staw kolanowy, podając zastrzyki ze sterydów. W niektórych przypadkach konieczna jest artroskopia – zabieg chirurgiczny polegający na usuwaniu uszkodzonych tkanek kolana. Przeprowadza się go w znieczuleniu ogólnym albo podpajęczynówkowym, albo zewnątrzoponowym.

Jednym z ważniejszych elementów leczenia bólu pod kolanami jest rehabilitacja dobrana przez specjalistę.

Istotna jest również profilaktyka – dbanie o stawy kolanowe, np. zbilansowana dieta, która pomaga utrzymać prawidłową masę ciała (osoby z nadwagą są bardziej narażone na problemy ze stawami). Szczególnie duże korzyści ma spożywanie produktów zawierających witaminę D i wapń.

Sprawdź i zarezerwuj e-wizytę:
 

• Ortopeda online

Autor: Ingrid Hintz-nowosad

Bibliografia:

1. Brandon Q. J., Carlton J. C., Marvin H. S. Jr., Postępowanie zachowawcze u dorosłych pacjentów z bólem kolana, „American Family Physician” 2015, nr 92 (10), s. 875–883.
2. Roczniak W., Ból stawu kolanowego, „Lekarz” 2008, nr 3, s. 67–71.
3. Stanisławska-biernat E., Bóle stawów kolanowych w różnych chorobach. Postępowanie lecznicze i rehabilitacyjne.