Co na stawy kolanowe? Jak wzmocnić kolana? Leki, maści, tabletki, ćwiczenia 

Co warto wiedzieć na temat stawów kolanowych?  

Zdrowe stawy pozwalają zachować sprawność do późnej starości – a ponieważ stawy kolanowe są największymi i najbardziej złożonymi stawami w ciele człowieka, warto szczególnie się o nie zatroszczyć. Podstawowe znaczenie w dbaniu o kolana ma utrzymywanie prawidłowej masy ciała, regularny ruch oraz dieta dostarczająca wszystkich niezbędnych składników pokarmowych. O czym jeszcze warto wiedzieć?  

Najważniejsze informacje o stawach kolanowych

1. Ból stawu kolanowego może wystąpić w każdym wieku, zarówno u osób aktywnych fizycznie, jak i prowadzących siedzący tryb życia. 
2. Przyczyną dolegliwości nie są wyłącznie urazy – ból kolan mogą powodować także choroby zapalne, zwyrodnieniowe, reumatyczne czy infekcyjne (np. borelioza). 
3. Objawy mogą mieć charakter ostry (ból stawów po urazie, obrzęk) lub przewlekły (sztywność, ograniczenie ruchu). 
4. Leczenie bólu stawów dobiera się indywidualnie – od ćwiczeń i fizjoterapii po leki, iniekcje i zabiegi chirurgiczne. 
5. W przypadku zmian zwyrodnieniowych istotne znaczenie ma redukcja masy ciała, która zmniejsza obciążenie powierzchni stawowej. 

Przyczyny bólu stawów kolanowych  

To, czy staw funkcjonuje prawidłowo, zależy przede wszystkim od ilości i jakości chrząstki stawowej – tkanki łącznej pokrywającej powierzchnię kości. Jej zadaniem jest ułatwianie przesuwania się powierzchni stawowych względem siebie, zapobieganie ścieraniu się kości, a także amortyzowanie wstrząsów podczas ruchu.  

Z wiekiem stan chrząstki stawowej się pogarsza, co utrudnia poruszanie się. Uszkodzeniu chrząstki stawowej sprzyjają również takie czynniki, jak powtarzające się urazy i przeciążenia stawu, mała aktywność fizyczna oraz otyłość.  

Niekorzystne zmiany szczególnie często dotyczą właśnie stawów kończyn dolnych, które dźwigają ciężar ciała – w tym stawów kolanowych. Jako że chrząstka stawowa ma niewielkie możliwości regeneracji, warto zawczasu pomyśleć o jej ochronie. 

Najczęstsze przyczyny bólu stawów: 

• urazy stawu kolanowego (skręcenia, zerwania więzadeł krzyżowych), 
• uszkodzenie łąkotki przyśrodkowej lub bocznej, 
• przeciążenia związane z aktywnością fizyczną, 
• choroba zwyrodnieniowa stawu kolanowego, 
• stany zapalne stawów, 
• zapalenie kaletek maziowych, 
• niestabilność rzepki, 
• nadmierna masa ciała, 
• wady osi kończyn dolnych, 
• choroby reumatyczne, 
• borelioza, 
• osłabienie mięśni uda i podudzia, 
• zmniejszona elastyczność mięśni, 
• ograniczenie zakresu ruchu, 
• zmiany w chrząstce stawowej. 

Jeśli ból kolan utrzymuje się, nasila lub towarzyszy mu obrzęk i ograniczenie ruchu, warto skonsultować się z lekarzem lub fizjoterapeutą. W niektórych przypadkach konieczne będzie wykonanie badań diagnostycznych (np. badanie ruchomości i zgięcia kolana w czasie wizyty, rezonans magnetyczny). 

Jak wzmocnić kolana i stawy kolanowe? Sposoby na zdrowe kolana  

Wzmocnienie kolan opiera się na profilaktyce, odpowiedniej aktywności i ochronie struktur stawowych. Co warto wiedzieć i jakie sposoby mogą pomóc na ból stawów?  

Zalecenia lekarzy obejmują najczęściej: 

1. Regularne ćwiczenia wzmacniające mięśnie uda i pośladków. 
2. Utrzymywanie prawidłowej masy ciała. 
3. Unikanie długotrwałych przeciążeń i gwałtownych ruchów rotacyjnych. 
4. Aktywność o niskim obciążeniu stawów (pływanie, jazda na rowerze). 
5. Wczesna rehabilitacja po urazach. 

Nadmiar kilogramów obciąża stawy (zwłaszcza staw kolanowy i skokowy), osłabia więzadła, sprzyja przeciążeniom i urazom. W przypadku nadwagi lub otyłości zaleca się redukcję masy ciała poprzez stosowanie odpowiedniej diety i regularne podejmowanie aktywności fizycznej. Aby utrzymać stawy kolanowe w dobrej kondycji, należy również leczyć wady postawy skutkujące nierównomiernym obciążaniem kończyn oraz ograniczać ryzyko urazów poprzez przestrzeganie podstawowych zasad bezpieczeństwa. 

Leki na stawy kolanowe – lista (tabletki, zastrzyki na ból kolan) 

Farmakologiczne leczenie bólu kolan stosuje się głównie w celu zmniejszenia bólu i stanu zapalnego. Leki na ból stawów kolanowych stosowane są więc najczęściej jako uzupełnienie kompleksowego leczenia zwyrodnień i przyczyn bólu.  

Najczęściej stosowane grupy substancji: 

• leki przeciwbólowe: paracetamol;
• niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ): ibuprofen, naproksen, diklofenak;
• leki przeciwzapalne na receptę: celekoksyb;
• chondroprotektory: glukozamina, chondroityna (dowody umiarkowane);
• zastrzyki dostawowe: kwas hialuronowy, kortykosteroidy;
• leczenie biologiczne (w wybranych chorobach zapalnych). 

Jakie są najlepsze maści na stawy kolanowe?

Maści i żele działają miejscowo i są stosowane jako leczenie uzupełniające. Co może zalecić lekarz lub farmaceuta na ból stawów?  

Najczęstsze substancje czynne: 

• diklofenak, 
• ketoprofen, 
• ibubrofen, 
• kapsaicyna, 
• mentol i kamfora, 
• salicylany. 

Maści na stawy kolanowe – podobnie jak tabletki – mogą zmniejszyć ból i obrzęk, ale nie zastępują leczenia przyczynowego. 

Ćwiczenia na stawy kolanowe. Czy ćwiczenia na kolana mogą pomóc w leczeniu bólu? 

Stawom nie służą ani zbyt intensywne ćwiczenia, ani brak ruchu. Najlepiej wybierać aktywności, które nie powodują nadmiernego obciążania kolan, takie jak jazda na rowerze, aqua aerobic, pływanie, spacery, nordic walking, joga, rozciąganie czy jazda na rolkach.  

Zawsze należy też pamiętać o rozgrzewce, odpowiednim obuwiu sportowym amortyzującym wstrząsy i właściwej technice. Jeśli wcześniej prowadziliśmy mało aktywny tryb życia, zmiany wprowadzajmy stopniowo. 

Przykładowe ćwiczenia na stawy kolanowe: 

1. Napinanie mięśnia czworogłowego uda w leżeniu. 
2. Unoszenie wyprostowanej nogi w pozycji leżącej. 
3. Delikatne przysiady przy ścianie. 
4. Prostowanie kolana w siadzie. 
5. Rozciąganie mięśni tylnej części uda. 
6. Ćwiczenia równoważne na jednej nodze. 
7. Jazda na rowerze stacjonarnym o niskim oporze. 

Ćwiczenia poprawiają stabilność, zakres ruchu i elastyczność mięśni wokół stawu – warto jednak skonsultować z fizjoterapeutą i ortopedą w Świecie Zdrowia, które ćwiczenia są wskazane w danej dolegliwości.  

Ortezy na ból kolan – pomocne nie tylko przy urazie  

Ortezy stabilizują staw i zmniejszają ryzyko kontuzji – również mogą być zalecone na bolące stawy. Jak to działa w praktyce?  Ortezy:

1. odciążają struktury stawu kolanowego, 
2. poprawiają stabilność i kontrolę ruchu,
3. zmniejszają ból podczas aktywności. 

Dobór ortezy powinien być skonsultowany z lekarzem lub fizjoterapeutą – nie ma uniwersalnych ortez, które będą dobre dla każdego, dlatego konieczna jest konsultacja.  

Suplementy na stawy kolanowe 

Warunkiem zachowania zdrowych stawów jest zadbanie, by organizm otrzymywał wszystkie niezbędne składniki odżywcze. Jeśli nie jesteśmy w stanie zapewnić sobie właściwej podaży danego składnika poprzez odpowiednią dietę, zaleca się jego suplementację.  Na rynku dostępne są też suplementy na stawy, które mają wspierać prawidłowe funkcjonowanie chrząstki i kości.  

Suplementy te najczęściej zawierają chondroitynę, glukozaminę, kwas hialuronowy, kolagen, kurkuminę, wyciąg z kadzidłowca indyjskiego (Boswellia serrata) lub metylosulfonylometan (MSM). Przyjmowanie suplementów podtrzymujących zdrowie stawów powinni rozważyć zwłaszcza sportowcy, osoby pracujące fizycznie i osoby starsze. Wybór suplementu warto skonsultować z farmaceutą. 

Dieta na wzmocnienie stawów kolanowych  

Chcąc jak najdłużej zachować sprawność ruchową, warto zadbać o odpowiednią podaż składników odżywczych odpowiedzialnych za budowę oraz regenerację struktur stawowych.  

Szczególnie ważne są:  

• białko, 
• wapń, 
• fosfor, 
• kolagen, 
• witaminy E, C, D i K, 
• kwasy tłuszczowe omega-3, 
• karotenoidy, 
• flawonoidy, 
• selen, 
• cynk, 
• błonnik.  

Produkty, które warto spożywać, to m.in. ryby, orzechy włoskie, oliwa z oliwek, siemię lniane, olej lniany, chudy nabiał, produkty zawierające żelatynę, a także warzywa i owoce. 

Kwas hialuronowy na kolana 

W niektórych sytuacjach zastosowanie ma również wiskosuplementacja, czyli wstrzykiwanie do stawu kwasu hialuronowego – ważnego składnika chrząstki stawowej.  

Metoda ta jest wykorzystywana w przypadku zwyrodnienia stawów i ma na celu zapobieganie pogłębianiu się już powstałych zmian. Czasami zastrzyki z kwasem hialuronowym stosuje się w profilaktyce zmian o charakterze przeciążeniowym. Dotyczy to przede wszystkim osób uprawiających sport, których stawy są narażone na duże obciążenia.