Kolagen, czyli białko młodości, jest budulcem skóry, kości, zębów, stawów, ścięgien, chrząstek, a także naczyń krwionośnych i rogówki oka. Jest on głównym składnikiem tkanki łącznej, stanowi nawet 30 proc. wszystkich białek ludzkich. Wraz z wiekiem obniża się zdolność organizmu do produkcji kolagenu, aż przychodzi moment, że więcej komórek obumiera niż jest produkowanych.
Używając nazwy kolagen należy wiedzieć, że jest to grupa białek, które różnią się budową i funkcją. W organizmie człowieka jest ich około 28 typów. Wszystkie tworzą włókna – podłużne lub luźną sieć włókien.
Za co odpowiada kolagen?
Kolagen tworzy warstwę zabezpieczającą wokół narządów wewnętrznych, takich jak żołądek, wątroba czy nerki. Wspiera także układ immunologiczny, zabezpieczając organizm przed toksynami i drobnoustrojami. Ma bardzo duże znaczenie dla stawów, to jemu zawdzięczamy brak dolegliwości bólowych przy ich zginaniu, bowiem zadaniem kolagenu jest prawidłowe ich nawilżenie, co zapobiega procesowi degeneracji więzadeł i ścięgien. Dzięki kolagenowi złamane kości zrastają się szybciej, przyspiesza także gojenie ran i pomaga zachować elastyczność naczyń krwionośnych, dzięki czemu krew sprawnie krąży po organizmie.
Kolagen odpowiada także za gładkość, elastyczność i napięcie skóry i to właśnie na skórze widać pierwsze jego ubytki. Jednak to nie wszystko – dzięki kolagenowi w organizmie możliwa jest przemiana glukozy w energię. Pobudza on procesy metaboliczne w organizmie i pomaga zachować prawidłową sylwetkę.
Rodzaje kolagenu
Kolagen nie jest jednorodnym białkiem. Wyróżnia się jego różne typy, w zależności od tego „co buduje”.
Kolagen typu 1 to najpowszechniejszy typ. Znajduje się w skórze, kościach i ścięgnach ludzkich. Z kolei w zwierzęcych można znaleźć kolagen typu 2. Kolagen typu 3 stanowi budulec naczyń krwionośnych i skóry. Typ 4 znajdziemy w błonie podstawnej, 5 – np. w łożysku.
Gdzie występuje naturalny kolagen?
Naturalny kolagen znajduje się przede wszystkim w produktach pochodzenia zwierzęcego. Pozyskuje się go z kości, skór i ścięgien zwierząt. Znajdziemy go w:
- żelatynie spożywczej,
- galaretkach,
- kurzych łapkach,
- innych podrobach.
Choć kolagen jest nam potrzebny, to produktów pochodzenia zwierzęcego, zwłaszcza tych bogatych w tłuszcze, nie należy spożywać za często.
Kolagen pochodzenia roślinnego
Kolagen znajduje się także w produktach roślinnych, zawierających koenzym Q10, czyli w strączkach i kiełkach pszenicy.
Rybi kolagen na stawy
Kolagen pochodzący od ryb wyróżnia się rzadszymi włóknami, przez co jest lepiej rozpuszczalny niż ten pochodzący od zwierząt hodowlanych. Ma on najlepszą przyswajalność dla ludzkiego organizmu. Rybi kolagen pozyskuje się głównie z tuńczyka, rekina i dorsza, a dokładniej ich skór poddanych kwaśnej hydratacji.
Rybi kolagen wykazuje podobną budowę strukturalną do kolagenu wytwarzanego przez nasz organizm, jednak ważna jest równoczesna podaż witaminy C oraz kwasu hialuronowego, przez co przyswaja się jeszcze lepiej.
Kolagen pochodzący od ryb (morski) sprawdzi się świetnie na problemy ze stawami, wzmacniając narząd ruchu i zapewniając mu ochronę także przed kontuzjami poprzez wzmacnianie obecności mazi stawowej. Rybi kolagen, stosowany regularnie, poprawia wygląd włosów, skóry i paznokci oraz minimalizuje zmarszczki.
Najczęściej możemy spotkać rybi kolagen w proszku, przeznaczony do rozpuszczania w wodzie. Nie ma on smaku, wchłania się szybko. Można go dodawać do koktajli czy smoothies. Kolagen w tabletkach wchłania się wolniej, należy także pamiętać o popijaniu tabletki dużą ilością wody.
Objawy niedoboru kolagenu
Na ogół jeszcze przed 30. rokiem życia zdolność organizmu do produkcji kolagenu obniża się. Uważa się, że zdolność organizmu do produkcji tego białka spada już od 25. roku życia, ale nie jest to indywidualny proces. Nasilenie procesu obumierania kolagenu i osłabienia jego produkcji mają czynniki zewnętrzne, takie jak stres, promieniowanie słoneczne oraz toksyny – zarówno z powietrza, jak i żywności. Na proces tworzenia kolagenu negatywnie wpływa także menopauza.
Do pierwszych objawów niedoboru kolagenu zalicza się:
- oznaki starzenia skóry – wiotka skóra, pierwsze zmarszczki, a także nadmiernie wysuszona skóra,
- łamliwe włosy,
- bóle stawów,
- problemy z krążeniem,
- problemy ze zrzuceniem wagi.
Nadmiar kolagenu – keloidy
Przykładem nadmiaru kolagenu w organizmie są bliznowce, czyli keloidy. To zmiany powstałe w procesie gojenia się ran, charakteryzują się przerostem tkanki ponad skórę. Powstające włókna kolagenu są gruby u szkliste. Nadmiar kolagenu w organizmie wynika z nieprawidłowości w procesie przemiany tego białka w organizmie.
Dzienna dawka kolagenu
Dzienna dawka kolagenu nie powinna przekraczać 4000 mg na dobę – zaleca się przyjmowanie 10 g dziennie przez okres 3 miesięcy, aby zauważyć rezultaty. W przypadku przedawkowania mogą pojawić się skutki uboczne.
Kolagen do picia czy w tabletkach?
Kolagen do picia wchłania się szybciej. W przypadku przyjmowania kolagenu w tabletkach należy popijać je dużą ilością wody. Lepiej także wybierać suplementy z kolagenem pochodzenia morskiego, czyli kolagen rybi.
Zastosowanie kolagenu
Kolagen jest szeroko stosowany w przemyśle farmaceutycznym oraz w medycynie. Z kolagenów wytwarza się m.in. nici chirurgiczne, kompresy przyspieszające gojenie ran, implanty (kości, skóry, naczyń krwionośnych), nośniki białek. Z kolagenu korzysta się w biomedycynie, nanotechnologii oraz szeroko w chirurgii.
Znalazł on swoje zastosowanie także w medycynie estetycznej, w postaci wypełniaczy tkankowych podawanych w postaci iniekcji. Wypełniacze są stosowane do redukcji zmarszczek, modelowania owalu twarzy, niwelowania blizn.
Kolagen występuje także w postaci suplementów diety, które mają za zadanie poprawić stan skóry i włosów, opóźnić efekty starzenia oraz zredukować widoczne rozstępy.
Wreszcie kolagen jest wykorzystywany w branży beauty, w postaci żelów, kremów czy płatków kolagenowych. Kolagen ma wysoką masę cząsteczkową, tworząc na powierzchni skóry film ograniczający utratę wody. Nie wchłania się w głąb naskórka.
Kolagen na skórę i włosy
Efektywniejsze jest przyjmowanie kolagenu doustnie, gdyż wtedy tkanki odbudowywane są od wewnątrz. Jednak zewnętrzne stosowanie kolagenu na skórę i włosy również poprawia ich wygląd. Kolagen zawarty w kremach czy żelach nie wchłania się w głąb naskórka, ale tworzy na skórze film ochronny i zabezpiecza ją przed utratą wody. Jego stosowanie na skórę zewnętrznie nie poprawi jednak jej elastyczności i trzeba o tym pamiętać wybierając odpowiedni krem do twarzy.
Z kolei stosowany na włosy działa regenerująco, jest polecany zwłaszcza po farbowaniu włosów. Maski z kolagenem nadają włosom miękkości, nawilżają je, zmniejszają ryzyko łamania włosów oraz ich elektryzowania się. Stosowanie kolagenu, nawet wewnętrznie, nie ma wpływu na proces siwienia włosów, może za to zapobiegać ich wypadaniu.
Kolagen – skutki uboczne i przeciwwskazania
Rybi kolagen dużo rzadziej powoduje reakcje alergiczne, ponieważ w procesie pozyskiwania można go lepiej oczyścić niż kolagen pochodzący od zwierząt hodowlanych (bydła i drobiu). Należy mieć na uwadze, że ten bydlęcy może spowodować reakcję alergiczną częściej. Do innych skutków ubocznych przyjmowania kolagenu zalicza się ogólne osłabienie organizmu, zmęczenie, bóle mięśni i stawów, zaparcia, kwaśny oddech i nieprzyjemny posmak w ustach.
Preparaty z kolagenem nie są zalecane u kobiet ciężarnych i karmiących piersią.
Kolagenoza – co to za choroba?
Dawniej mianem kolagenozy określało się choroby układowe tkanki łącznej. Obecnie wiemy już, że procesy chorobowe obejmują całą tkankę łączną, a nie tylko kolagen. Do chorób układowych tkanki łącznej zalicza się twardzinę układową, zespół Sjögrena, reumatoidalne zapalenie stawów oraz toczeń rumieniowaty układowy.
Polecane artykuły:
