Ból kręgosłupa – jak sobie z nim poradzić? Co pomaga na ból pleców?

Przyczyny bólu kręgosłupa

Kręgosłup pełni wiele ważnych funkcji – stanowi podporę całego ciała, stabilizuje sylwetkę, chroni rdzeń kręgowy, a ponadto służy jako miejsce przyczepu mięśni i narząd ruchu. Ryzyko wystąpienia dolegliwości bólowych kręgosłupa rośnie wraz z wiekiem; szczególnie narażone na ból pleców są osoby wykonujące pracę obciążającą kręgosłup, kobiety w ciąży oraz osoby z nadwagą lub otyłością. Do rozwoju problemów z kręgosłupem przyczynia się mało aktywny styl życia, nieprzestrzeganie zasad ergonomii, a także życie w stresie.

Ból kręgosłupa może być spowodowany:

• zmianami zwyrodnieniowymi;
• stanami zapalnymi, np. w przebiegu reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS) lub zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa (ZZSK);
• anomaliami wrodzonymi, takimi jak lumbalizacja bądź sakralizacja kręgu;
• chorobami nowotworowymi;
• chorobami metabolicznymi (cukrzyca, osteoporoza);
• przeciążeniem, urazami;
• zaburzeniami psychicznymi.

Jeśli ból pleców trwa dłużej niż kilka dni, nawraca, jest silny i nagły lub jeśli towarzyszą mu dodatkowe niepokojące objawy – należy skonsultować się z lekarzem. W pierwszej kolejności można umówić się na wizytę u lekarza rodzinnego, który przeprowadzi wywiad i w razie potrzeby zleci badania obrazowe kręgosłupa (RTG, MR bądź TK) albo skieruje pacjenta do odpowiedniego specjalisty (np. ortopedy, neurologa). Warto jednak wiedzieć, że w przypadku bólu pleców najczęściej nie udaje się ustalić konkretnej przyczyny dolegliwości – mówi się wtedy o bólu nieswoistym kręgosłupa.

Czytaj także: Gruźlica kości – objawy, przyczyny, badania, leczenie i rokowania

Ból kręgosłupa – gdzie występuje?

Ból w obrębie kręgosłupa może być zlokalizowany w odcinku szyjnym (ból karku), piersiowym (ból między łopatkami) lub lędźwiowym (ból krzyża, „na dole pleców”). Zdarza się, że ból promieniuje – do nóg, pośladka, biodra, klatki piersiowej czy barku. Warto dokładnie opisać lekarzowi, gdzie odczuwamy ból, w jakich sytuacjach się on pojawia i jakie jest jego nasilenie. Istotną informację stanowi również to, czy występują objawy towarzyszące (np. drętwienie nóg, osłabienie mięśni, gorączka).

Leczenie bólu kręgosłupa

Leczenie bólu kręgosłupa najczęściej obejmuje edukację pacjenta, farmakoterapię (lekami pierwszego wyboru są niesteroidowe leki przeciwzapalne – NLPZ) i fizjoterapię, przede wszystkim:

• fizykoterapię – zabiegi z zastosowaniem bodźców termicznych, elektrycznych itp.;
• kinezyterapię – ćwiczenia ruchowe;
• terapię manualną – masaże, mobilizacje, manipulacje lecznicze.

Leczenie bólu kręgosłupa może też uwzględniać terapię poznawczo-behawioralną. U niewielkiego odsetka pacjentów z bólem przewlekłym stosuje się metody inwazyjne, takie jak blokady kręgosłupa (np. zastrzyki sterydowe), zabiegi neurodestrukcyjne (np. termolezja, kriolezja), metody neuromodulacyjne bądź leczenie operacyjne.

Sposoby na ból kręgosłupa

A co z bólem kręgosłupa można zrobić we własnym zakresie? Bardzo ważna jest zmiana nawyków – należy zadbać o prawidłową postawę podczas siedzenia, schylania się i podnoszenia ciężkich przedmiotów. Aby złagodzić ból, można stosować ciepłe okłady (w aptece dostaniemy specjalne kompresy, plastry rozgrzewające) oraz dostępne bez recepty leki przeciwbólowe (doustne NLPZ lub stosowane miejscowo w postaci np. żelu, lub paracetamol – ma on jednak mniejszą skuteczność). Warto też zwrócić uwagę na to, czy materac, na którym śpimy, jest dobrze dobrany i odpowiednio podpiera kręgosłup.

Bólu pleców nie należy lekceważyć – nagły ból o dużym nasileniu, ból długotrwały, nawracający lub występujący w towarzystwie innych objawów zawsze wymaga konsultacji lekarskiej.

Ból kręgosłupa a aktywność fizyczna

Jeśli jest taka możliwość, pacjenci cierpiący na bóle kręgosłupa powinni być aktywni ruchowo, unikając jednak czynności wywołujących lub nasilających ból. Ćwiczenia na kręgosłup należy wykonywać pod okiem fizjoterapeuty lub według jego instrukcji. Możliwość rekreacyjnego uprawiania sportu również warto omówić ze specjalistą. Osobom mającym problemy z kręgosłupem najczęściej poleca się pływanie, aqua aerobik, stretching, pilates i nordic walking.

Autor: Redakcja

Bibliografia:

1. Dobrogowski J., Niefarmakologiczne metody leczenia bólu, „Polski Przegląd Neurologiczny” 2007, nr 3(4), s. 272–278.
2. Szpala M., Skorupińska A., Kostorz K., Występowanie zespołów bólowych kręgosłupa – przyczyny i leczenie, „Pomeranian Journal of Life Sciences” 2017, nr 63(3), s. 78–84.
3. Woroń J., Bóle krzyża – jak racjonalnie postępować?, „Praktyczna Ortopedia i Traumatologia” 2019, nr 13.