Rehabilitacja neurologiczna – czym jest?
Neurologiczna rehabilitacja to różnego rodzaju metody (dobierane indywidualnie), które tworzą proces terapeutyczny. Celem jest poprawa i maksymalizacja sprawności u osób z chorobami neurologicznymi. Nie jest to więc jedna metoda rehabilitacji, tylko wielospecjalistyczna i złożona rehabilitacja dobierana do potrzeb.
Początki rehabilitacji neurologicznej sięgają okresu wzrostu zachorowalności na chorobę Heinego-Medina oraz coraz częściej występujących udarów mózgu. Odkrycia i badania wskazywały na korzystny wpływ neurorehabilitacji na zdrowie i sprawność pacjentów.
Główne założenie współczesnej rehabilitacji neurologicznej jest stworzenie kompleksowego podejścia do leczenia, tak aby osiągnąć pełną lub możliwie najwyższą sprawność psychiczną i fizyczną.
Rehabilitacja neurologiczna ma najwyższą skuteczność, gdy prowadzona jest przez zespół ekspertów wielu specjalizacji – łączone są tu metody:
- rehabilitacji szpitalnej lub ambulatoryjna,
- ćwiczenia domowe,
- konsultacje z psychologiem,
- konsultacje z logopedą.
Czytaj także: Ulga rehabilitacyjna 2025 – komu przysługuje i co możesz odliczysz?
Rehabilitacja neurologiczna – jakie są wskazania?
Poniżej znajdziesz przykładowe dolegliwości i choroby, w których leczeniu korzysta się z rehabilitacji neurologicznej:
- choroba Parkinsona i parkinsonizm,
- udar mózgu,
- stwardnienie rozsiane,
- zwyrodnienie korowo-podstawne,
- urazy głowy,
- pourazowe uszkodzenia rdzenia kręgowego,
- guzy mózgu,
- mózgowe porażenie dziecięce,
- neuropatie obwodowe,
- zespół Guillaina-Barrégo,
- neuropatia cukrzycowa,
- choroba Huntingtona,
- choroba Alzheimera,
- choroba Creutzfeldta-Jakoba,
- choroba Lou Gehriga.
Uwaga! W zależności od choroby multidyscyplinarny zespół decyduje o doborze metod – w niektórych przypadkach wskazany jest tymczasowy pobyt w sanatoriach neurologicznych. Alternatywą jest udział w turnusach obejmujących kompleksową pomoc specjalistów różnych dziedzin.
Neurorehabilitacja – cele
Celem rehabilitacji neurologicznej jest uzyskanie jak największej sprawności w zakresie możliwym dla pacjenta. Podstawowymi założeniami są:
- normalizacja napięcia mięśniowego – rozluźnianie mięśni nadmiernie napiętych oraz wzmacnianie osłabionych,
- praca nad lokomocją – reedukacja chodu, zapewnienie potrzebnych sprzętów ortopedycznych,
- odzyskanie utraconych funkcji lub przystosowanie się do tych niemożliwych do uzyskania,
- praca nad równowagą i profilaktyka upadków,
- usprawnianie małej motoryki rąk,
- przywracanie funkcji poznawczych – w większości chorób neurologicznych dochodzi do nagłego lub stopniowego zaburzenia funkcji poznawczych: pamięci, myślenia, koncentracji i orientacji przestrzennej. Celem neurorehabilitacji jest stopniowe przywracanie tych funkcji,
- poprawa jakości życia i maksymalne wykorzystane potencjału funkcjonalnego organizmu,
- ułatwienie adaptacji społecznej – do stopnia umożliwiającego powrót do aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym; w ramach neurorehabilitacji ważne jest również wsparcie psychiczne w tym zakresie.
Metody i przebieg rehabilitacji neurologicznej
Rehabilitacja neurologiczna powinna zacząć się jak najszybciej jest to możliwe. W przypadku udarów i innych stanów nagłych – nawet w pierwszej dobie po zdarzeniu.
Metody dobierane są w zależności od potrzeb i możliwości pacjentów. W przypadku chorych leżących ćwiczenia i rehabilitacja wykonywane są w łóżku. Można tutaj wymienić ćwiczenia bierne oraz czynne – w zależności czy pacjent jest w stanie samodzielnie je wykonywać. Ważnym elementem jest pionizacja, czyli możliwie jak najszybsze wstawanie z pozycji leżącej.
W kolejnych etapach duży nacisk stawiany jest na np. reedukację chodu oraz pracę nad ruchami, które najczęściej wykorzystywane są w życiu codziennym i umożliwiają samoobsługę. Ważnym elementem jest edukacja i pokazanie pacjentowi bezpiecznych technik zmiany pozycji oraz poruszania się.
Istnieje wiele specjalistycznych metod wykorzystywanych w rehabilitacji neurologicznej. Wśród nich możemy wymienić:
- kinezyterapię, czyli ćwiczenia ruchowe,
- techniki mobilizacyjne,
- metodę NDT Bobath,
- terapię integracji sensorycznej,
- metody PNF,
- metodę Vojty,
- kinesiotaping,
- zabiegi fizykoterapeutyczne – np. prądy, ultradźwięki, leczenie ciepłem, hydroterapia.
Ważnym elementem są także działania spoza zakresu fizjoterapii, takie jak:
- logopedia w ramach rehabilitacji neurologicznej – trening i terapia mowy,
- neuropsychologia – rehabilitacja funkcji poznawczych oraz wsparcie w radzeniu sobie z chorobą,
- terapia zajęciowa – ćwiczenia manipulacyjne, terapia zajęciowa jako element neurorehabilitacji,
- farmakoterapia.
Czytaj także: Klawiterapia – na co pomaga, opinie i punkty na ciele
Jak długo trwa neurorehabilitacja?
O tym, jak długo trwa rehabilitacja neurologiczna, decyduje lekarz prowadzący i zaangażowany w terapię zespół lekarzy różnych specjalizacji. Czas trwania neurorehabilitacji zależy więc od indywidualnych potrzeb i stanu pacjenta.
W niektórych przypadkach w pierwszej fazie terapii testowane są różne metody – rozwijane są te, które przynoszą najlepsze rezultaty. Rehabilitacja neurologiczna może trwać latami, stopniowo polepszając stan pacjenta lub spowalniając rozwój choroby.
W przypadku stanów nagłych, takich jak urazy czy udary, rehabilitacja może trwać do momentu uzyskania sprawności (jeżeli jest to możliwe). Choróby przewlekłe i postępujące, np. choroba Parkinsona, wymagają rehabilitacji neurologicznej trwającej całe życie.
Polecamy: Powikłania udarów – leczenie. Jak pomóc osobom w starszym wieku?
Autor: Katarzyna Górska
