Mózgowe porażenie dziecięce – co to jest?
Porażenie mózgowe jest zbiorem różnych zaburzeń związanych z narządem ruchu, postawą i pracą całego systemu nerwowego. Powstaje na skutek uszkodzenia mózgu, najczęściej w okresie płodowym. Zdarza się jednak, że dysfunkcje te rozwijają się już po narodzinach dziecka (w okresie okołoporodowym).
Powstałe uszkodzenia mają charakter trwały, nie można ich cofnąć. Jednak dzięki odpowiednio dobranej terapii można zadbać o jak największą sprawność dzieci dotkniętych MPD. Co istotne – porażenie mózgowe nie postępuje, utrzymuje się na stałym poziomie.
Jakie są przyczyny porażenia mózgowego?
Przyczyn uszkodzenia tkanki mózgowej, a tym samym rozwoju MPD, może być wiele. Najczęściej jest ono skutkiem niedotlenienia, niedokrwienia lub krwawienia w obrębie czaszki. Przyczynić się do niego mogą również wady wrodzone i różne czynniki genetyczne. Powodują one trwałe uszkodzenia w mózgu, przez co pewne czynności nie mogą być wykonywane właściwie i zostają zaburzone (np. mowa czy poruszanie się).
Czynniki zwiększające ryzyko tych sytuacji to:
- zażywanie narkotyków, palenie papierosów i spożywanie alkoholu w czasie ciąży;
- infekcje, szczególnie wirus różyczki lub toksoplazmoza (przenoszona przez koty);
- niewłaściwa dieta, uboga w niezbędne składniki odżywcze, szczególnie w kwas foliowy (wpływa na prawidłowe kształtowanie się całego układu nerwowego);
- wydarzenia z zakresu patologii ciąży wywołujące niedotlenienie płodu, np. zbyt wczesne oddzielenie się łożyska.
Najbardziej narażone na rozwój porażenia mózgowego są dzieci o bardzo niskiej masie urodzeniowej i wcześniaki. Takie noworodki zawsze trafiają pod obserwację grupy specjalistów.
Jak rozpoznać mózgowe porażenie dziecięce? Objawy
MPD ma bardzo indywidualny przebieg. Można jednak zaobserwować u noworodków pewne wspólne symptomy, które mogą wskazywać na obecność porażenia mózgowego. Pierwszym sygnałem zazwyczaj są problemy z właściwym układaniem się dziecka (np. w łóżeczku), niewłaściwe odruchy, drżenie kończyn czy asymetria. W późniejszym okresie można zauważyć kłopoty ze stabilizacją głowy i tułowia, siadaniem oraz chodzeniem – u malucha następuje to zdecydowanie później niż u rówieśników lub ma odmienny, nieprawidłowy przebieg.
MPD klasyfikujemy na podstawie rodzaju zaburzeń i ograniczeń ruchu kończyn.
- Postać móżdżkowa – charakteryzuje się zaburzeniami koordynacji ruchów: problemami z poruszaniem się i sprawnością fizyczną, kłopotami z koordynacją wzrokową oraz zaburzeniami z zakresu mowy.
- Spastyczne porażenie czterokończynowe – jest najcięższą postacią MPD. Typowe dla niego jest znaczne upośledzenie umysłowe oraz tendencja do ataków padaczkowych. Mogą wystąpić zaburzenia połykania.
- Porażenie kurczowe połowicze – zawiera szereg różnych zaburzeń, w tym problemy z mową, emocjami, wzrokiem oraz czuciem i wzrostem kończyn objętych MPD. Typowe dla tego rodzaju porażenia są ruchy atetotyczne (mimowolne) – powolne, powodujące nienaturalne wygięcie stawów. Niepełnosprawność umysłowa występuje u 25% dzieci, padaczka u około 1/3 pacjentów.
- Obustronne porażenie kurczowe – typowe są kłopoty na tle emocjonalnym i trudności w mowie. Sprawność intelektualna jest najczęściej poprawna. Ten rodzaj porażenia najczęściej obejmuje kończyny dolne, znacznie utrudniając lub uniemożliwiając chodzenie.
- Postać pozapiramidowa – charakteryzuje się kłopotami z mową, ruchami mimowolnymi oraz najczęściej wiotkością mięśni. Niepełnosprawność intelektualna występuje rzadko.
Jak leczyć mózgowe porażenie dziecięce?
MPD nie jest schorzeniem uleczalnym, jednak dzięki odpowiedniej rehabilitacji można zadbać o jak największą sprawność dziecka. Metody rehabilitacyjne są dobierane indywidualnie w zależności od postaci MPD i zaburzeń, z którymi zmaga się dziecko. Przykładowo przy zaburzeniach mowy konieczna jest terapia logopedyczna, z kolei przy trudnościach z poruszaniem się – wsparcie fizjoterapeuty i często ortopedy. Niekiedy stosuje się wsparcie farmakologiczne, np. przy zbyt dużym napięciu mięśniowym wstrzykuje się toksynę botulinową.
Polecamy: Rehabilitacja neurologiczna – wskazania, przebieg, metody
Mózgowe porażenie dziecięce – który lekarz?
Przy podejrzeniu MPD dziecko powinno zostać objęte obserwacją przez zespół lekarzy. Wstępnej oceny może dokonać pediatra. Jeśli są obecne sygnały świadczące o porażeniu mózgowym, konieczna jest również diagnoza neurologa, ortopedy, fizjoterapeuty. Niezbędna może być też konsultacja logopedy czy psychologa (ocena rozwoju intelektualnego).
Autor: Redakcja
