Astenia – objawy
Klasycznymi objawami astenii są trwałe uczucie ciągłego zmęczenia i brak energii. Osoba dotknięta tym schorzeniem odczuwa zmęczenie od chwili przebudzenia i z trudem znajduje motywację do wykonywania codziennych obowiązków. Ograniczone zasoby energetyczne organizmu oraz fizyczna wydolność stanowią przeszkodę w wydajnym wykonywaniu kolejnych zadań, zarówno w domu, jak i w miejscu pracy. Ponadto obserwuje się zmniejszenie zdolności intelektualnych, co oznacza trudności w logicznym myśleniu, przetwarzaniu informacji oraz znajdowaniu rozwiązań.
Dodatkowo, osoba cierpiąca na astenię:
- staje się mniej odporna na stres, co często prowadzi do nadmiernej nerwowości, histerii lub otępienia,
- unika wyzwań dnia codziennego oraz podejmowania nowych aktywności,
- unika sytuacji konfliktowych.
Przewlekłe zmęczenie i osłabienie psychiczne mogą także powodować objawy somatyczne, podobne do tych występujących przy nerwicach, takie jak:
- bezsenność,
- palpitacje serca,
- nudności, wymioty oraz problemy żołądkowo-jelitowe,
- często obserwuje się także znaczną utratę masy ciała u osób z astenią.
Choroba ta prowadzi do znacznego zmniejszenia zdolności do przeżywania emocji, zarówno negatywnych – jak smutek, jak i pozytywnych – jak radość. Chory może wykazywać apatię, być obojętny lub reagować wolniej niż zwykle. W niektórych przypadkach może również rozwinąć się pełnoobjawowa depresja.
Przyczyny astenii
Astenia to stan, który ma swoje źródła w różnych zjawiskach. Można wyjaśnić to zaburzenie jako brak ogólnej energii i spadek zdolności fizycznych, które mogą wynikać z różnych czynników. Przyczyną tego stanu może być przewlekła choroba, która wpływa na metabolizm i prowadzi do gromadzenia się szkodliwych substancji w organizmie lub nadmierne wykorzystanie jego zasobów energetycznych. Przykłady chorób, które powodują astenię to:
- choroby tarczycy, szczególnie niedoczynność tarczycy,
- choroby metaboliczne, takie jak cukrzyca i ich powikłania, na przykład ketoza w wyniku wysokiego poziomu cukru we krwi,
- choroby serca i naczyń krwionośnych, między innymi niewydolność serca,
- choroby układu oddechowego, np. przewlekła duszność,
- zespoły związane z niewydolnością nerek, takie jak mocznica,
- stany niedoboru składników odżywczych lub mikroelementów, które wynikają z problemów z wchłanianiem, anoreksją, zażywaniem leków lub wyniszczeniem w chorobie nowotworowej.
Do grupy przyczyn astenii można również zaliczyć czynniki związane z życiem codziennym i środowiskiem. Obejmuje to między innymi:
- nadmierny hałas,
- zanieczyszczenie powietrza,
- długotrwałą ekspozycję na wysokie temperatury,
- problemy rodzinne,
- wysoki poziom stresu w pracy,
- problemy osobiste, np. utrata bliskiej osoby.
Długotrwała reakcja organizmu na te czynniki może prowadzić do wyczerpania zdolności mobilizacji i spowodować astenię.
Współczesne tempo życia również może być przyczyną astenii. Pacjenci często muszą pracować pod ciągłą presją, mając do spełnienia wysokie standardy wydajności. Wielozadaniowa praca, która wymaga jednoczesnego zajmowania się wieloma aspektami w środowisku biurowym (e-maile, telekonferencje, komunikatory, media społecznościowe, telefony), może być dla nich dużym wyzwaniem. Przyczynami wyczerpania i spadku mobilizacji mogą być pośpiech, nadmiar pracy po godzinach czy długie dojazdy do pracy. Te czynniki prowadzą do okresu intensywnej mobilizacji i zwiększonej wydajności, który następnie może przerodzić się w stan wyczerpania i wypalenia.
Astenia – leczenie
Leczenie astenii jest wyzwaniem, ponieważ obejmuje także aspekt emocjonalny. Motywowanie pacjenta do zaangażowania się w poprawę zdrowia jest trudne. Kluczowe jest zidentyfikowanie głównego źródła astenii, leczenie choroby podstawowej i eliminacja czynników wywołujących stres. Aby przywrócić pacjentowi chęć do zmiany i pozbyć się negatywnego myślenia, często stosuje się leczenie farmakologiczne (np. leki wspomagające poprawę nastrój). Czasami niezbędna jest terapia psychologiczna, która pomaga zrozumieć przyczyny problemu (np. uzależnienie od pracy), uświadomić wartości życiowe oraz ustalić nowe cele. Proces leczenia jest długotrwały i skuteczny tylko przy współpracy pacjenta z zespołem specjalistów.
