Na problem nietrzymania moczu ma wpływ niewłaściwa statyka dna miednicy, na którą składa się tkanka łączna i mięśnie dna miednicy. Tkanka łączna może być osłabiona w ciąży (poprzez działanie hormonów, zmianę postawy ciała, większe obciążenie), w okresie menopauzy (poprzez niedobór estrogenu), ale również przy nieprawidłowych nawykach (także w czasie ćwiczeń) – stąd występowanie tego problemu u ok. 10% młodych, nierodzących kobiet.
Do jakiego lekarza zgłosić się z problemem nietrzymania moczu?
Problemem nietrzymania moczu zajmują się urolodzy oraz ginekolodzy specjalizujący się w uroginekologii.
Żeby zapisać się na wizytę do poradni urologicznej, potrzebne jest skierowanie od lekarza pierwszego kontaktu. Wyjątkiem są wizyty prywatne, wtedy skierowanie nie jest wymagane. – Ze względu na złożoną budowę dna miednicy tak naprawdę warto skonsultować się także z np. ginekologiem, neurologiem, a nawet ortopedą. Jeśli chodzi o specjalizację lekarską, najwłaściwsza jest uroginekologia (sama ginekologia i urologia to za mało).
Pacjenci z problemem nietrzymania moczu mogą udać się także do fizjoterapeuty uroginekologicznego. Zajmuje się on tylko dysfunkcjami mięśni dna miednicy – ocenia ich stan za pomocą badania przezpochwowego, wykorzystując także (w zależności od potrzeby) EMG i USG dopochwowe. Fizjoterapeuta uroginekologiczny ocenia stan mięśni brzucha i kręgosłupa, a także stawów w obrębie miednicy, sposób oddychania i zachowywanie się powłok brzusznych w czasie np. kaszlu – mówi Katarzyna Jórasz, urofizjoterapeutka z Warszawy, która zajmuje się problemem nietrzymania moczu.
– Do oceny mięśni dna miednicy wymagane jest badanie przezpochwowe – inaczej nie można ocenić tej grupy mięśni i co za tym idzie nie można zalecić prawidłowych ćwiczeń. Ćwiczenie bez badania bardzo często jest nieprawidłowe, nieskuteczne, a nawet może zaszkodzić. Zawsze podczas wizyty przeprowadzony powinien być wywiad z pacjentem dotyczący prowadzonego stylu życia. Fizjoterapeuta pokazuje, jak unikać czynności, które mogą osłabiać mięśnie dna miednicy – a także pomaga w pacjentom z niewłaściwą techniką kaszlu i kichania, która sprzyja parciu na pęcherz (obciążeniu dna miednicy). Co ciekawe fizjoterapeuta uroginekologiczny zajmuje się także problemami z nietrzymaniem stolca, gazów oraz problemami ze współżyciem – mówi Jórasz.
Czytaj więcej: Fizjoterapia uroginekologiczna – na czym polega i dla kogo jest przeznaczona?
Jak leczyć nietrzymanie moczu?
Nietrzymanie moczu można i trzeba leczyć. Zazwyczaj w pierwszej kolejności lekarz stosuje leczenie farmakologiczne. Zadaniem leków jest zmniejszyć skurcze pęcherza i usunąć uczucie parcia. Mogą być to także leki hormonalne, które stymulują odbudowę mięśni po porodzie, albo leki antydepresyjne, które osłabiają siłę skurczów. Zazwyczaj stosuje się leczenie farmakologiczne w przypadku naglącego nietrzymania moczu (OAB). Głównie podaje się leki antycholinergiczne (blokujące impulsy ze ścian pęcherza). W przypadku typu wysiłkowego stosuje się np. estrogenizację miejscową (globulki dopochwowe) w celu poprawy ukrwienia i elastyczności tkanek dna miednicy.
Lekarz może także zalecić elektrostymulację (ćwiczenia mięśni dna miednicy z wykorzystaniem elektrody dopochwowej; w zależności od stanu wyjściowego mięśni – elektrostymulacja lub biofeedback).
W sytuacjach, kiedy leki i ćwiczenia nie dają rezultatów lub objawy nietrzymania moczu są nasilone, konieczna jest operacja (dotyczy to przede wszystkim wysiłkowego nietrzymania moczu). Polega ona na wszczepieniu taśmy pod cewkę moczową. Taśma ma zapobiegać niekontrolowanemu wyciekowi moczu. Najpopularniejsze są operacje taśmowe (TOT i TVT), w przypadku których umieszcza się taśmę pod cewką moczową – ma ona stanowić mechaniczną barierę dla obniżającej się, np. w trakcie kaszlu, cewki moczowej i zamykać jej światło. Cechą charakterystyczną takiej taśmy jest beznapięciowość, co znaczy, że z niczym się jej nie łączy, nigdzie nie przyczepia, po prostu umieszcza się w tkankach.
W aptekach dostępne są suplementy diety na nietrzymanie moczu, ale należy pamiętać, że nie są one lekami. To preparaty mające wspomóc pracę układu moczowego.
Jak zachować higienę przy nietrzymaniu moczu?
Higiena u osób mających problem z nietrzymaniem moczu jest bardzo ważna. Należy pamiętać, że ciągła wilgoć w okolicy cewki moczowej prowadzi do maceracji skóry, przez co bakterie mają ułatwiony dostęp do układu moczowego. Osoby z problemem nietrzymania moczu częściej cierpią na zapalenie pęcherza moczowego.
Każdorazowo po incydencie popuszczenia moczu należy obmyć miejsca intymne wodą z płynem do higieny intymnej przywracającym właściwe pH skóry i dokładnie osuszyć waginę. Należy założyć czystą bieliznę albo wymienić noszoną wkładkę. W przypadku wystąpienia odparzeń należy stosować specjalne kremy.
Produkty pomagające zachować higienę:
- wkładki urologiczne – przeznaczone dla osób cierpiących na nietrzymanie moczu w niewielkim lub średnim stopniu, chłonność wynosi od 100 ml do 1500 ml;
- pieluchy anatomiczne – przeznaczone dla pacjentów o średnim i dużym stopniu nietrzymania moczu;
- pieluchomajtki – to rozwiązanie dla osób o ograniczonej aktywności fizycznej, także dla pacjentów leżących;
- majtki chłonne – są cieńsze od pieluchomajtek i pieluch anatomicznych, ale cechuje je największa absorpcja moczu.
Sprawdź: Nietrzymanie moczu, popuszczanie moczu, inkontynencja
Nietrzymanie moczu – ćwiczenia mięśni dna miednicy
Ćwiczenia zależą od stanu wyjściowego pacjenta. Ważne elementy oceniane w czasie badania:
- Prawidłowy wzorzec napięcia mięśni – nie tylko „zaciśnięcie”, ale także „podciągnięcie”.
- Prawidłowe rozluźnienie mięśni po skurczu, brak wzmożonego napięcia wyjściowego.
- Koordynacja napięcia mięśni dna miednicy z oddechem, tj. napięcie na wydechu – utrzymujemy, normalnie oddychając (nie wstrzymujemy powietrza!).
- Koordynacja napięcia z ruchem dowolnym jako wyznacznik prawidłowo funkcjonujących mięśni w trakcie ćwiczeń fizycznych.
- Siła mięśni – najmniej ważna.
- Wytrzymałość mięśni – umiejętność utrzymania ok. 10 sekund oraz powtórzenia tego napięcia kilka razy.
- Umiejętność wykonania szybkich skurczów – reaktywność mięśni.
Polecamy: Nietrzymanie moczu u kobiet – przyczyny, rodzaje, w ciąży. Z czego wynika nietrzymanie moczu
