Andropauza – męskie klimakterium. Objawy przekwitania u mężczyzn

Sama nazwa „andropauza” jest negowana przez endokrynologów, bowiem mężczyźni zachowują często płodność i czynność hormonalną gonad, czyli jąder. Występuje u nich jedynie niedobór androgenów.

Andropauza, czyli spadek testosteronu

Męskie przekwitanie to zespół niedoboru testosteronu – jest on związany ze starzeniem się organizmu. Polskie Towarzystwo Menopauzy i Andropauzy definiuje andropauzę jako: „okres życia mężczyzny po pojawieniu się postępujących wraz z wiekiem niedoborów hormonów androgennych: testosteronu i dehydroepiandrosteronu, a także hormonu wzrostu i melatoniny” (Lew-starowicz, 1999).

Spadek testosteronu prowadzi do pogorszenia procesów fizycznych, umysłowych oraz zmniejszenia aktywności seksualnej.

Objawy andropauzy

Zespół niedoboru testosteronu u mężczyzn charakteryzuje się obniżeniem poziomu testosteronu w surowicy krwi, a objawia się:

• zmniejszeniem libido i potencji,
• stałym zmęczeniem,
• pogorszeniem samopoczucia,
• zaburzeniami snu,
• nerwowością,
• uderzeniami gorąca.

Te objawy są podobne, jak w przypadku menopauzy u kobiet. Inne objawy niedoboru testosteronu to:

• zmniejszenie aktywności seksualnej,
• zmniejszenie masy ciała i siły mięśni,
• przerzedzenie owłosienia łonowego,
• otyłość typu brzusznego,
• osteoporoza,
• uczucie dyskomfortu w obrębie piersi,
• obniżenie energii i motywacji,
• obniżenie pewności siebie,
• obniżenie nastroju,
• obniżenie sprawności fizycznej i psychicznej,
• gorsza pamięć i koncentracja.

Jak wygląda diagnoza andropauzy?

Czasem wystarczą badania podstawowe, by postawić wstępną diagnozę pogorszonego samopoczucia u mężczyzny. Na pewno będzie to morfologia, badanie cukru we krwi, badanie tarczycy, poziomu lipidów oraz PSA. Lekarz pierwszego kontaktu, o ile będzie to wskazane, skieruje pacjenta do innych specjalistów.

Obowiązkowym badaniem jest też badanie prostaty, które wykonuje lekarz urolog. Dla mężczyzny w tym wieku powinien on stać się tym, kim ginekolog dla kobiety. A więc lekarzem, którego odwiedza się systematycznie, co najmniej raz na rok albo raz na pół roku. Z zaburzeniami seksualnymi mężczyzna powinien wybrać się do seksuologa.

Do rozpoznania andropauzy lekarz może użyć tzw. kwestionariusza Morleya. Zawiera on nie tylko pytania związane ze zdrowiem fizycznym, ale też dotyczące innych sfer życia, w których andropauza może się przejawiać (na przykład intymnej i zawodowej). Bardzo istotne w diagnostyce andropauzy jest badanie poziomu testosteronu.

Terapia hormonalna na andropauzę

Jedną z korzyści leczenia zespołu niedoboru testosteronu jest niewątpliwie wzrost potencji. Wzrost libido obserwujemy po 3, 6 lub po 12 miesiącach leczenia. Efekty metaboliczne ulegają poprawie po roku kuracji. Lepsza jakość życia odczuwana jest już po 2-4 tygodniach. Większość niekorzystnych objawów znika lub znacznie się zmniejsza.

Najpierw należy rozpoznać niedobór testosteronu, czyli przeprowadzić wywiad i oznaczyć poziom tego hormonu. Pomocne jest obliczenie wskaźnika metabolizmu testosteronu, przeprowadzenie badania urologicznego oraz wykonanie wspomnianych wyżej badań krwi. Należy także ocenić funkcję gruczołu krokowego, a w wybranych przypadkach dokonać jego biopsji.

Farmakoterapia – podobnie jak HTZ u kobiet w okresie menopauzy – niesie ze sobą spore ryzyko efektów ubocznych, takich jak tkliwość gruczołów piersiowych, wzrost liczby erytrocytów, nasilenie trądziku i łojotoku, zmiany lipidowe, a nawet zwiększone prawdopodobieństwo raka prostaty i chorób sercowo-naczyniowych.

Przeciwwskazania do terapii hormonalnej

Bezwzględne przeciwwskazania do leczenia zespołu niedoboru testosteronu to:

• rak gruczołu krokowego, sutka,
• schorzenia dolnych dróg moczowych,
• wysokie PSA.

Względne przeciwwskazania to:

• POCHP (Przewlekła Obturacyjna Choroba Płuc),
• zespół bezdechu sennego,
• łagodny rozrost stercza bez utrudnionego odpływu moczu.

Dieta przy andropauzie

Zdaniem naukowców z kliniki Mayo zdrowa dieta może w istotny sposób poprawić witalność mężczyzn wchodzących w okres andropauzy. Zalecane są:

• warzywa,
• owoce,
• produkty pełnoziarniste,
• chude białko zwierzęce i roślinne,
• zdrowe tłuszcze (nienasycone) – badania wykazały, że mężczyźni, których dieta obfituje w nienasycone kwasy tłuszczowe, mają wyższy poziom testosteronu,
• produkty mleczne.

Poziom testosteronu obniża dieta obfita w tłuszcze zwierzęce. Należy więc ograniczyć ich jedzenie.

Erekcję wspomaga witamina C występująca w dużych ilościach w owocach czarnej porzeczki, soku z owoców róży, liściach kapusty czy natce pietruszki. Ponadto poziom testosteronu pomogą utrzymać nasiona dyni, orzechy włoskie lub migdały (wystarczy zjeść garść dziennie).

Dobowe zapotrzebowanie mężczyzny na cynk wynosi 15 mg, a cynk ma wpływ na libido. Oprócz cynku, białka i nienasyconych kwasów tłuszczowych organizm dojrzałego mężczyzny potrzebuje również większej dawki takich składników jak witaminy E i z grupy B, beta-karotenu, koenzymu Q10, magnezu oraz selenu.

Przy andropauzie pomoże apigenina – związek z grupy flawonoidów, występujący m.in. w pietruszce, tymianku, grejpfrutach i czerwonej papryce, wspiera gruczoł krokowy oraz gospodarkę hormonalną u mężczyzn. Wzmacnia połączenia nerwowe w mózgu, co wpływa na zapamiętywanie.