Czas protrombinowy – co to jest?
Czas protrombinowy, określany również skrótem PT (z ang. prothrombin time) to parametr pozwalający ocenić funkcjonowanie zewnątrzpochodnego układu krzepnięcia. Zatem takiego, który nie zależy od liczby płytek krwi, ale od konkretnych składników osocza:- protrombiny;
- fibrynogenu;
- czynników krzepnięcia I, II, V, VII, X.
Ponieważ niektóre czynniki krzepnięcia (m.in. II, V, VII, X) dzięki obecności odpowiedniej ilości witaminy K syntetyzowane są w wątrobie, wykonanie badania czasu protrombinowego pozwala wychwycić niedobory witaminy K oraz ocenić funkcjonowanie wątroby.
Badanie PT (czas protrombinowy) wykonuje się na podstawie próbki krwi żylnej pobranej od pacjenta.
Czas protrombinowy – wartości referencyjne
Wartości referencyjne mogą być nieco inne w różnych laboratoriach, co należy brać pod uwagę przy dokonywaniu interpretacji wyników. Różnice wynikają ze stosowania różnych odczynników i aparatów w poszczególnych laboratoriach.Czas protrombinowy – norma
Granice normy dla czasu protrombinowego mieszczą się w przedziale 11 – 16 sekund. Procentowy przedział norm wskaźnika protrombinowego wynosi 80 – 120 proc. Najczęściej jednak (szczególnie do monitorowania leczenia antykoagulantami) w określaniu czasu protrombinowego wykorzystywany jest wskaźnik INR, którego normy mieszczą się w granicach 0,9 – 1.3.Czas protrombinowy poniżej normy
Krótszy czas protrombinowy związany jest z krótszym czasem potrzebnym do wytworzenia się skrzepu, czyli przyspieszonym krzepnięciem krwi. Zazwyczaj czas protrombinowy za niski uzyskuje się:- suplementując witaminę K (nie tylko samodzielnie, ale również wtedy, gdy stanowi jeden ze składników przyjmowanych suplementów);
- spożywając produkty bogate w witaminę K (np. wątroba, soja, niektóre warzywa np. brokuły);
- stosując hormonalną terapię zastępczą;
- przyjmując leki zawierające estrogen.
Czas protrombinowy powyżej normy
Wydłużony czas protrombinowy (zwiększenie INR) związany jest z dłuższym czasem potrzebnym do wytworzenia skrzepu, czyli dłuższym czasem krzepnięcia krwi. Zazwyczaj czas protrombinowy za wysoki występuje przy:- przyjmowaniu leków przeciwzakrzepowych;
- obniżonej ilości białek odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi;
- upośledzonej czynności wątroby;
- niedoborze witaminy K lub leczenie jej antagonistami;
- zespole DIC (zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego);
- niedoborów czynników krzepnięcia (głównie II, V, VII, X);
- istotnych niedoborach fibrynogenu;
- zatruciach kumaryną i jej pochodnymi.
Wskazania do wykonania badania
Badanie czasu protrombinowego przede wszystkim powinno być regularnie wykonywane u osób przyjmujących leki przeciwzakrzepowe, ponieważ umożliwia ono lekarzowi monitorowanie leczenia i dostosowywanie dawki leku do potrzeb pacjenta. Konieczne jest również przeprowadzenia badania czasu protrombinowego u tych pacjentów przed zabiegami operacyjnymi. Ponadto badanie wykorzystywane jest w:- diagnostyce wrodzonych niedoborów czynników krzepnięcia;
- diagnostyce zespołu DIC
- diagnostyce chorób wątroby – czynniki krzepnięcia syntetyzowane są w wątrobie, podwyższony czas protrombinowy świadczy o nieprawidłowościach w produkcji, co może oznaczać zaburzenia czynności wątroby (np. marskość, nowotwór);
- diagnostyce chorób krwi – przy częstych krwawieniach, czy skłonnościach do powstawania spontanicznych wybroczyn, warto wziąć pod uwagę możliwość występowania zaburzeń funkcjonowania układu krzepnięcia.
Przygotowanie do badania
Nie jest wymagane specjalne przygotowywanie się do badania. Pacjent stawiający się na pobranie krwi powinien być na czczo i nie powinien przyjmować żadnych leków w ciągu ostatnich 12 godzin.Autor: Redakcja
