Czym jest czkawka?
Czkawka pojawia się na skutek skurczy przepony i mięśni oddechowych, którym towarzyszy nagłe zamknięcie głośni (element krtani), więc pojawia się charakterystyczny dźwięk przypominający czknięcie. Nie jest groźnym zjawiskiem, zwłaszcza u małych dzieci, noworodków – może być związana z niedojrzałością układu nerwowego lub zbyt łapczywym jedzeniem czy łykaniem powietrza.
Czkawka zazwyczaj ustępuje samoistnie i nie ma powodów do obaw o zdrowie dziecka. Czkawka utrzymująca się dłużej niż 48 godzin jest nazywana przedłużającą się, a powyżej 2 miesięcy – przewlekłą. Są to jednak bardzo rzadkie sytuacje, zazwyczaj czkawka ustępuje w ciągu godziny, najczęściej po ustaniu czynników ją powodujących (np. po strawieniu pokarmu).
Czkawka pojawia się częściej u wcześniaków niż u dzieci urodzonych w terminie (co wynika z dojrzałości układu nerwowego). Najczęściej rodzice mają do czynienia z czkawką w pierwszym miesiącu życia dziecka. Później pojawienie się czkawki staje się coraz rzadsze, na co wpływ ma rozwój układu nerwowego i pokarmowego malca.
Co powoduje czkawkę u noworodka?
Czkawka u noworodka może być spowodowana wieloma czynnikami, do najczęstszych zaliczamy:
- zbyt łapczywe spożywanie pokarmu,
- niedostatecznie rozwinięty układ nerwowy oraz mięśnie oddechowe i przepona,
- nadmierne połykanie powietrza (np. podczas śmiechu, gaworzenia),
- obniżenie temperatury ciała,
- rzadziej refluks żołądkowo-przełykowy.
Dużo rzadziej zdarza się, że czkawka jest spowodowana nieprawidłowościami ze strony układu nerwowego, które nadmiernie stymulują mięśnie oddechowe i przeponę. Jeśli dziecko cierpi z powodu nieprawidłowości w rozwoju układu nerwowego, to obserwuje się czkawkę przewlekłą, która może trwać nawet 2 miesiące i więcej.
Czytaj także: Kolka u noworodka i niemowlaka – objawy, przyczyny i sposoby łagodzenia. Co robić podczas kolki u niemowlaka?
Do czynników sprzyjających pojawieniu się czkawki zaliczamy:
- głośny śmiech,
- mokrą pieluszkę,
- zbyt dużo bodźców dookoła dziecka,
- pełny brzuszek.
Czkawka u noworodka – jak mu pomóc?
Na ogół czkawka u noworodka występuje fizjologicznie i groźnym zjawiskiem. Maluszek po pewnym czasie przestaje mieć czkawkę i wszystko wraca do normy. Jeśli chcemy pomóc dziecku i wiążemy pojawienie się czkawki z pełnym brzuszkiem lub nałykaniem się powietrza wtedy warto unieść dziecko do pozycji pionowej, dzięki czemu powietrze szybciej opuści żołądek, podobnie z pokarmem – pionowa pozycja ułatwi nieco trawienie.
Pomocne jest także okrycie maluszka kocykiem i przytulenie go – czkawka mogła się pojawić w wyniku zimna, np. przy zmianie pieluszki lub jeśli dziecko jest w mokrej pieluszce zbyt długo. Warto okrywać malucha na czas zmiany pieluchy, jeśli jest chłodno.
Ciepło i bliskość mamy lub taty zawsze relaksują dziecko i pomagają mu się uspokoić. Może być nawet tak, że dziecko zaśnie, a czkawka nie minie – nie ma powodu do niepokoju, jeśli jest to jednorazowa sytuacja.
Jeśli czkawka pojawia się zawsze po karmieniu piersią lub mlekiem z butelki to warto zastanowić się, czy dziecko przystawiane jest do piersi odpowiednio oraz czy nie je zbyt łapczywie z butelki (z której mleko leci dość łatwo). Zmiana techniki karmienia może pomóc uporać się z czkawką.
Czkawka u noworodka – czego nie robić?
W żadnym razie nie wolno stosować domowych sposobów do radzenia sobie z czkawką u dorosłych. Mowa tu o klepaniu dziecka w plecki, straszeniu go czy podawania słodkich napojów. Takie zabiegi mogą odbić się niekorzystnie na zdrowiu maluszka. O wiele lepiej wziąć się na wstrzymanie i przeczekać czkawkę.
Czkawka u niemowlaka – kiedy powinna budzić niepokój?
Czkawka u niemowlaka powinna wzbudzić niepokój w sytuacji, kiedy mamy do czynienia z czkawką przewlekłą, czyli utrzymującą się powyżej 2 miesięcy. Ponadto niepokój powinna wzbudzić ciągła czkawka podczas snu oraz problemy z przybieraniem dziecka na masie – należy wtedy skonsultować się z lekarzem. Warto w takich sytuacjach obserwować, czy dziecko rozwija się normalnie, co może być bardzo pomocną informacją dla pediatry.
Lekarz, w przypadku czkawki przewlekłej zleca dodatkowe badania. W pierwszej kolejności należy wykluczyć patologie w obrębie układu pokarmowego. W tym celu wykonuje się w pierwszej kolejności badanie USG jamy brzusznej. Współistnienie objawów neurologicznych wymaga wykonania badań obrazowych ośrodkowego układu nerwowego, np. tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego.
Czkawka, która ustępuje samoistnie w przeciągu godziny nie jest objawem anomalii i nie wymaga dalszego leczenia. Jeśli rodzic obawia się, że czkawka u dziecka występuje za często może zacząć zapisywać na kartce czas trwania czkawki, godziny jej pojawienia oraz czynności, które mogą mieć z nią związek – np. karmienie.
Autor: Redakcja
