Hemochromatoza – objawy, leczenie. Skutki nadmiaru żelaza w organizmie

Na czym dokładnie polega ta choroba? Jakie są objawy hemochromatozy? Jak sobie z nią radzić?

Hemochromatoza – czym jest?

Hemochromatoza jest chorobą związaną z nadmiernym wchłanianiem żelaza przez przewód pokarmowy. Jego zapasy odkładają się w narządach organizmu i z czasem zaczynają na nie działać toksycznie.

Schorzenie może mieć podłoże genetyczne lub powstać w trakcie życia, np. gdy zbyt duża ilość tego pierwiastka jest dostarczana wraz z pokarmem. Hemochromatoza pierwotna – genetyczna – powstaje na skutek mutacji genu HFE (czuwa on nad wchłanianiem żelaza). Co istotne – aby u danej osoby ujawniły się objawy tego schorzenia, musi ona po-siadać błędny gen od obojga rodziców.

Hemochromatoza – przyczyny

Hemochromatoza może mieć postać nabytą lub wrodzoną. Każda z nich ma nieco inne źródła – w przypadku mutacji genetycznej są to błędy w budowie genu czy innych struktur związanych z regulacją żelaza w organizmie, m.in.:

• białka transportującego żelazo – ferroportyny;
• hormonu regulującego jego gospodarkę w organizmie – hepcydyny.

Postać nabyta może rozwinąć się w wyniku przyjmowania zbyt dużej ilości żelaza wraz z pokarmem czy na skutek wielu transfuzji krwi. Przyczynić się do tego mogą również komórki wątrobowe i erytrocyty, które uwalniają zbyt duże ilości żelaza.

Hemochromatoza – objawy

Hemochromatoza ma objawy bardzo niespecyficzne, dlatego zwykle jest dość późno diagnozowana – zazwyczaj wtedy, gdy jej skutki zaczną być odczuwalne w postaci innych chorób. Symptomy towarzyszące chorobie to:

• uczucie zmęczenia i ogólnego osłabienia, które postępuje z czasem;
• brak energii;
• spadek wagi;
• bóle stawów;
• skóra przybiera szaro-brązowy odcień, zwykle pojawia się do tego metaliczny połysk;
• zaburzenia miesiączki i zbyt wczesna menopauza u kobiet, oraz impotencja u mężczyzn;
• spadek libido.

Przy zaobserwowaniu u siebie tych objawów należy natychmiast udać się do lekarza. Im wcześniej podejmie się leczenie, tym większe szanse na wyleczenie. Co prawda choroba nie jest całkowicie uleczalna, jednak podjęcie odpowiednich działań dość wcześnie, chroni przed ryzykiem nawrotu schorzenia (wygasza ją). Jeśli choroba zaatakuje już narządy, np. wątrobę, to rokowania są zdecydowanie gorsze – istnieje duże ryzyko nawrotu choroby.

Hemochromatoza – czym grozi?

Nadmiar żelaza zgromadzonego w tkankach staje się z czasem toksyczny. Dlatego jest idealnym podłożem do rozwoju chorób narządów, w których się zlokalizował. Najczęstsze skutki to: rak wątroby (bardzo duże ryzyko) lub jej marskość, cukrzyca, problemy z krążeniem, zaburzenia endokrynologiczne (związane z wydzielaniem hormonów), choroby stawów, a nawet bezpłodność.  

Hemochromatoza – dieta, leczenie. Który lekarz?

W leczeniu hemochromatozy odpowiednia dieta jest podstawą. Należy przede wszystkim unikać wszystkich produktów, które zwiększają wchłanialność żelaza, czyli:

• czerwonego mięsa,
• witaminy C,
• alkoholu,
• czekolady,
• szpinaku, fasoli i grochu,
• świeżych truskawek, malin.

Warto spożywać produkty bogate w wapń, gdyż zmniejsza on przyswajalność żelaza. Dobrym wyborem będą sery, jogurty czy kefiry. Warto jeść biały ryż, kasze (kuskus, jęczmienną), ziemniaki czy nasiona zbóż.

Leczenie polega na upustach krwi 1-2 razy w tygodniu, co zmniejsza stężenie żelaza w organizmie. W niektórych przypadkach, gdy istnieją przeciwwskazania do upustów krwi, stosuje się leki. Mają one jednak niższą skuteczność i mniejsze bezpieczeństwo.

Lekarzem, do którego warto się początkowo udać, jest internista. Pokieruje on do kolejnych specjalistów – hepatologa lub gastroenterologa.
 

Autor: Redakcja