Co to jest łojotokowe zapalenie skóry?
Łojotokowe zapalenie skóry (ŁZS), nazywane także wypryskiem łojotokowym, to przewlekła, nawracająca choroba skóry. Charakteryzuje się występowaniem zmian rumieniowo-złuszczających na różnych partiach ciała. Najczęściej spotykane jest łojotokowe zapalenie skóry głowy, twarzy i klatki piersiowej, ale zmiany mogą też pojawiać się pod pachami i w pachwinach.
Przyczyny łojotokowego zapalenia skóry
Główną przyczyną łojotokowego zapalenia skóry jest nadmierna aktywność gruczołów łojowych i jednoczesne współistnienie zakażenia grzybem drożdżopodobnym Malassezia furfur (Pityrosporum ovale). Do wystąpienia łojotokowego zapalenia skóry mogą dodatkowo przyczynić się takie czynniki, jak:
- nieprawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego,
- zaburzenia flory bakteryjnej,
- obecność chorób przewlekłych,
- nieprawidłowe funkcjonowanie układu hormonalnego,
- czynniki środowiskowe (zanieczyszczenie powietrza, nieodpowiednia higiena osobista),
- niezdrowy tryb życia (niewłaściwe odżywianie, długotrwały stres).
Łojotokowe zapalenie skóry nie jest chorobą dziedziczną.
Częstość występowania łojotokowego zapalenia skóry
Łojotokowe zapalenie skóry to jedna z najczęściej występujących chorób skóry. Szacuje się, że częstość występowania w populacji ogólnej wynosi 1–3%, a w przypadku chorych z upośledzeniem odporności – 34–83%. Często spotyka się łojotokowe zapalenie skóry u niemowląt pomiędzy 2. a 12. miesiącem życia oraz u nastolatków w okresie dojrzewania i młodych dorosłych. Chorobę częściej obserwuje się u mężczyzn.
Objawy łojotokowego zapalenia skóry
Objawami łojotokowego zapalenia skóry u młodzieży i dorosłych są przede wszystkim rumieniowe, tłuste i łuszczące się plamy, nazywane też łuskami. Zmiany chorobowe, które lokalizują się na głowie, przyjmują postać czerwonych plam o kształcie koła, z mocno zaczerwienionym brzegiem. Oprócz tego objawy ŁZS są widoczne w fałdach nosowo-wargowych, w uszach, na brwiach oraz na klatce piersiowej i w górnej części pleców.
Plamom na ciele towarzyszy silny świąd, który powoduje łuszczenie się skóry i skłania do ciągłego drapania. ŁZS skóry głowy w zaawansowanej postaci może doprowadzić do przerzedzenia się włosów, a nawet do wyłysienia w wyniku uszkodzenia mieszków włosowych.
Łojotokowe zapalenie skóry u dziecka
Łojotokowe zapalenie skóry u niemowląt może przybrać postać grubych, tłustych łusek o białym lub żółtym zabarwieniu na owłosionej skórze głowy. Jest to tzw. ciemieniucha. ŁZS u niemowląt zazwyczaj ma łagodny przebieg i tendencję do samoistnego ustępowania.
Rozpoznanie łojotokowego zapalenia skóry
W przypadku pojawienia się zmian skórnych pozwalających wysnuć podejrzenie ŁZS należy zgłosić się do lekarza celem przeprowadzenia diagnostyki. Rozpoznanie łojotokowego zapalenia skóry ustala się na podstawie badania dermatologicznego. Oznacza to, że zazwyczaj nie ma konieczności przeprowadzania żadnych badań dodatkowych, a specjalista stawia diagnozę na podstawie typowego wyglądu zmian skórnych i szczegółowego wywiadu przeprowadzonego z pacjentem. W uzasadnionych przypadkach pacjent jest kierowany na biopsję, podczas której pobierane są wycinki do badania histopatologicznego.
Leczenie łojotokowego zapalenia skóry
Na łojotokowe zapalenie skóry u niemowlaka stosuje się środki zmiękczające i nawilżające (emolienty), takie jak wazelina, olej mineralny czy oliwa z oliwek. Nakłada się je na główkę malucha przed kąpielą, a następnie spłukuje, pocierając w celu usunięcia łusek.
U dorosłych zastosowanie znajdują szampony na łojotokowe zapalenie skóry głowy o działaniu przeciwłupieżowym lub przeciwgrzybiczym, a w cięższych postaciach – szampony z glikokortykosteroidami. Warto zaznaczyć, że szampon na łojotokowe zapalenie skóry należy stosować profilaktycznie nawet po ustąpieniu objawów.
W ŁZS skóry twarzy i tułowia stosuje się leki na łojotokowe zapalenie skóry o działaniu przeciwzapalnym i przeciwgrzybiczym, w tym miejscowe glikokortykosteroidy i inhibitory kalcyneuryny. W nasilonej postaci lekarz może zalecić stosowanie leków przeciwgrzybiczych doustnie.
Łojotokowe zapalenie skóry – dieta
Dla lepszych rezultatów leczenia oprócz stosowania przepisanych przez lekarza leków na ŁZS należy zadbać także o swoją dietę. Dieta powinna być odpowiednio zbilansowana, aby dostarczać organizmowi niezbędnych składników odżywczych, w tym witamin i minerałów.
Chory na łojotokowe zapalenie skóry powinien unikać picia alkoholu, mocnej kawy i herbaty oraz napojów gazowanych. Nie powinien stosować ostrych przypraw ani jeść słodyczy, tłustych potraw czy żywności zawierającej duże ilości konserwantów, soli i polepszaczy.
Autor: Redakcja
