Narcyz w mitologii greckiej zakochał się we własnym odbiciu i zmarł z żalu, kiedy dowiedział się, że ktoś tak wspaniały jak on nie istnieje. Odmówił jedzenia i picia, bo nie mógł dotknąć osoby z odbicia w lustrze, a brak pokarmów doprowadził do jego śmierci. Współcześnie mianem narcyza określa się osobę o zaburzeniach osobowości, które prowadzą do wywyższania się pacjenta nad innych ludzi, a także wypierania jakiejkolwiek krytyki.
Narcyz nie wyróżnia się tle innych ludzi. Przeważnie jego cechy osobowości wychodzą dopiero przy bliższym poznaniu. Narcystyczne zaburzenia osobowości mogą być dziedziczone genetycznie, ale też na ich rozwój ma wpływ wychowanie, przebyte traumy, środowisko.
Rodzaje narcyzmu
- narcyzm doskonały – pacjent jest przekonany o własnej idealności, często jest roszczeniowy wobec innych, zawsze urażony krytyką i tym, kiedy coś nie idzie po jego myśli;
- narcyzm elastyczny – pacjent manipuluje ludźmi, zachowuje się w zależności od środowiska, dopasowuje do okoliczności tak, aby wszystko szło po jego myśli. Nie bierze odpowiedzialności za swoje słowa i zachowanie;
- narcyzm wrażliwy – pacjent robi z siebie ofiarę, aby wzbudzać litość innych;
- narcyzm uroczy – pacjent wykorzystuje swój urok osobisty, aby być zawsze w centrum zainteresowania;
- narcyzm agresywny – tutaj chory jest bardzo władczy, często stosuje przemoc fizyczną i emocjonalną wobec innych.
Związek z narcyzem
Osoby z zaburzeniami narcystycznymi są trudne w relacji, bowiem obchodzą się z innymi ludźmi jak z marionetkami. Najważniejsze jest zawsze zaspokajanie potrzeb narcyza, który uważa siebie za osobę nieskazitelną, mającą zawsze rację. Partnerzy takich osób często mają zaburzone poczucie własnej wartości, stosowana jest wobec nich manipulacja lub przemoc psychiczna. Narcyza można rozpoznać po następujących cechach:
- Nie szanuje innych ludzi.
- Jest przekonany o własnej wyższości. Czuje się lepszy od innych.
- Jest egoistą.
- Źle znosi krytykę.
- Walczy o bycie w centrum uwagi, zainteresowanie innych.
- Skupia się tylko na sukcesach. Chwali się.
- Chce wszystko mieć pod kontrolą. Złości się, gdy nie ma kontroli.
- Brakuje mu empatii.
- Narcyz jest często zazdrosny i nie szanuje żadnych granic.
Zdrowa relacja polega na jednoczesnym dawaniu i braniu, respektowaniu własnych granic, dawania sobie przestrzeni i rozmowy, w celu ustalenia planów. Narcyz zawsze będzie próbował przejąć kontrolę.
Jak leczyć narcyzm?
Narcyzm leczy się podczas terapii – zazwyczaj w nurcie poznawczo-behawioralnym.
