Dyspraksja – co to jest?
Dyspraksja rozwojowa jest inaczej określana syndromem niezdarnego dziecka (Clumsy Child Syndrome) lub syndromem niezgrabności ruchowej. Zaburzenie wiąże się z pewną dysfunkcją mózgu polegającą na niewłaściwej organizacji bodźców czuciowych i przedsionkowo-proprioceptywnych. Niewłaściwe przetwarzanie informacji wysyłanych przez narządy zmysłów objawia się problemami fizycznymi, ponieważ występują trudności w planowaniu i wykonywaniu harmonijnych ruchów.
Dyspraksja częściej dotyka chłopców i zazwyczaj ujawnia się we wczesnym dzieciństwie. Niekiedy, choć rzadko, rozpoznaje się dyspraksję u dorosłych. Dyspraksja nie jest zaburzeniem, z którego się wyrasta, dlatego rozpoznanie dyspraksji w dorosłym wieku wynika najczęściej z braku zdiagnozowania jej w dzieciństwie.
Dyspraksja u dzieci – przyczyny
Trudno jednoznacznie określić przyczyny pojawienia się tego zaburzenia u dziecka. Niewątpliwie objawy mają związek z zaburzeniami integracji sensorycznej, jednak niezupełnie wiadomo, dlaczego do nich dochodzi. Podejrzewa się, że dyspraksja może wynikać również z uszkodzeń w obrębie obwodowego lub ośrodkowego układu nerwowego, szczególnie tych dotyczących nerwów motorycznych odpowiedzialnych za przekazywanie impulsów z mózgu do poszczególnych mięśni.
Uważa się, że zwiększone ryzyko dyspraksji występuje u dzieci, u których:
- występowały nieprawidłowości rozwojowe w okresie życia płodowego;
- doszło do niedotlenienia w czasie porodu lub w okresie okołoporodowym;
- doszło do udaru mózgu lub innych chorób neurologicznych;
- doszło do urazu głowy (szczególnie jeśli doszło do krwawienia wewnątrzczaszkowego, obrzęku lub powstania krwiaka).
Dyspraksja – objawy
Syndrom niezdarnego dziecka może objawiać się wielorako. Różnice mogą dotyczyć rodzaju zaburzeń, sfer rozwoju (fizyczny, emocjonalny, społeczny, językowy itd.) oraz nasilenia objawów. Najczęściej u dzieci z dyspraksją zauważa się:
- wolniejszy rozwój (w porównaniu z rówieśnikami występuje znaczne opóźnienie w zakresie zdobywania nowych umiejętności);
- trudności z harmonijnym poruszaniem się (zaburzona koordynacja – dziecko często się potyka, przewraca);
- problemy artykulacyjno-fonacyjne (dyspraksja mowy, dyspraksja werbalna – dzieci pomijają głoski, mówią cicho lub niewyraźnie, niewłaściwie oddychają w czasie mówienia);
- trudności z czynnościami manualnymi wymagającymi precyzji, np. wiązaniem sznurowadeł;
- kłopoty z koncentracją, nauką, motoryką małą (pisaniem, rysowaniem);
- kłopoty z planowaniem działania, zabawy czy wprowadzaniem modyfikacji w ich zakresie;
- niechęć do samodzielnego ubierania, jedzenia, mycia zębów;
- zaburzenia orientacji przestrzennej;
- zaburzenia emocjonalne (agresja, nadpobudliwość, drażliwość, obniżona samoocena).
Dyspraksja – diagnoza i leczenie
Dyspraksja najczęściej jest zauważana przez pediatrów na wczesnym etapie rozwoju. Niemowlęta z dyspraksją później od rówieśników potrafią utrzymać główkę, siadać, raczkować itd. W późniejszym wieku zauważalne są problemy z chodzeniem, częste potykanie i trudności w wykonywaniu prostych czynności. Dzieci postrzegane są przez otoczenie jako niezdarne. W przypadku zauważenia takich objawów u dziecka warto skonsultować się z pediatrą.
Diagnoza
W dyspraksji orzeczenie o występowaniu zaburzenia lub potrzebie kształcenia specjalnego jest wydawane na podstawie szczegółowych badań, obserwacji i testów funkcjonalnych oraz po wielu specjalistycznych konsultacjach m.in. neurologicznych, okulistycznych, psychologicznych, laryngologicznych i logopedycznych.
Leczenie
Właściwie postawiona diagnoza umożliwia rozpoczęcie efektywnej pracy terapeutycznej. Rokowania są lepsze u dzieci, u których zaburzenie zostało szybko rozpoznane. Wówczas nie dochodzi do nawarstwiania skutków opóźnienia rozwojowego.
Dyspraksja jest rodzajem zaburzenia neurologicznego, którego nie można wyleczyć ani z niego wyrosnąć, jednak postępowanie zachowawcze przeciwdziała dalszemu rozwojowi zaburzeń, poprawia samopoczucie i funkcjonowanie dziecka. W dyspraksji leczenie dziecka wymaga współpracy kilku specjalistów. Skuteczne leczenie powinno obejmować:
- regularne ćwiczenia fizyczne i wspomagające rozwój ruchowy (fizjoterapia);
- zajęcia ogólnorozwojowe i ćwiczenia usprawniające motorykę małą (ergoterapia i arteterapia);
- ćwiczenia mowy (terapia logopedyczna);
- ćwiczenia wzroku (terapia ortoptyczna);
- kształtowanie poczucia własnej wartości, nawiązywania kontaktów z innymi dziećmi oraz umiejętności radzenia sobie ze stresem (praca z psychologiem i socjoterapia).
Masaż Shantala, czyli technika masażu niemowlęcia. Sprawdź, na czym polega i kiedy może pomóc
