ALAT – co to takiego?
ALAT to inaczej aminotransferaza alaninowa (ALT), która należy do grupy najważniejszych enzymów wewnątrzkomórkowych. Największa ilość tego enzymu pojawia się w komórkach wątroby (tzw. hepatocytach). Niewielką ilość aminotransferazy alaninowej stwierdza się także w mięśniu sercowym, mięśniach szkieletowych i w nerkach. Oznaczenie tego enzymu może pomóc w zdiagnozowaniu choroby wątroby.
Badanie ALAT – norma
Prawidłowym wynikiem ALAT (próby wątrobowej) są wartości oznaczenia do 40 IU/l. Rekomenduje się wykonanie oznaczenia ALAT i AspAT. W przypadku oznaczania AspAT (innego enzymu wątrobowego – aminotransferazy asparaginianowej) norma także wynosi poniżej 40 IU/l. W interpretacji wyniku pomaga obliczenie stosunku wartości AspAT do ALAT. Jest to tzw. wskaźnik de Ritisa. Ta dodatkowa wartość pozwala na dokładniejsze określenie przyczyny nieprawidłowych wyników.
Z wynikami prób wątrobowych należy zgłosić się do lekarza. Tylko specjalista będzie w stanie właściwie zinterpretować wartości, biorąc pod uwagę m.in. stan zdrowia pacjenta, występujące objawy i wyniki innych badań.
ALAT badania krwi – kiedy należy wykonać?
Badania krwi ALAT polegają na jednorazowym pobraniu krwi z żyły. Do sprawdzenia tej wartości powinny skłonić przede wszystkim zażółcenia skóry lub błon śluzowych. Mogą one bowiem stanowić ważną informację o upośledzeniu metabolizmu bilirubiny. Do innych niepokojących objawów, których nie należy bagatelizować, zalicza się m.in.:
- utrata apetytu,
- wzdęcia,
- bóle brzucha po prawej stronie,
- krwawienie z nosa i dziąseł,
- nudności i wymioty,
- osłabienie organizmu,
- kurcze mięśni.
U mężczyzn jednym z alarmujących objawów jest impotencja, a także utrata owłosienia w okolicy łonowej lub pod pachami. Kobiety powinny natomiast udać się do lekarza, gdy dochodzi do zaburzeń miesiączkowania lub trudności z zajściem w ciążę. Specjalista zleca badanie ALT również w przypadku:
- podejrzenia wirusowego zapalenia wątroby,
- osób przyjmujących na stałe leki mogące uszkadzać wątrobę (np. tabletki antykoncepcyjne),
- chorych na cukrzycę,
- osób otyłych,
- osób nadużywających alkoholu.
ALAT podwyższony – co oznacza?
Podwyższony ALAT w surowicy krwi wiąże się z chorobami wątroby. Przede wszystkim występuje w przebiegu:
- toksycznego uszkodzenia wątroby,
- stłuszczenia wątroby,
- marskości wątroby,
- wirusowego zapalenia wątroby,
- zapalenia dróg żółciowych,
- cholestazy,
- choroby nowotworowej wątroby,
- uszkodzenia polekowego wątroby.
Lekko podwyższony wynik badania ALAT może występować również:
- przy chorobach tarczycy,
- przy miopatiach, czyli chorobach mięśni,
- po wykonaniu intensywnego treningu,
- w trakcie hemolizy, czyli procesu polegającego na rozpadaniu się krwinek czerwonych.
Z kolei zbyt wysoki ALAT (wzrost poniżej 5-krotnego stężenia oraz stosunek AspAT/aLAT powyżej 1) może wskazywać na:
- alkoholową chorobę wątroby,
- hemolizę,
- zawał serca,
- wysiłek fizyczny,
- marskość wątroby,
- miopatię,
- choroby tarczycy.
Jeżeli wynik badania ALAT odbiega od normy (15-krotny wzrost), wskazuje to na:
- toksyczne lub polekowe uszkodzenie wątroby,
- autoimmunologiczne zapalenie wątroby,
- ostre WZW A-e,
- ostre niedokrwienie wątroby (także zamknięcie tętnicy wątrobowej),
- zakrzepicę żył wątrobowych – tzw. zespół Budda i Chiariego,
- chorobę Wilsona.
Jak obniżyć ALAT?
Wiele osób zastanawia się, jak obniżyć ALAT. Przede wszystkim należy stosować odpowiednio dobrane przez lekarza środki farmakologiczne. Poza tym pomóc może właściwie skomponowana dieta, najlepiej pozbawiona alkoholu i tłuszczów. Trzeba też zwrócić uwagę na prawidłowe leczenie powikłań wirusowych, aby jak najszybciej wrócić do pełnego zdrowia. Dotyczy to poważnych zakażeń, ale także łagodnych przeziębień.
