Mówiąc o obsesji w języku potocznym zazwyczaj mówimy o nadmiernym zainteresowaniu jakimś tematem. Obsesja w ujęciu psychologicznym to zaburzenie obsesyjno-kompulsywne, które wymagają leczenia. Zaburzenie to polega na natrętnych myślach lub wyobrażeniach, których pacjent nie może się pozbyć. Myśli towarzyszą mu cały czas, wywołując zachowania, które mają na celu ich przytłumienie. Będzie łatwiej wytłumaczyć to na przykładzie.
Pacjent ma obsesję na punkcie higieny – obawia się dotykać brudnych przedmiotów. Myśli utrudniają mu normalne funkcjonowanie, prowadzą także do pewnych zachowań, np. ciągłego mycia i dezynfekowania rąk lub całego ciała.
Obsesyjne myśli zazwyczaj dotyczą:
- zdrowia i higieny,
- interakcji społecznych (potrzeba zachowań nieakceptowalnych),
- niepewności (czy zamknęłam drzwi?).
To jednak nie jedyne możliwości – obsesyjne myśli mogą dotyczyć np. religii (myśli bluźniercze) albo innej osoby (śledzenie jej) lub agresji (chęć wyrządzenia komuś krzywdy).
Objawy obsesji
Skoncentrowanie myśli lub wyobrażeń wokół jakiegoś tematu oraz dyskomfort (uczucie niepokoju) związany z natrętnymi myślami to nie wszystko. Bardzo często pacjenci doświadczają objawów fizjologicznych. Zaliczamy do nich:
- nadmierną potliwość,
- kołatanie serca (zaburzenia pracy serca),
- suchość w ustach,
- objawy gastryczne (np. biegunka).
Należy pamiętać, że stres związany z chorobą i ciągłe napięcie mogą powodować różne schorzenia. Dlatego pacjenci z tego typu zaburzeniami powinny poddać się terapii, aby uniknąć powikłań zdrowotnych.
Obsesja – przyczyny
Obsesja bardzo często jest dziedziczona – u osób, które miały przypadki obsesji w rodzinie ryzyko zachorowania wzrasta czterokrotnie. Poza tym do rozwoju obsesji predysponuje długotrwałe narażenie na stres, negatywne emocje oraz trudne doświadczenia w okresie dojrzewania. Bardzo często za rozwojem obsesji stoją urazy mózgu i uszkodzenia w obrębie płatu czołowego.
Leczenie obsesji
Leczenie obsesji obywa się zazwyczaj w ramach terapii w nurcie behawioralno-poznawczym. W trakcie terapii pacjent jest poddawany ekspozycji na bodziec bez możliwości reakcji – czyli innymi słowy jest stawiany w sytuacji, która wywołuje obsesyjne myśli, ale nie ma możliwości zareagowania. Terapia zazwyczaj przynosi efekty – 75 procent pacjentów odczuwa znaczącą poprawę.
W ciężkich przypadkach wymagane jest leczenie farmakologiczne – psychiatra może wprowadzić leki z grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), które działają przeciwlękowo i antydepresyjnie.
