Parosmia – co to jest? Jakie są zaburzenia węchu?
Parosmia to zaburzenie zmysłu węchu związane z niewłaściwym odbiorem zapachu. Osoba chora wyczuwa zapach, jednak w jej odbiorze ma on zupełnie inną woń niż w rzeczywistości. Przyjemne zapachy, np. świeżych kwiatów, są odbierane jako wyjątkowo przykre – chory może odczuwać np. spaleniznę.Schorzenie rozwija się na skutek uszkodzenia komórek nerwowych odpowiedzialnych za węch lub tzw. opuszki węchowej. Sytuacji tej mogą sprzyjać różne czynniki, choć najczęściej przyczyną są infekcje.
Inne zaburzenia zmysłu węchu to:
- fantosmia – tzw. halucynacje węchowe, które polegają na tym, że osoba wyczuwa określony zapach, choć taka woń nie występuje w danym momencie i w danym miejscu;
- hyposmia – osłabienie węchu;
- anosmia – całkowita utrata węchu.
Parosmia – przyczyny
Najczęstszą przyczyną tego schorzenia są różnego rodzaju infekcje dróg oddechowych. Zaobserwowano, że parosmia występuje w wielu przypadkach zakażenia wirusem wywołującym COVID-19. Najczęściej ma ona charakter przejściowy, choć w tej sytuacji często występuje również anosmia. Do parosmii prowadzą także inne infekcje o charakterze bakteryjnym lub wirusowym.Inne przyczyny to:
- Urazy w obrębie głowy – nadwyrężają kondycję układu nerwowego. W kontekście parosmii szczególne znaczenie mają uszkodzenia w okolicy dolnego mózgowia, gdzie zlokalizowana jest opuszka węchowa – odpowiada ona m.in. za przepływ bodźców węchowych do węchomózgowia. Jej uszkodzenie może zaburzyć sprawność tego procesu i wpłynąć na zaburzenia węchowe.
- Choroba Parkinsona – w przebiegu tego schorzenia dochodzi do zwyrodnień układu nerwowego, które mają swoje początki m.in. w jamie nosowej, gdzie w dużej mierze zlokalizowane są komórki odpowiadające za odbiór i przekazywanie bodźców węchowych. W związku z tym choroba może prowadzić do różnych zaburzeń w funkcjonowaniu zmysłu węchu.
- Nowotwór – jest jedną z rzadszych przyczyn parosmii. Może pojawiać się głównie na skutek zlokalizowania guzów w obrębie zatok.
- Chemioterapia lub radioterapia – badania wykazują, że większość pacjentów nowotworowych doświadczyło parosmii w trakcie leczenia.
Chory ze względu na odczuwanie nieprzyjemnych i intensywnych zapachów może mieć wstręt do jedzenia, czego konsekwencją są: mdłości, utrata wagi, osłabienie organizmu.
Parosmia w ciąży
Kobiety w ciąży obserwują u siebie pewne zaburzenia w funkcjonowaniu zmysłu węchu. Przede wszystkim dochodzi do jego wyostrzenia, przez co przyszłe mamy większość zapachów odczuwają bardzo intensywnie. Nawet używane dotychczas perfumy czy kosmetyki mogą być dla nich zbyt silne w zapachu. Podczas ciąży parosmia nie pojawia się jednak bezpośrednio – zapachy nie są zniekształcone, tylko nadmiernie intensywne.Parosmia – ile trwa?
Czas trwania parosmii zależy od wielu czynników indywidualnych. Trudno jednoznacznie odpowiedzieć na pytanie, jak długo zaburzenie będzie występować. Według badań parosmia może ustąpić wraz z wyeliminowaniem przyczyny lub utrzymywać się nawet od 2 lat do ponad 20 lat.Ponieważ komórki węchowe mają zdolność do regeneracji, większość pacjentów odzyskuje prawidłowe odczuwanie zapachów.
Parosmia – jak leczyć? Do którego specjalisty się udać?
Z parosmią należy wybrać się do otolaryngologa, który specjalizuje się w zaburzeniach narządów jamy ustnej, gardła, krtani i nosa. Specjalista początkowo przeprowadza wywiad, a następnie wykonuje podstawowe badania laryngologiczne i sprawdza zdolność do rozpoznawania zapachów. W niektórych przypadkach może zalecić dodatkową diagnozę w postaci badań obrazowych lub testów węchowych.Leczenie parosmii jest uzależnione od przyczyn jej wystąpienia. Problem najczęściej znika wraz z eliminacją jego przyczyny, jednak niekiedy konieczny jest np. zabieg chirurgiczny (gdy przyczyną są guzy czy polipy). W niektórych przypadkach specjaliści zalecają również odpowiednie leczenie farmakologiczne. Podczas leczenia wykorzystuje się głównie cynk, witaminę A i antybiotyki.
Autor: Redakcja
