Manewr Valsalvy – co to jest?
Próba Valsalvy jest stosowana w medycynie w celu podniesienia ciśnienia panującego w klatce piersiowej. Aby do tego doszło, konieczne jest wykonanie przez pacjenta wydechu przy zamkniętej głośni (głośnia to ważny element krtani, tworzony m.in. przez struny głosowe). W praktyce najłatwiej wyobrazić to sobie jako próbę wydmuchania powietrza z płuc w zamkniętą pięść lub w strzykawkę z zatkanym tłoczkiem.Próba Valsalvy – mechanizm działania i wpływ próby na serce
Wzrost ciśnienia w klatce piersiowej wiąże się z uciskiem na duże naczynia krwionośne w jej obrębie, dzięki czemu możliwe jest pobudzenie baroreceptorów. Są to specjalne receptory odpowiadające za regulację i odbiór informacji dotyczących ciśnienia panującego w tętnicach organizmu. Baroreceptory znajdują się przede wszystkim w aorcie (czyli największej tętnicy organizmu człowieka), tętnicy szyjnej wspólnej, a także w zatoce tętnicy szyjnej. Ich pobudzenie wiąże się z obniżeniem ciśnienia tętniczego; gdy baroreceptory nie są pobudzane, dochodzi do podwyższenia ciśnienia.Wzrost ciśnienia w klatce piersiowej pacjenta prowadzi również do zwiększenia napięcia nerwu błędnego. Nerw ten odpowiada m.in. za regulację częstotliwości pracy serca – zwiększenie napięcia nerwu błędnego powoduje zwolnienie akcji serca i sprawia, że nad układem współczulnym (przyspieszającym czynność serca) zaczyna przeważać układ przywspółczulny – czyli układ zwalniający tę czynność.
Manewr Valsalvy – kiedy go wykonujemy?
Próba Valsalvy znajduje zastosowanie w niektórych typach częstoskurczów. Jest to sytuacja, w której mamy do czynienia ze zbyt szybkim biciem serca pacjenta. Manewr ten jest wykonywany m.in. w przebiegu tachykardii zatokowej, która objawia się przede wszystkim przyspieszeniem czynności serca powyżej 100 uderzeń na minutę przy jednoczesnym miarowym rytmie serca.Próbę Valsalvy wykorzystuje się również w przebiegu nawrotnego częstoskurczu w węźle przedsionkowo-komorowym. To zaburzenie rytmu serca występuje najczęściej u kobiet w średnim wieku i wynika z zaburzenia funkcjonowania układu bodźcotwórczo-przewodzącego, który odpowiada za wytwarzanie impulsów elektrycznych stymulujących skurcze mięśnia sercowego.
Próba Valsalvy – jak ją wykonać u pacjenta?
Manewr wykonuje się typowo w pozycji siedzącej, z lekkim pochyleniem ciała. Pacjent powinien wykonać głęboki wdech, a następnie podjąć próbę wydychania nabranego powietrza przy zatkanym nosie i zamkniętych ustach. Próba Valsalvy w tym przypadku przypomina parcie.Czasami próbę Valsalvy wykonuje się także z wykorzystaniem strzykawki. Ten sposób polega na dmuchaniu w strzykawkę, której tłok jest zamknięty, a pacjent ma starać się przesunąć go wydychanym powietrzem. Próba Valsalvy umożliwia zwolnienie akcji serca i opanowanie zaburzenia rytmu.
Manewr Valsalvy – o czym jeszcze trzeba pamiętać?
W czasie wykonywania tego manewru należy pamiętać o kontroli tętna i ciśnienia tętniczego pacjenta. Oczywiście przed podjęciem decyzji o sposobie leczenia (próba Valsalvy, leczenie farmakologiczne, kardiowersja – czyli działanie na serce prądem elektrycznym) pacjent powinien mieć wykonane badanie EKG (elektrokardiogram).Warto wiedzieć, że czasami konieczne bywa powtórzenie próby Valsalvy po kilku minutach spoczynku. Co więcej, należy pamiętać, że powinno się ją wykonywać u pacjentów stabilnych hemodynamicznie, u których nie występują takie objawy, jak ból w klatce piersiowej czy omdlenie. Należy podkreślić, że objawy zaburzenia rytmu serca, w tym przyspieszone tętno, wymagają skontaktowania się z lekarzem. Nie powinniśmy podejmować prób leczenia samodzielnie.
Autor: Redakcja
Polecane artykuły:
