Przepuklina przełyku – co to jest, rodzaje
Jak wspomnieliśmy na wstępie, przepuklina rozworu przełykowego to przesunięcie żołądka z jamy brzusznej w kierunku klatki piersiowej. Ale czym jest rozwór przełykowy? To miejsce łączące przełyk z przeponą, czyli mięśniem oddzielającym jamę brzuszną od klatki piersiowej. Prawidłowo funkcjonujący rozwór przełyku ściśle zaciska się wokół zwieracza dolnego przełyku. Stanowi tym samym swoistą barierę dla treści żołądkowych, które dzięki niemu nie przedostają się wyżej. Jeśli na skutek nadmiernego ciśnienia w jamie brzusznej dochodzi do poluzowania rozworu, część żołądka przemieszcza się ku górze.
Ze względu na stopień przemieszczenia żołądka w kierunku klatki piersiowej rozróżniamy kilka podstawowych rodzajów przepukliny rozworu przełykowego:
- przepuklina wślizgowa przełyku – występuje wówczas, gdy do klatki piersiowej przemieścił się wyłącznie wpust żołądka – tylko jego górna część. To najczęstsza postać przepukliny rozworu przełykowego;
- przepuklina okołoprzełykowa – występuje wówczas, gdy do klatki piersiowej przemieścił się nie tylko wpust żołądka, ale także jego główne części – dno i krzywizna większa;
- przepuklina żołądka mieszana – występuje w sytuacji współwystępowania przepukliny wślizgowej i okołoprzełykowej;
- przepuklina przełyku pourazowa – występuje wskutek uszkodzenia przepony w wyniku doznanego urazu.
Przyczyny przepukliny rozworu przełykowego
Przepukliny żołądka dzielimy na wrodzone i nabyte. Pierwsze pojawiają się u dzieci z przerośniętym rozworem przełykowym. Znacznie częściej przepuklina przeponowa jest skutkiem zbyt wysokiego ciśnienia wywieranego na przeponę i rozwór przełyku. Ciśnienie to jest generowane przez sąsiadujące organy, głównie żołądek i jelita. Jak dochodzi do tego zjawiska?
Przyczyny rozworu przełykowego to m.in.:
- podnoszenie ciężkich przedmiotów;
- silne wymioty, kaszel, kichanie lub zaparcia;
- urazy w okolicach jamy brzusznej i klatki piersiowej, w tym przebyte zabiegi operacyjne;
- otyłość (przerost tkanki tłuszczowej powoduje ucisk na organy, a te z kolei napierają na przeponę);
- siedzący tryb życia, długotrwała pozycja w skłonie (ucisk organów na przeponę), uciskająca odzież;
- ciąża;
- przewlekły stres.
Przepuklina rozworu przełykowego – objawy
Nieszczelność rozworu przełykowego prowadzi do przenikania treści żołądkowych do przełyku. Taki stan to refluks żołądkowo-przełykowy, który ma bardzo charakterystyczne objawy:
- zgaga i pieczenie za mostkiem po obfitym posiłku – także w pozycji leżącej;
- wrażenie pieczenia w jamie ustnej;
- ból promieniujący do szyi.
Ponadto do objawów przepukliny rozworu przełykowego zalicza się:
- wymioty, odbijanie;
- problemy z przełykaniem wynikające z podrażnienia śluzówki przełyku przez treści żołądkowe;
- duszności i świszczący oddech;
- zawroty głowy;
- zwiększoną potliwość;
- poranną chrypę i kaszel – treści żołądkowe drażnią struny głosowe podczas snu (pozycja leżąca sprzyja przedostawaniu się drażniących substancji w kierunku przełyku).
Leczenie przepukliny przełyku
W przypadku długotrwałego, przybierającego na sile występowania wymienionych wyżej objawów należy koniecznie skorzystać z konsultacji lekarskiej. Lekarz pierwszego kontaktu po przeprowadzeniu wywiadu może skierować pacjenta do specjalisty – gastroenterologa. W dalszej kolejności, w zależności od zaawansowania przepukliny i ogólnego stanu zdrowia, możliwe jest leczenie operacyjne lub zabieg laparoskopowy.
W diagnostyce przepukliny przełyku stosuje się badania endoskopowe, a także tomografię komputerową, prześwietlenie RTG (także z kontrastem barytowym), EKG z próbą wysiłkową oraz badanie ciśnienia w przełyku (manometria).
Pacjenci z przepukliną rozworu przełyku powinni stosować się do zaleceń lekarza, które mogą obejmować m.in. unikanie czynników sprzyjających schorzeniu. Należy ograniczyć podejmowanie wysiłku fizycznego, w szczególności wiążącego się z podnoszeniem ciężarów, i unikać długotrwałego przyjmowania pozycji w skłonie. Zalecane jest spanie z uniesioną głową. Niezbędna jest także lekkostrawna, niepowodująca zaparć i wzdęć dieta. Unikać należy m.in.:
- potraw tłustych, pikantnych;
- produktów z wysoką zawartością błonnika – pieczywa razowego, grubych kasz;
- roślin strączkowych o wzdymających właściwościach;
- alkoholu;
- napojów gazowanych;
- mocnej kawy i herbaty;
- słodyczy;
- produktów marynowanych.
Posiłki powinny być przyjmowane przynajmniej 2-3 godziny przed snem. W przypadku występowania otyłości należy zredukować masę ciała. Warto skonsultować się z dietetykiem, który ustali dietę redukcyjną uwzględniającą przepuklinę żołądka.
Leczenie farmakologiczne przepukliny przełyku polega na stosowaniu leków ograniczających wydzielanie kwasów żołądkowych, a także wspomagających pracę przewodu pokarmowego. Mowa tutaj o inhibitorach pompy protonowej (esomeprazol, lansoprazol, omeprazol, pantoprazol), a także inhibitorach receptora H2 (ranitydyna, famotydyna).
Uwaga! Nieleczona przepuklina rozworu przełykowego może prowadzić do stanu zapalnego błony śluzowej przełyku, refluksu żołądkowo-przełykowego, owrzodzeń, a nawet nowotworów. W przypadku podejrzenia choroby lub nawracających objawów ze strony układu pokarmowego należy skonsultować się z lekarzem.
