Rak skóry – czym jest? Jak się rozwija?
Rak skóry jest tzw. złośliwą formą nowotworu. Oznacza to przede wszystkim, że ma skłonność do przerzutów, a jego leczenie nie zawsze bywa możliwe. Zanim rozwinie się złośliwa postać raka skóry, pojawiają się łagodne zmiany, dlatego znaczenie ma uważna obserwacja własnego ciała i konsultowanie wszelkich niepokojących zmian na skórze. Dotyczy to szczególnie nowych plam czy narośli.
Sam rozwój raka skóry jest procesem rozłożonym w czasie, etapowym i dość powolnym. Jednak w momencie gdy choroba znajdzie się w zaawansowanym stadium, jej przebieg może (choć nie musi) być gwałtowny i dynamiczny.
Wykrycie raka skóry w stadium złośliwym znacznie zmniejsza szanse na leczenie. Przy wszystkich nowotworach sprawdza się zasada, że im wcześniej zostanie podjęte leczenie, tym lepsze są rokowania. Największe szanse na wyleczenie choroby istnieją w łagodnych stadiach schorzenia.
Rak skóry – jakie są jego rodzaje?
Rak skóry może występować w kilku postaciach. Jego najbardziej złośliwym typem jest czerniak, który może rozwijać się nie tylko pod wpływem łagodnych zmian przedrakowych, ale także ze zmian barwnikowych (przebarwień). Dlatego osoby z plamami pigmentacyjnymi powinny zwrócić szczególną uwagę na wszelkie pojawiające się zmiany.
Czytaj też: Znamiona barwnikowe i ich badanie
Rak podstawnokomórkowy skóry
Rak podstawnonabłonkowy skóry najłatwiej rozpoznać po obecności strupowatych zmian. Strup po jakimś czasie odpada, pozostawiając trudno gojącą się rankę, która ponownie pokrywa się strupem. Jest to powtarzalny proces. Zmiany te najczęściej występują na skórze głowy lub szyi, a ich obecność powinna skłonić do konsultacji z dermatologiem.
Rak płaskonabłonkowy skóry
Ten rodzaj raka skóry początkowo rozwija się przede wszystkim w miejscach wystawionych na działanie promieni słonecznych. Z czasem, w swojej złośliwej formie, może mieć tendencję do przerzutów w różne części organizmu. Ten rodzaj raka zwykle ma postać guzka o poszarpanych, nierównych krawędziach. Podobnie jak w przypadku raka podstawnonabłonkowego w jego przebiegu pojawiają się strupowate ranki.
Rak kolczystonabłonkowy skóry
To rodzaj tzw. niebarwnikowego raka skóry, co oznacza, że jego obecność nie wiąże się ze zmianami pigmentacyjnymi w obrębie skóry. Rak kolczystonabłonkowy jest jednym z najczęstszych nowotworów skóry.
Jego typową cechą są rozległe nacieki, gwałtowny rozwój oraz duża tendencja do przerzutów w całym organizmie. Przy łagodnej formie nowotworu rokowania są dość dobre, jednak przejście choroby w fazę ostrą czy zaawansowaną daje małe szanse na przeżycie.
Rak skóry – przyczyny. Co prowadzi do rozwoju nowotworu?
Rozwój raka skóry to długotrwały proces, będący wynikiem działania różnych czynników na przestrzeni kilku lat. Za główną przyczynę, zwiększającą ryzyko wystąpienia raka skóry uznaje się promieniowanie UV. Dlatego rak skóry po opalaniu, tym praktykowanym regularnie i bez stosowania odpowiedniej ochrony, jest dość częstym zjawiskiem.
Co istotne, rak skóry częściej dotyczy osób o jasnej karnacji, dlatego posiadacze takiej barwy skóry powinni pamiętać o wysokiej ochronie przeciwsłonecznej. Zalecane są kremy z SPF 50 – zarówno do twarzy, jak i ciała.
Oprócz tego, tak jak w przypadku każdego rodzaju raka, znaczenie mają czynniki genetyczne. Osoby obciążone rodzinną historią występowania nowotworu są bardziej narażone na zachorowanie.
Rak skóry – objawy. Jak wygląda?
Rak skóry może mieć różny wygląd. Wszystko zależy od specyfiki danego rodzaju nowotworu. Może mieć on postać guzka pokrytego strupem, z tendencją do odpadania; może również przyjmować postać plamy skórnej czy narośli. Dokładną diagnozą i określeniem rodzaju nowotworu zajmują się specjaliści.
Osoby mające już zmiany skórne, np. od czasu dzieciństwa, powinny je co jakiś czas kontrolować pod kątem zmiany brzegu, kształtu czy koloru. Wszelkie przeobrażenia takich znamion mogą być symptomem raka. Co istotne, zmiany nowotworowe zwykle mają poszarpane brzegi, co może nieco ułatwić ich odróżnienie od innych zmian skórnych.
Faktura plam i narośli również może być różna – od chropowatej, po gładką czy twardą. Niektórym zmianom mogą towarzyszyć np.:
- owrzodzenia,
- zaczerwienienie,
- swędzenie wokół zmiany.
Oprócz zmian skórnych rak skóry zwykle przebiega bezobjawowo, szczególnie w początkowych fazach rozwoju. Z tego względu jego wykrycie może być dość trudne.
Czytaj także: Czerniak guzkowy – „sprinter” wśród nowotworów złośliwych skóry. Jak wygląda? Zdjęcia
Czy rak skóry boli?
Rak skóry na ogół nie powoduje bólu, jednak warto mieć na uwadze specyfikę niektórych zmian nowotworowych. Te, które mają tendencję do tworzenia się strupów i ich odpadania (np. rak płaskonabłonkowy), mogą wywoływać dolegliwości bólowe związane m.in. z odsłonięciem pewnego fragmentu skóry i jego narażeniem na kontakt z czynnikami zewnętrznymi. Jest to zwykle czas, w którym odpada stary strup i tworzy się nowy. Na dalszych etapach ból może pojawiać się niezależne od obecnego stanu rany.
Rak skóry – jakie są rokowania?
Rokowania w przypadku raka skóry są różne. Najlepsze rokowania występują przy nowotworze podstawnokomórkowym, szczególnie gdy nowotwór zostanie stosunkowo wcześnie wykryty.
Całkiem dobre rokowania są także przy raku kolczystokomórkowym, pod warunkiem że zostanie on rozpoznany na dość wczesnym etapie, zanim dojdzie do przerzutów. Należy jednak mieć na względzie fakt, że ten rodzaj nowotworu ma dość dużą tendencję do przerzutów. Ich wystąpienie diametralnie obniża rokowania.
W przypadku czerniaka – najzłośliwszej postaci raka skóry, rokowania na początkowych etapach są dość dobre i przy odpowiednim leczeniu szansa na przeżycie wynosi nawet 90%. Natomiast im dalej choroba postępuje, tym bardziej szanse te ulegają zmniejszeniu.
Przy nowotworach można przyjąć ogólną zasadę, że im wcześniej zmiany te zostaną wykryte i będą odpowiednio leczone, tym większe są szanse na przeżycie. Wraz z rozwojem choroby obniża się efektywność leczenia i rośnie ryzyko śmierci.
Czy można uniknąć raka skóry? Zapobieganie
Rak skóry jest chorobą wieloczynnikową, o której decydują m.in. geny i specyfika środowiska życia. Są jednak pewne działania, które mogą pomóc ograniczyć ryzyko rozwoju tej choroby. W przypadku raka skóry należy przede wszystkim unikać bezpośredniej ekspozycji na słońce, szczególnie w godzinach 10–15. Przed wyjściem na zewnątrz zawsze należy pamiętać o ochronie przeciwsłonecznej.
Autor: Redakcja
