Rozszczep wargi i podniebienia – charakterystyka
Rozszczep wargi i podniebienia, nazywany potocznie zajęczą wargą, to rodzaj wady rozwojowej twarzoczaszki. Polega ona na przerwaniu ciągłości anatomicznej jamy ustnej i nosa. Mówiąc prościej, warga w procesie kształtowania całkowicie się nie zrosła.Rozszczep może występować osobno (wyłącznie rozszczep wargi lub wyłącznie rozszczep podniebienia) lub wspólnie. Spotkać można także zarówno jednostronny, jak i obustronny rozszczep wargi i podniebienia.
Do wystąpienia tej wady dochodzi na etapie rozwoju płodowego człowieka. Problem ten dotyczy od 1 do 2 noworodków na 1000 urodzeń.
Przyczyny rozszczepu wargi
Trudno jednoznacznie wskazać bezpośrednią przyczynę rozszczepienia wargi, gdyż procesy wywołujące to zaburzenie nie zostały dokładnie poznane. Specjaliści podejrzewają, że kluczowe znaczenie mają tutaj geny, ale swój wpływ wywierają też czynniki zewnętrzne.Jako przyczyny rozszczepu wargi i podniebienia najczęściej wymienia się takie czynniki, jak:
- niedobór kwasu foliowego;
- niedożywienie;
- niedotlenienie w życiu płodowym;
- nadmiar witamin (m.in. A i E);
- częsty kontakt z chemikaliami;
- przechorowanie różyczki w ciąży;
- poddawanie się badaniom wykorzystującym promieniowanie rentgenowskie;
- przyjmowanie niektórych leków;
- palenie papierosów;
- picie alkoholu.
Rozszczepienie wargi – objawy
Rozszczep wargi i podniebienia może dotyczyć tylko czerwieni warg lub zarówno tego elementu twarzy, jak i podstawy nosa/podniebienia. U niektórych dzieci problem ten obejmuje także wyrostek zębodołowy, czyli miejsce, z którego u zdrowego maluszka wyrastają zęby. Każda z form rozszczepów jest widoczna od razu po urodzeniu dziecka.Wielkość rozszczepu podniebienia ma wpływ na możliwości leczenia oraz życie dziecka. Rozszczepienie utrudnia karmienie, uniemożliwia prawidłową naukę mówienia, zwiększa częstotliwość występowania infekcji i może powodować problemy adaptacyjne.
Rodzaje zajęczej wargi
Zasadniczy podział obejmuje 3 rodzaje rozszczepów:- rozszczepienie wargi – może być częściowe lub całkowite, ponadto może objąć jedną lub obie strony;
- rozszczepienie podniebienia – wyróżnia się rozszczep kompletny i niekompletny;
- rozszczepienie wargi i podniebienia – obejmuje jedną lub obie strony wargi, podstawy nosa, dziąsła oraz podniebienia.
Diagnostyka rozszczepu wargi i podniebienia
Rozszczep wargi i podniebienia może zostać zdiagnozowany podczas rutynowej wizyty u ginekologa przy pomocy badania ultrasonograficznego. Najczęściej jest rozpoznawany ok. 22. tygodnia ciąży, czasem wcześniej. W przypadku braku diagnozy w ciąży rozpoznanie odbywa się zaraz po porodzie ze względu na charakterystyczny wygląd twarzy maluszka.Możliwości leczenia zajęczej wargi
Leczenie rozszczepu wargi i podniebienia przebiega wieloetapowo. Wada ta wymaga przeprowadzenia operacji, gdyż jest to jedyna droga prowadząca do wyleczenia. Czasem wystarczy jeden zabieg, innym razem konieczne są kolejne operacje mające na celu poprawę kształtu nosa czy ust albo zmniejszenie widoczności blizny.Szanse na wyleczenie są tym większe, im wcześniej zostanie wykonana operacja. Oprócz tego dziecko wymaga leczenia stomatologicznego, ortodontycznego, laryngologicznego, logopedycznego i psychologicznego.
Jak wygląda mowa dziecka z zajęczą wargą?
U dziecka mającego rozszczep wargi i podniebienia, ze względu na warunki anatomiczne panujące w jego jamie ustnej, pojawia się wiele wad wymowy. Niestety przeprowadzenie operacji i podjęcie kompleksowego leczenia nie daje gwarancji, że dziecko będzie mówić w prawidłowy sposób. Na pewno zostanie jednak przywrócona właściwa anatomia jamy ustnej.Mowa dziecka z zajęczą wargą cechuje się małą wyrazistością – czasem trudno jest zrozumieć, co maluch mówi. Ponadto mówi przez nos i nie jest w stanie wypowiadać głosek d i t. Zaburzona jest zarówno wymowa samogłosek, jak i spółgłosek.
Opieka nad dzieckiem z rozszczepem wargi – na co uważać?
Dziecko z rozszczepem wargi wymaga odpowiedniej opieki. Świeżo upieczeni rodzice pierwsze problemy mogą napotkać już podczas karmienia pociechy. Co istotne, nie może ona być karmiona piersią. Powodem tego jest brak możliwości wytworzenia ciśnienia niezbędnego do zassania piersi, przez co może dojść do uduszenia dziecka podczas karmienia.Oprócz tego istnieje ryzyko wystąpienia zachłystowego zapalenia płuc. Jeszcze w szpitalu noworodek z zajęczą wagą jest karmiony przy pomocy sondy. Po opuszczeniu oddziału dziecko powinno się karmić przy pomocy specjalnie dobranych smoczków.
Autor: Redakcja
