Skleroterapia – co to jest?
Głównym założeniem zabiegu skleroterapii (inaczej obliteracji), jest obkurczenie ścian zmienionych chorobowo naczyń i redukcja przepływu krwi poprzez wstrzyknięcie określonej substancji obliterującej do żył zasilających żylaki. Obecnie stosuje się do tego celu kilka substancji czynnych w preparatach o różnym stężeniu, w użyciu jest też kilka technik wstrzykiwania leku, dobieranych indywidualnie do potrzeb pacjenta. Pod wpływem wstrzykniętej za pomocą cienkiej igły substancji chemicznej poddane zabiegowi naczynie ulega obkurczeniu, w jego ścianach tworzy się kontrolowany stan zapalny powodujący jego zwłóknienie i niedrożność, przez co naczynie staje się bezużyteczne i wchłaniane przez organizm.
Wskazania do skleroterapii
Diagnostyką schorzeń układu żylnego zajmuje się flebologia, dlatego do zabiegu skleroterapii najczęściej kwalifikuje pacjentów lekarz flebolog. Odmienne ścieżki diagnostyczne to: specjalista angiolog, chirurg naczyniowy, dermatolog, lekarz medycyny estetycznej. Podstawowym wskazaniem do skleroterapii jest przewlekła niewydolność żylna i żylaki kończyn dolnych, w tym:
- żyły siateczkowate,
- niewielkie wady naczyniowe,
- żylaki głębokie,
- pajączki (tzw. teleangiektazje),
- żylaki po zabiegach operacyjnych (resztkowe),
- niewydolność żył powierzchownych i przeszywających,
- niewydolność żyły odstrzałkowej i odpiszczelowej,
- owrzodzenie żylakowe,
- żylaki nawrotowe,
- żylaki przełyku,
- guzki krwawnicze (tzw. hemoroidy),
- żylaki okolic intymnych.
Zabieg skleroterapii, w zależności od stopnia zaawansowania zmiany oraz wskazania, może być stosowany jako metoda samodzielna, wystarczająca do zamknięcia i wyłączenia chorego naczynia lub jako uzupełnienie operacji chirurgicznej lub technik termicznych. Zabieg skleroterapii można wykonywać u osób w podeszłym wieku, z różnymi schorzeniami uniemożliwiającymi przeprowadzenie zabiegu operacyjnego.
Polecamy: Leczenie żylaków bez recepty
Skleroterapia – przeciwwskazania
Skleroterapia należy do zabiegów bezpiecznych, małoinwazyjnych i wykonywanych w warunkach ambulatoryjnych, a ostrzykiwaniu żylaków można poddać się bez względu na wiek, istnieją jednak przeciwwskazania do przeprowadzenia tej procedury. Każdy pacjent zainteresowany skleroterapią przechodzi szczegółowy wywiad lekarski, a przed samym zabiegiem także badanie USG z kolorowym obrazowaniem przepływu krwi przy pomocy metody Dopplera. Przeciwwskazaniami do zabiegu są m.in.:
- uczulenie na składniki podawanego preparatu,
- zatorowość płucna,
- zakrzepica żył głębokich,
- schorzenia dermatologiczne na obszarze poddawanym iniekcjom,
- ciąża i okres karmienia piersią,
- miażdżyca tętnic dolnych,
- zakrzepica żył powierzchownych,
- choroby nowotworowe i reumatyczne,
- zaburzenia neurologiczne,
- choroby tkanki łącznej.
Jak przebiega skleroterapia?
Prekursorem skleroterapii był włoski chirurg, Giovanni Monteggia, który w 1813 r. jako pierwszy w historii posłużył się techniką zamykania naczyń, podając do żył alkohol. Skutkiem ubocznym jego nowatorskich działań były duże odczyny zapalne, potężne obrzęki, dolegliwości bólowe, a czasem też ogniskowa martwica skóry. Alkohol wkrótce zmieniono na inne substancje o właściwościach obliterujących, ale ze znacznie mniejszym ryzykiem działań niepożądanych. Dziś stosowane najczęściej to:
- środki osmotycznie czynne, prowadzące do odwodnienia ścian naczyń i ich stopniowej degeneracji (hipertoniczne roztwory glukozy i chlorku sodowego),
- detergenty uszkadzające komórki śródbłonka w wyniku interakcji z lipidami (polidokanol/lauromakrogol i siarczan sodowy tetradecylu),
- środki drażniące uszkadzające śródbłonek naczyniowy (sole jodu i ałun chromowy glicerolu).
Substancje obliterujące podawane dożylnie mogą mieć postać płynu lub pianki – skleroterapia piankowa lepiej sprawdza się w zamykaniu żylaków o większej średnicy, gdyż pozwala na dłuższy kontakt preparatu ze ścianą naczynia. Umowną granicą jest średnica naczynia wynosząca 8 mm, gdyż pianka z naczyń o szerszym przekroju może migrować do żył głębokich, a zabieg nie jest wówczas wystarczająco skuteczny.
Skleroterapia hemoroidów
Skleroterapię wykorzystuje się jako metodę leczenia niewielkich guzków krwawniczych (I i II stopnia). Najczęściej stosuje technikę piankową z wykorzystaniem polidokanolu podawanego podśluzówkowo u podstawy każdego guzka. Zabieg wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym, a jego skuteczność szacowana jest na 90%. Zabiegu może wiązać się z kilkudniowymi skutkami ubocznymi w postaci krwawienia z odbytu, które ustępuje samoistnie po zagojeniu się ran.
Warto wiedzieć: Żylaki odbytu (guzki krwawnicze, hemoroidy) – jakie badania wykonać?
Skleroterapia – cena
Jedyną metodą leczenia żylaków refundowaną przez NFZ jest klasyczna operacja. Skleroterapia, a także inne dostępne metody usuwania niewielkich żylaków dostępne są jedynie prywatnie i odpłatnie. Ceny zabiegów bardzo różnią się w zależności od wielkości miasta, renomy kliniki, wykorzystywanego sprzętu i doświadczenia oraz specjalizacji lekarza. W mieście średniej wielkości, w prywatnym gabinecie lekarza flebologa, konsultacja z badaniem USG-Doppler to koszt ok 400 zł, a cena zabiegu waha się od 350 do 2000 zł (najdroższe jest zamykanie dużych naczyń pod kontrolą USG oraz skleroterapia cewnikowa z tumestencją, stosowana w trudniejszych przypadkach, np. gdy ciśnienie żylne w naczyniach jest bardzo duże). Cena zabiegu jest relatywnie niska w porównaniu do nierefundowanych metod leczenia operacyjnego.
Zalecenia po skleroterapii
Zabieg uważany jest za bezpieczny i mało bolesny, przeprowadza się go w warunkach ambulatoryjnych. Po zabiegu niezbędna jest kompresjoterapia, czyli noszenie opaski uciskowej (najczęściej pończoch uciskowych na kończynach dolnych) przez miesiąc w przypadku małych żylaków, nawet do pół roku po leczeniu tych największych. Optymalny efekt uzyskuje się najczęściej dopiero po kilku miesiącach od zabiegu, do tego czasu pacjent nie może przegrzewać kończyn (lub innych części ciała poddanych skleroterapii), nie wystawiać ich na promieniowanie słoneczne, zamiast gorącej kąpieli brać letnie prysznice, całkowicie odstawić alkohol oraz prowadzić aktywny tryb życia – jeśli lekarz nie zaleci inaczej, wskazane jest spacerowanie przynajmniej przez godzinę dziennie, pomagające przywrócić prawidłowe krążenie i zmniejszyć ryzyko zakrzepicy żylnej.
Możliwe powikłania po skleroterapii
Zdarza się, że skleroterapia wykonana nieprawidłowo, bez kontroli USG, może prowadzić do mniej lub bardziej groźnych dla pacjenta powikłań, m.in.
- krwiaków – mogą utrzymywać się nawet do kilku tygodni, przeciwdziała im opaska uciskowa,
- świąd skóry – w miejscach iniekcji preparatów obliterujących mogą wystąpić zmiany przypominające pokrzywkę i utrzymywać się nawet przez dobę,
- przebarwienia skóry – średnio u co dziesiątego pacjenta po skleroterapii zauważalne są jasnobrązowe przebarwienia skóry utrzymujące się nawet do roku,
- ból w miejscu wkłuć lub na całej długości żyły,
- pęcherze i ubytki skóry – rzadkie powikłanie w postaci trudno gojących się ran w miejscach wkłuć, wynikające z migracji substancji obliterującej do niewielkich naczyń tętniczych skóry,
- bolesne zgrubienia na naczyniach – czasami dochodzi do nagromadzenie krwi w ostrzykiwanych naczyniach, w takiej sytuacji konieczna bywa ich nakłucie w celu ewakuacji krwiaka,
- obrzęki kostek – mogą wystąpić po skleroterapii naczyń stopy i kostki, ustępują samoistnie, pomocne jest noszenie wyrobów uciskowych,
- zakrzepica żylna – bardzo rzadkie powikłanie u osób leczonych z powodu żylaków o dużej średnicy, konsekwencją zakrzepicy żylnej może być zatorowość płucna lub zespół zakrzepowy,
- wstrząs anafilaktyczny – rzadka, uogólniona reakcja alergiczna na podany dożylnie preparat obliterujący.
Skleroterapia – efekty
Skleroterapia to zabieg dający wymierne efekty – rozjaśnienie pękniętych naczynek lub żylaków widoczne jest od razu po wstrzyknięciu preparatu, a czas wchłaniania ostrzykniętej żyły trwa do 6 miesięcy. Rekonwalescencja po zabiegu trwa około tygodnia, w tym czasie należy unikać przeciążania kończyny i chronić skórę przed promieniowaniem UV (słońce, solaria). Niezbędne po skleroterapii żylaków kończyn jest stosowanie produktów kompresyjnych, najczęściej rajstop lub pończoch – przez okres wskazany przez lekarza. Chroni to kończynę przed nawrotem żylaków i wystąpieniem powikłań, znacząco poprawia też efekt zabiegu. Po pierwszym tygodniu oszczędzania kończyny, w kolejnych dniach zalecane są spacery i inne rodzaje aktywności fizycznej, ustalone z lekarzem. Niewskazane jest długotrwałe siedzenie, stanie, korzystanie z sauny i długich, gorących kąpieli oraz opalanie się.
