Tasiemiec uzbrojony i nieuzbrojony – objawy i leczenie

Co to jest tasiemiec? To długi, biały pasożyt zaliczany do grupy płazińców pasożytujących wewnętrznie. Najczęściej tasiemce żerują w przewodzie pokarmowym. Cykl rozwojowy tasiemca jest zazwyczaj bardzo złożony i składa się z kilku etapów, w których biorą udział żywiciele pośredni i żywiciel ostateczny.

Tasiemiec ludzki

Tasiemiec ludzki może występować zarówno w formie uzbrojonej, jak i nieuzbrojonej. Tasiemczyca (zakażenie tasiemcem) rozwija się w wyniku połknięcia jaj pasożyta, który następnie przechodzi cykl rozwojowy i rośnie w jelitach.

Gatunki tasiemca atakującego człowieka:

•     tasiemiec uzbrojony;
•     tasiemiec nieuzbrojony;
•     bruzdogłowiec szeroki;
•     bąblowiec (tasiemiec bąblowcowy);
•     tasiemiec karłowaty.

Większość gatunków tasiemca ludzkiego kończy swój cykl rozwojowy w jelicie człowieka – wyjątkiem jest bytujący w jelicie cienkim psowatych tasiemiec bąblowcowy, dla którego człowiek jest pośrednim żywicielem.

– Najczęściej spotyka się trzy z nich: tasiemca nieuzbrojonego (ok. 85 proc. przypadków), uzbrojonego oraz bąblowca. Ten trzeci jest najgroźniejszy. A to dlatego, że onkosfery powstające z jaj przebijają się przez światło jelita i wędrują do narządów wewnętrznych, najczęściej do wątroby. Później tworzą torbiel, która stale się powiększa, co w przypadku pasożyta zagnieżdżonego w mózgu może być śmiertelnie niebezpieczne – mówi Rafał Szembowski, lekarz internista.

Tasiemiec – objawy tasiemczycy

•     nagłe chudnięcie;
•     osłabienie;
•     brak apetytu;
•     nudności;
•     bóle brzucha;
•     ból w nadbrzuszu;
•     ucisk i ssanie w brzuchu;
•     anemia;
•     zaburzenia snu;
•     biegunki;
•     wymioty;
•     zaparcia;
•     niedobór witamin (awitaminoza).

Często występującymi objawami obecności tasiemca w organizmie jest utrata masy ciała oraz bóle brzucha o charakterze ssącym (uczucie ssania i ucisku w brzuchu). Rzadziej występującymi objawami są zaburzenia snu, wymioty i biegunki.

Tasiemiec u dzieci – objawy

Zazwyczaj zakażenie u dzieci ma ostrzejszy przebieg niż u dorosłych. Możliwe dodatkowe objawy tasiemca u dziecka to napadowe, silne bóle głowy, osłabienie, problemy z koncentracją, mdłości i silne wymioty, zaburzenia wzrostu i wagi.

Tasiemiec uzbrojony – zakażenie

Tasiemiec uzbrojony to podstawowy gatunek tasiemca – w przeciwieństwie do tasiemca nieuzbrojonego ten rodzaj tasiemca dodatkowo posiada przyssawki i haczyki, dzięki którym jest w stanie przyczepić się do ściany jelita. Główka tasiemca uzbrojonego posiada haczyki oraz podwójny wieniec przyssawek. Długość tasiemca uzbrojonego to ok. 4 metry.

Do zakażenia tasiemcem uzbrojonym dochodzi najczęściej w wyniku spożycia nieodpowiednio przygotowanego (niedogotowanego) lub surowego mięsa świni. Rozpoznanie stawia się na podstawie szczegółowego wywiadu (w niektórych przypadkach można zauważyć części tasiemca w kale). W diagnostyce wykorzystuje się badanie na pasożyty z kału. W leczeniu zakażenia tasiemcem uzbrojonym stosuje się prazykwantel oraz niklozamid.

Pasożyty jelitowe:

Pasożyty jelitowe to m.in.: tasiemiec, włosogłówka, glista ludzka, lamblia jelitowa, tęgoryjec.

Tasiemiec uzbrojony – objawy

Objawy zakażenia tasiemcem uzbrojonym to bóle brzucha, wymioty, osłabienie, utrata masy ciała, brak apetytu, biegunki, zaparcia, problemy żołądkowe, awitaminoza. Jeśli tasiemiec uzbrojony przeniknie poza układ pokarmowy, dodatkowo mogą wystąpić: bóle głowy, drgawki, problemy z widzeniem, padaczka.

Tasiemiec w oku – czy zakażenie może dotyczyć wzroku?

W niektórych przypadkach tasiemiec, a konkretnie wągry tasiemca, mogą umiejscowić się w gałce ocznej. Tasiemiec w oku objawia się zaburzeniem widzenia, bólami głowy i zniekształceniem oka.

Tasiemiec nieuzbrojony – zakażenie

Człony tasiemca nieuzbrojonego w kale mogą być mylone z owsikami – w celu identyfikacji tego intruza wykonuje się badanie na pasożyty z kału. W niektórych przypadkach, gdy trudno o klarowną diagnozę, dodatkowo wykonuje się antygeny tasiemca nieuzbrojonego.

Leczenie zakażenia tasiemcem nieuzbrojonym polega na podawaniu prazykwantelu lub niklozamidu. Skuteczność leczenia potwierdzana jest regularnymi badaniami kału oraz obserwacją kału (skuteczność leczenia stwierdza się po obecności elementów tasiemca w kale – jeśli po czterech miesiącach nie stwierdza się członów tasiemca w kale, to leczenie uznaje się za skuteczne).

Tasiemiec nieuzbrojony – objawy

Objawy zakażenia tasiemcem nieuzbrojonym to:

• obecność jaj tasiemca w kale;
• bóle brzucha;
• chudnięcie;
• niedokrwistość (anemia);
• ogólne osłabienie;
• bóle kolkowe;
• skurcze brzucha;
• zmiany skórne (np. pokrzywka);
• biegunki.

Tasiemiec bąblowcowy – czym jest tasiemiec bąblowiec?

Bąblowiec to rodzaj tasiemca, który wywołuje bąblowicę – groźną chorobę pasożytniczą. Objawy bąblowicy zależą od lokalizacji cyst tasiemca (w przebiegu bąblowicy mogą wystąpić: niewydolność wątroby, zapalenie dróg żółciowych, nadciśnienie wrotne). Bąblowicę wielojamową wywołuje tasiemiec E. multilocularis; bąblowicę jednojamową – E. granulosus.

Tasiemiec karłowaty – co to za rodzaj tasiemca?

Tasiemiec karłowaty (Hymenolepis nana) od pozostałych gatunków tasiemca różni się tym, że w cyklu rozwojowym nie potrzebuje żywicieli pośrednich, aby osiągnąć pełny rozwój.

Tasiemiec bruzdogłowiec

Bruzdogłowiec szeroki (Diphyllobotrium latum) – w przeciwieństwie do tasiemca karłowatego – ma bardzo rozwinięty cykl życiowy, składający się z maksimum dwóch żywicieli pośrednich (najczęściej są to: ryba i skorupiak słodkowodny). Do zarażenia tasiemczycą z powodu bruzdogłowca może dojść w wyniku zjedzenia surowej ryby lub owoców morza.

Badanie na tasiemca i inne pasożyty

Podstawowe badania wykonywane w przypadku podejrzenia choroby pasożytniczej to: badanie parazytologiczne z krwi, badanie kału na obecność pasożytów. Wykonywane testy na pasożyty to m.in.: test hemaglutynacji biernej (test IHA) lub test immunoenzymatyczny (test ELISA). 

Autor: Jacek Krajl