Piasek w nerkach – skąd się bierze i jak się go pozbyć?

Piasek w nerkach – czym jest?

Układ moczowy człowieka dziennie filtruje ok. 180 litrów krwi i wydziela z niej substancje, które są zbędne i powinny zostać usunięte z organizmu wraz z moczem. Niekiedy ich stężenie jest tak duże, że nie są w stanie się rozpuścić, przez co ich wydalenie staje się niemożliwe. W takiej sytuacji tworzą się z nich drobne złogi, które zalegają w układzie moczowym.

Dlaczego piasek w nerkach jest groźny?

Piasek w nerkach przybiera postać drobnych kryształków, które są zbudowane z takich substancji, jak fosforany, związki wapnia, kwas moczowy i szczawiany. Z biegiem czasu te niewielkie kryształki „powiększają się” – czyli tworzą się z nich kamienie nerkowe. Kamienie nerkowe mogą utrudniać oddawanie moczu, a także stać się przyczyną wystąpienia kolki nerkowej.

Piasek w nerkach – przyczyny

Piasek w nerkach może mieć różnorakie podłoże. Najczęstsze przyczyny powstawania złogów w drogach moczowych to:

• utrudniony odpływ moczu spowodowany np. zwężeniem moczowodu lub przerostem prostaty;
• zakażenie lub przewlekłe infekcje dróg moczowych;
• obecność ciał obcych lub skrzepów krwi w drogach moczowych;
• zaburzenia czynności nerek;
• zwiększone wydalanie wapnia z organizmu;
• przewlekły niedobór magnezu;
• zaburzenia przemiany materii i obecność promotorów krystalizacji, m.in. kwasu szczawiowego, kwasu moczowego i cystyny w dużym stężeniu;
• nadprodukcja substancji litogennych przez organizm;
• nadmierne zagęszczenie moczu spowodowane piciem małych ilości płynów lub odwodnieniem;
• przyjmowanie niektórych leków (np. kortykosteroidów);
• nieprawidłowa dieta (dużo białka zwierzęcego, produktów mlecznych i soli);
• długotrwałe unieruchomienie w łóżku.

Piasek w nerkach może też wytworzyć się w przebiegu niektórych chorób, np. nadczynności tarczycy, cukrzycy czy nadciśnienia tętniczego.

Objawy piasku w nerkach

Na początku piasek w nerkach zwykle nie daje żadnych objawów. Dopiero gdy zaczyna przesuwać się z nerki w kierunku moczowodu, może wywołać objawy.

Okresowe ruchy perystaltyczne moczowodu powodują obkurczanie się mięśniówki wokół kamienia, co skutkuje chwilowym zastojem moczu i zwiększeniem ciśnienia w drogach moczowych. Wywołuje to bolesne rozdęcie miedniczki i zwiększone napięcie torebki nerkowej, prowadzące do bardzo silnego bólu o charakterze kolki, porównywanego często do bólów porodowych. Inne objawy to:

• parcie na pęcherz i oddawanie małych ilości moczu;
• pieczenie cewki podczas mikcji;
• przerywany strumień moczu;
• obecność krwi w moczu;
• wzdęcia;
• nudności;
• wymioty.

Jeśli na skutek zablokowania przez złogi dróg moczowych dojdzie do zalegania moczu, bakterie mogą doprowadzić do zakażenia. Wówczas może dodatkowo wystąpić gorączka i ogólne osłabienie organizmu.

Jak rozpoznać piasek w nerkach?

Piasek w nerkach można zdiagnozować na kilka sposobów. Podstawą do podjęcia dalszych działań i wykonania badań jest dokładny wywiad lekarski.

W diagnostyce piasku w nerkach zastosowanie znajdują takie badania, jak:

• badanie krwi – pozwala określić stan czynnościowy nerek, a także poziom składników mineralnych, które mogą brać udział w tworzeniu złogów;
• badanie moczu – można wykonać posiew w kierunku obecności bakterii; pod uwagę bierze się też pH moczu (wysokie pH, powyżej 7,5, może świadczyć o zakażeniu, natomiast niskie pH, poniżej 5,5, występuje np. przy kamicy moczanowej);
• badanie obrazowe – rozpoznać kamienie pomaga USG, RTG i urografia / uro-tK (badanie radiologiczne z kontrastem).

Niekiedy dodatkowo przeprowadza się badanie chemicznego składu kamienia, jeśli dojdzie do jego naturalnego wydalenia z organizmu lub zostanie on chirurgicznie usunięty.

Piasek w nerkach – leczenie

Co najlepiej sprawdzi się na piasek w nerkach? Przede wszystkim trzeba dużo pić, co najmniej 2 litry wody dziennie, ponieważ płyny pomagają wypłukać piasek. Wodę powinno się przyjmować głównie po posiłkach – w celu zmniejszenia stężenia spożywanych składników mineralnych – oraz przed snem, żeby rozcieńczyć poranny mocz.

Nie istnieje skuteczny lek na piasek w nerkach. W razie silnych objawów przyjmuje się leki przeciwbólowe lub rozkurczające.

Piasek w nerkach – dieta

Bardzo duże znaczenie ma także stosowana przez pacjenta dieta. Piasek w nerkach może tworzyć się na skutek przyjmowania wraz z pokarmem dużych ilości składników sprzyjających jego powstawaniu. Sposób odżywiania powinien być dostosowany do składu chemicznego złogów, z jakimi mamy do czynienia:

• kamienie wapniowe – wskazane jest ograniczenie soli;
• kamienie szczawianowe – należy wyeliminować z diety m.in. herbatę, kawę, czekoladę, szpinak, orzechy, truskawki, szczaw, rabarbar, buraki;
• kamienie cystynowe – powinno się ograniczyć białko, szczególnie to pochodzenia zwierzęcego.

Autor: Redakcja