Ugryzienie pająka – jak wygląda i jakie są objawy? Zdjęcia

Ugryzienie pająka – a właściwie ukąszenie pająka – zdarza się znacznie rzadziej, niż mogłoby się wydawać. Bardzo łatwo natknąć się na przedstawiciela rzędu Araneae (czyli pająka) – niektóre gatunki są synantropami i mieszkają w najbliższym sąsiedztwie człowieka. Warto jednak mieć świadomość, że te zwierzęta nie są zainteresowane ukąszeniem człowieka i nie wykazują wobec niego agresji. Może się jednak zdarzyć, że w pewnych warunkach dojdzie do ukąszenia przez pająka. Jak tego uniknąć? Czy ugryzienie pająka jest niebezpieczne dla zdrowia? Jak należy postępować, jeśli dojdzie do ukąszenia?

Pająk – co to za zwierzę?

Pająki należą do stawonogów (Arthropoda) – najliczniejszej grupy zwierząt na ziemi. Klasyfikowane są do gromady pajęczaków (Arachnida), podobnie jak kleszcze i inne roztocze. Samych opisanych gatunków pająków jest ponad 52 000, z czego w Polsce żyje około 850 gatunków.

Pająki nie są owadami – jak np. osy, pszczoły czy pluskwy. Chociażby z tego powodu nie należy rozpatrywać ewentualnego ukąszenia przez pająka przez pryzmat podobieństwa do ukąszeń owadów (zwłaszcza z rzędu błonkoskrzydłych, jak wspomniana już osa), ponieważ podobieństwa dotyczą części objawów skórnych czy dolegliwości bólowych.

Czy pająki gryzą (kąsają)?

Tak, pająk może ukąsić. Ten fakt determinuje budowa ich aparatu gębowego, składającego się z pary szczękoczułków (chelicerów) zakończonych pazurami jadowymi, płytek szczękowych i warg. Za pomocą szczękoczułków unieruchamiają i zabijają swoją ofiarę, a następnie ją rozdrabniają i zjadają. Używają ich także do obrony, jeśli zostaną zaatakowane.

Człowiek w żaden sposób nie znajduje się w obrębie zainteresowań pokarmowych tych zwierząt, wobec czego naturalnie pająki nie mają powodu, by kąsać ludzi. Ugryzienia pająków zdarzają się niezwykle rzadko, ponieważ decydują się na taki atak wyłącznie w „sytuacji podbramkowej” – jedynie gdy poczują się bezpośrednio zagrożone. W ogromnej większości przypadków pająk wybiera ucieczkę, stara się zniknąć z pola widzenia i jak najszybciej znaleźć kryjówkę, by zapewnić sobie bezpieczeństwo.

Ugryzienie pająka w Polsce – czy jest niebezpieczne dla zdrowia?

Warto wiedzieć o tym, że wiele domniemanych ukąszeń przez pająka jest niemożliwych do potwierdzenia – osoby z dolegliwościami przypisywanymi przez nie ugryzieniu pająka mogą nie wiedzieć, co właściwie je ukąsiło.

Wiele pająków było posądzanych o powodowanie większych problemów zdrowotnych dla człowieka w wyniku ugryzienia. Dzięki bardziej rygorystycznemu podejściu do weryfikowania i raportowania ukąszeń zostały one w efekcie uznane za nieszkodliwe. Wcześniejsze doniesienia o konsekwencjach ich ukąszeń opierały się na dowodach poszlakowych, słabym raportowaniu i powtarzaniu danego cytowania przez kolejne źródła, bez żadnych nowych, potwierdzonych informacji.

Ugryzienie pająka z rodzimych gatunków nie stwarza zagrożenia dla zdrowia. Nawet jeśli dojdzie do ukąszenia, to po kilku dniach nie ma już po nim śladu. Nie utrzymują się także żadne inne dolegliwości.

Ukąszenie może mieć nieco bardziej dokuczliwe skutki w przypadku zaledwie kilku polskich gatunków, jak np. kolczaka zbrojnego.

Ból i opuchlizna w przypadku ich ukąszeń mogą utrzymywać się trochę dłużej, natomiast wciąż nie stwarza to zagrożenia dla zdrowia. Objawy ustępują samoistnie, za wyjątkiem sytuacji, kiedy rana po ukąszeniu zostanie zakażona.

Podobnie jak w przypadku przerwania ciągłości tkanek z każdego innego powodu (np. zwykłego skaleczenia), w przypadku ukąszenia pająka również istnieje ryzyko nadkażenia bakteryjnego rany. Możliwość jego wystąpienia wzrasta, jeśli uszkodzona skóra nie zostanie odpowiednio oczyszczona i odkażona.

Ugryzienie pająka a wstrząs anafilaktyczny

W udokumentowanych przypadkach medycznych i pracach naukowych na ten moment nie ma badań, które potwierdzałyby wystąpienie wstrząsu anafilaktycznego po ukąszeniu pająka.

Do tej pory nie został zarejestrowany ani jeden przypadek wstrząsu anafilaktycznego po ukąszeniu pająka.
Jedynym dotychczas gatunkiem, w którego jadzie stwierdzono białka, mogące być alergenami już od pierwszego ukąszenia (kontaktu białka z organizmem) jest Loxosceles intermedia (pochodzący z Brazylii – przyp. red.), ale fizycznie nie zostało to jeszcze potwierdzone w formie przypadku medycznego.

– Jakub K. Kilijanek,
współautor książki naukowej o pająkach pt.
„Ptasznikowate (Theraphosidae) Etymologia nazw naukowych i propozycja nazw zwyczajowych”

Nie oznacza to natomiast całkowitej pewności, że toksyny produkowane przez te zwierzęta całkowicie wykluczają możliwość wywołania tak silnej reakcji alergicznej u człowieka.

Jeżeli po ugryzieniu pająka wystąpią takie objawy jak duszności, przyspieszone bicie serca, uderzenia gorąca czy zawroty głowy – może to być atak paniki, zwłaszcza jeśli u ukąszonej osoby występowała już wcześniej arachnofobia lub mierzy się z innymi zaburzeniami lękowymi. Jeśli objawy są nasilone i nie ustępują po chwili, należy ocenić sytuację zdrowotną i aktualny stan danej osoby i skonsultować się z lekarzem bądź skontaktować z pogotowiem ratunkowym.

Ukąszenie pająka a borelioza

Chociaż pająki i kleszcze przynależą do tej samej gromady stawonogów, to pająki w przeciwieństwie do kleszczy nie przenoszą krętków z rodzaju Borrelia burgdorferi, które odpowiadają za boreliozę.

Czytaj także: Ugryzienie kleszcza – jak wygląda i czy swędzi?

Ugryzienie pająka – objawy

Najczęstsze objawy występujące po ugryzieniu przez pająka obejmują:

• ból (piekący lub kłujący),
• zaczerwienienie w miejscu ugryzienia,
• świąd w obrębie ukąszonego miejsca,
• miejscowy obrzęk w niektórych przypadkach.

Objawy skórne mogą mieć większe natężenie u osób z problemami dermatologicznymi (w tym z alergiami skórnymi).

Jak wygląda ugryzienie pająka? Zdjęcia

Ślad po ugryzieniu pająka wyglądem przypomina inne ukąszenia stawonogów, stąd jest łatwy do pomylenia (to jedna z przyczyn niesłusznego przypisywania pająkom ukąszeń nieznanego pochodzenia). Miejsce ukąszenia zwykle staje się zaczerwienione (punktowo bądź rozszerzając się na najbliższą okolicę w równym promieniu, tworząc okrąg). Czasami punkty wbicia pazurów jadowych mogą być widoczne, natomiast nie jest to cecha pozwalająca na jednoznaczne określenie, że doszło do ugryzienia przez pająka. Mogą to być np. dwa położone blisko siebie ukąszenia owadów.

Zobacz także: Użądlenie osy – jak wygląda, co robić?

Co na ugryzienie pająka? Jak sobie pomóc po ukąszeniu

Jeżeli dojdzie do ukąszenia przez pająka, postępowanie jest podobne, jak w przypadku ukąszeń czy użądleń innych stawonogów.

1. Przede wszystkim należy dokładnie odkazić ranę. Do tego celu należy używać specjalnych środków odkażających o odpowiednim przeznaczeniu, dostępnych w aptece. Zwykłe oczyszczenie wodą może nie być wystarczające.
2. Ślad po ugryzieniu pająka nie wymaga zakładania opatrunku.
3. Dalsze postępowanie polega na leczeniu objawowym, jeśli takie występują – łagodzeniu bólu, obrzęku i ewentualnego świądu. W tym celu można sięgnąć po apteczne preparaty na ukąszenia.

Zobacz: Preparaty po ukąszeniu – żele na ukąszenia, aerozole, plastry na ukąszenia

Jeśli rana się nie goi, pojawia się w niej ropa lub obrzęk nie maleje, należy się jak najszybciej zgłosić do lekarza. Może to świadczyć o zakażeniu bakteryjnym. W przypadku nadkażeń rany po ukąszeniu pająka konieczna może być antybiotykoterapia.

Ugryzienie pająka – jak go uniknąć?

Pająki można spotkać każdego dnia, nawet w swoim najbliższym otoczeniu. Żyją w domach, piwnicach, garażach i ogrodach, znaleźć je można oczywiście także na terenach takich jak parki, łąki czy lasy. Chętnie bywają również nad wodą, dla wielu gatunków jest to optymalne środowisko, jakiego potrzebują. Mimo tego częstego towarzystwa, ukąszenia pająków są bardzo rzadkie. Niskie w swej istocie ryzyko ugryzienia można ograniczyć jeszcze bardziej, stosując się do kilku prostych zasad:

• nie chwytaj zwierzęcia, nie bierz go do ręki,
• zbierając rośliny czy grzyby gołą ręką, spójrz czy nie siedzi na niej pająk, którego możesz niechcący przycisnąć,
• pozbywając się pająka z domu, użyj pudełka,
• zakładaj odzież z długim rękawem, długie spodnie i nakrycie głowy z rondem lub daszkiem wybierając się w miejsca o szczególnym natężeniu występowania pająków (np. las, nieskoszona łąka).
• nie dotykaj gniazd i sieci pajęczych – zwierzę może poczuć się zagrożone.

Ślad po kleszczu – jak wygląda miejsce po ugryzieniu?