Przyczyny wstrząśnienia mózgu
Wstrząśnienie mózgu jest najczęściej rozpoznawanym następstwem urazów głowy (czaszkowo-mózgowych). Jego przyczyną może być bezpośredni uraz głowy lub uraz wynikający z gwałtownego przyspieszenia i zwolnienia ruchu głowy. Do wstrząśnienia mózgu może dojść w rezultacie wypadku komunikacyjnego, uprawiania sportu (szczególnie narażeni na uraz głowy są m.in. bokserzy, piłkarze i hokeiści) czy – w przypadku dzieci – zabawy np. na placu zabaw.
Objawy wstrząśnienia mózgu
Do najczęściej występujących objawów wstrząśnienia mózgu zaliczamy:
- krótkotrwałą utratę przytomności,
- brak pamięci okoliczności urazu,
- bóle głowy,
- zawroty głowy,
- nudności,
- wymioty,
- splątanie,
- niewyraźną mowę,
- spowolnienie,
- zmęczenie.
W ciągu kilku godzin lub dni po urazie mogą też wystąpić: zaburzenia koncentracji oraz pamięci, wzmożona wrażliwość na bodźce – hałas i światło, drażliwość, zaburzenia snu, zaburzenia węchu i smaku.
Uraz głowy i wstrząśnienie mózgu – pierwsza pomoc
Jeśli doszło do urazu głowy, należy:
- Upewnić się, że miejsce zdarzenia jest bezpieczne.
- Ocenić stan ogólny poszkodowanego.
- Wezwać pomoc (112 lub 999).
- Jeśli poszkodowany jest przytomny i może rozmawiać – zebrać jak najwięcej informacji na temat jego stanu.
- Pamiętać o ochronie kręgosłupa szyjnego podczas udrażniania dróg oddechowych.
- Przemieszczać poszkodowanego tylko wtedy, gdy jest to absolutnie konieczne.
- Zabezpieczyć poszkodowanego przed utratą ciepła i kontrolować funkcje życiowe do chwili przybycia fachowej pomocy medycznej.
W przypadku podejrzenia wstrząśnienia mózgu należy:
- Udrożnić drogi oddechowe i monitorować parametry życiowe poszkodowanego.
- Jeśli poszkodowany samodzielnie oddycha i nie ma podejrzenia uszkodzenia kręgosłupa szyjnego – ułożyć poszkodowanego w pozycji bezpiecznej.
Diagnostyka wstrząśnienia mózgu
U każdego pacjenta z utratą przytomności po urazie głowy wskazana jest konsultacja lekarska. Lekarz przeprowadza wywiad z pacjentem i wykonuje badanie neurologiczne, może też zlecić badania obrazowe: tomografię komputerową głowy lub – rzadko – rezonans magnetyczny.
Leczenie wstrząśnienia mózgu
Leczenie wstrząśnienia mózgu obejmuje odpoczynek w domu lub w szpitalu (wskazana jest 48-godzinna obserwacja szpitalna), unikanie aktywności fizycznej, ograniczenie aktywności umysłowej oraz ograniczenie ekspozycji na bodźce zewnętrzne – należy unikać spędzania czasu przed komputerem czy telewizorem, a także zapewnić sobie względną ciszę.
Jeśli pacjenta boli głowa, lekarz może zalecić mu przyjmowanie leków przeciwbólowych (najczęściej: paracetamolu).
Czym skutkuje wstrząśnienie mózgu?
W zdecydowanej większości przypadków pacjenci po wstrząśnieniu mózgu wracają do pełnej sprawności w ciągu kilku dni lub tygodni. Część chorych zgłasza utrzymywanie się takich objawów, jak bóle głowy, nudności, problemy z koncentracją i pamięcią, zaburzenia snu czy objawy depresyjne – mówimy wtedy o subiektywnym zespole pourazowym.
Wstrząśnienie mózgu u dziecka
Objawy wstrząśnienia mózgu u dziecka nie różnią się od objawów występujących u człowieka dorosłego. Jeśli dziecko doznało urazu głowy, należy ustalić, czy nie doszło do (choćby chwilowej) utraty przytomności, i uważnie je obserwować. Należy kontrolować, czy nie pojawiają się u niego bóle głowy bądź nudności, czy nie jest ospałe lub nie zachowuje się inaczej niż zwykle. Jeśli dziecko straciło przytomność albo wystąpiły u niego niepokojące objawy, trzeba zgłosić się z nim do szpitala.
Czy wstrząśnieniu mózgu można zapobiec?
W celu zapobiegania wstrząśnieniu mózgu powinno się przede wszystkim unikać sytuacji mogących prowadzić do urazu głowy. Należy:
- Stosować kaski ochronne (np. podczas jazdy na rowerze).
- Zapinać pasy bezpieczeństwa w samochodzie.
- Małe dzieci przewozić w przeznaczonych do tego fotelikach.
- Upewnić się, że meble znajdujące się w domu nie stwarzają zagrożenia dla dziecka.
- Uważnie obserwować dzieci podczas zabawy na przykład na placu zabaw.
Bibliografia:
Hampel R., Wstrząśnienie mózgu – problemy kliniczne i orzecznicze, „Orzecznictwo Lekarskie” 2010, nr 7(2), s. 127-133.
Bronka A., Pierwsza pomoc w urazach (urazy czaszkowo-mózgowe), „Biuletyn Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych w Łodzi” 2015, nr 12.
