Pochodzący z łaciny termin dysocjacja oznacza rozdzielenie. Niewinne epizody dysocjacji pojawiają się u każdego, kiedy np. wykonując jakąś czynność, jednocześnie oddajemy się marzeniom. Nie powinno to budzić naszego niepokoju, dopóki nie wystąpią objawy zaburzeń.
Przyczyny zaburzeń dysocjacyjnych
Zaburzenia dysocjacyjne dwukrotnie częściej występują u kobiet. Mogą pojawiać się po doznanej traumie, na skutek ciężkich przeżyć, np.:
- wojny,
- gwałtu,
- kataklizmu,
- molestowania seksualnego,
- depresji,
- wypadku,
- silnego stresu związanego np. ze śmiercią bliskiej osoby.
Zaburzenia dysocjacyjne mogą także występować w następstwie stosowania substancji psychoaktywnych lub w ogóle nie mieć żadnej konkretnej przyczyny.
Rodzaje zaburzeń dysocjacyjnych
Wspólną cechą wszystkich rodzajów zaburzeń dysocjacyjnych jest wystąpienie objawu mimo braku fizycznej choroby. Objaw jest więc psychogenny i nie ma fizjologicznego podłoża.
Objawy zaburzeń dysocjacyjnych zależą od rodzaju zaburzeń. Wśród zaburzeń dysocjacyjnych wymienia się następujące:
- amnezja dysocjacyjna – osoba nią dotknięta nie pamięta traumatycznego przeżycia, a zarazem nie ma problemu z zapamiętaniem następujących po nim wydarzeń;
- fuga dysocjacyjna – odbywanie podróży, których następnie się nie pamięta;
- stupor dysocjacyjny – inaczej osłupienie, pacjent nie reaguje na zewnętrzne bodźce;
- dysocjacyjne zaburzenie osobowości – osobowość mnoga, wieloraka, występowanie co najmniej dwóch osobowości u jednej osoby, z których każda próbuje przejąć kontrolę (osobowości zazwyczaj nie zdają sobie sprawy ze swojego istnienia nawzajem);
- drgawki dysocjacyjne – przypominają atak padaczki, jednak pacjent pozostaje świadomy;
- dysocjacyjne zaburzenia ruchu – paraliż lub niedowład niektórych części ciała;
- trans – pacjent traci kontrolę nad ciałem i myśleniem.
Do zaburzeń dysocjacyjnych zalicza się także zespół Gansera, czyli tzw. otępienie rzekome. Mówimy o nim, kiedy pacjent ma problem z wykonaniem nieskomplikowanych czynności lub w sposób absurdalny odpowiada na najprostsze pytania. Zdaniem niektórych badaczy zespół Gansera może być w rzeczywistości symulacją ze strony pacjenta.
Zaburzenia dysocjacyjne – leczenie
Jak przebiega leczenie zaburzeń dysocjacyjnych? Jest ono uzależnione od stanu pacjenta. Najczęściej stosuje się przynoszącą dobre efekty psychoterapię, mającą na celu przepracowanie traum wywołujących zaburzenia. W niektórych przypadkach konieczna bywa farmakoterapia (krótkoterminowo stosuje się leki z grupy benzodiazepin). Zaburzenia dysocjacyjne mogą również ustąpić samoistnie.
