Co to jest zespół dziecka potrząsanego?
Zespół dziecka potrząsanego, określany również skrótem SBS (z ang. shaken baby syndrome) to termin medyczny dotyczący urazów w obrębie mózgu i/lub kręgosłupa wywołanych silnym potrząsaniem lub uderzaniem małego dziecka.Do SBS dochodzi zazwyczaj w rodzinach dysfunkcyjnych, a oprawcami dzieci zwykle są ich ojcowie lub partnerzy matek. Tego rodzaju urazy wynikają najczęściej ze stosowania przemocy wobec dziecka i powstają w wyniku celowego działania, jednak czasami dochodzi do niego w zabawie. Niektórzy rodzice nie zdają sobie sprawy z tego, że „niewinne” podrzucanie małego dziecka, które wywołuje u niego wybuchy śmiechu, może doprowadzić do poważnych uszkodzeń mózgu, a nawet śmierci.
Z czego wynika SBS – przyczyny i czynniki ryzyka
Zespół dziecka potrząsanego występuje zazwyczaj u niemowląt i dzieci przed ukończeniem 2. roku życia. Wysokie ryzyko spowodowania uszkodzeń w obrębie głowy i szyi u tak małych dzieci wynika z:- dysproporcji występujących w budowie ciała (duża, ciężka głowa osadzona na cienkiej, słabej szyi);
- nie w pełni zrośniętych kości czaszki (ciemiączka);
- delikatności naczyń mózgowych;
- większej „miękkości” mózgu niż u dorosłych (w strukturach mózgu niemowląt znajduje się więcej wody).
Gwałtowność ruchów, siła, czas trwania oraz częstotliwość potrząsania mają wpływ na intensywność objawów, wiele również zależy od wieku dziecka i jego cech osobniczych. Ponieważ trudno wyznaczyć jakąkolwiek bezpieczną granicę nie powinno się potrząsać i podrzucać dzieckiem nawet w zabawie, jak również zbyt silnie kołysać go w wózku.
Zespół dziecka potrząsanego – objawy
Potrząsanie dzieckiem, bez względu na to, czy wynika ze złych intencji, agresji, czy jest formą zabawy może doprowadzić do SBS. Zespół dziecka potrząsanego to urazy mózgu i kręgosłupa, które mogą powstać w ciągu zaledwie 5 sekund, natomiast konsekwencje zdrowotne mogą być bardzo poważne i nieodwracalne. U 20. proc. dzieci dochodzi do śmierci.Istnieją trzy główne objawy (triada) zespołu dziecka potrząsanego i są to:
- krwiaki podtwardówkowe;
- krwotoki w obrębie oka (np. wylewy na dnie oka);
- obrzęk mózgu.
U dziecka z urazami występującymi w zespole dziecka potrząsanego występują również różnice w zachowaniu lub w stanie ogólnym (zależy od rozmiaru uszkodzeń). Przy niewielkich lub umiarkowanych urazach zazwyczaj zauważa się:
- apatię i ospałość;
- drażliwość;
- osłabione odruchy (w tym ssania i połykania);
- problemy z oddychaniem (również bezdechy);
- wymioty;
- problemy rozwojowe u niemowląt (np. niezdolność podnoszenia głowy, sztywność).
- silnych napadów padaczkowych;
- sinicy;
- stuporu dysocjacyjnego (objaw szoku psychicznego – u osób w pełni świadomych pojawia się niemal całkowita niezdolność do wykonania jakiegokolwiek ruchu);
- śpiączki;
- zgonu.
Diagnostyka i leczenie zespołu dziecka potrząsanego
Postawienie diagnozy u dzieci z zespołem dziecka potrząsanego często jest utrudnione ze względu na przedstawianie personelowi medycznemu nieprawdziwych przyczyn i okoliczności, w jakich doszło do pogorszenia stanu dziecka. Osoby zgłaszające się z dzieckiem zazwyczaj negują stosowanie przemocy.Jak wygląda diagnostyka zespołu dziecka potrząsanego
Objawy ogólne zazwyczaj wskazują na występowanie problemów neurologicznych.Podstawą jest wykluczenie zakażeń ogólnych za pomocą badań laboratoryjnych. U małych dzieci możliwe jest również przeprowadzenie badania usg. przezciemiączkowego i/lub badania MRI, czy TK. Przeprowadza się również badanie okulistyczne. Często wykonuje się też punkcję lędźwiową, a w uzyskanym preparacie stwierdza się obecność licznych, świeżych erytrocytów.
Jak wygląda leczenie zespołu dziecka potrząsanego
Postępowanie z dzieckiem, u którego stwierdza się zespół dziecka potrząsanego, zależy od rodzaju i stopnia urazów. Zazwyczaj w lekkich i umiarkowanych przypadkach stosuje się leki przeciw obrzękowi mózgu, środki uspokajające i dożylne nawadnianie. Przy ciężkich uszkodzeniach często konieczne jest przeprowadzenie operacji. Czasami jednak zmiany są nieodwracalne.Autor: Redakcja
