Czym są żylaki powrózka nasiennego i jak powstają?
Żylaki powrózka nasiennego to nieprawidłowo poszerzone naczynia żylne, tworzące tzw. splot wiciowaty powrózka nasiennego. Powrózek odpowiada za odprowadzanie krwi żylnej z jądra. Jest to struktura zbudowana z nasieniowodu, tętnicy jądrowej, mięśnia dźwigacza jądra, żylnego splotu wiciowatego, gałęzi płciowej nerwu płciowo-udowego, naczyń krwionośnych zaopatrujących mięsień dźwigacza jądra. Powrózek jest zlokalizowany od kanału pachwinowego po mosznę. Żylaki, które się pojawiają, to poszerzone, kręte i wydłużone naczynia żylne. Dolegliwość ta w początkowej fazie nie daje żadnych objawów. Na ogół żylaki diagnozuje są przypadkiem.
Żylaki powrózka nasiennego dotyczą młodych mężczyzn, u których najczęściej są przyczyną niepłodności. Wykrywa się je podczas diagnostyki problemów z płodnością. Jak żylaki mają się do płodności? Otóż nasilony przepływ krwi prowadzi do wzrostu temperatury, a ta wpływa na zaburzenia wytwarzania plemników.
Żylaki powrózka nasiennego lokalizują się w górnym biegunie jądra, w 85 proc. po lewej stronie. Dlaczego? Otóż ze splotu wiciowatego krew żylna odprowadzana jest przez żyłę jądrową – po prawej stronie żyła jądrowa uchodzi do żyły głównej dolnej (głównego naczynia odprowadzającego krew z dolnej części ciała), natomiast po stronie lewej żyła jądrowa uchodzi do żyły nerkowej. To, że żylaki powstają po lewej stronie wynika z odmienności w budowie anatomicznej – lewa żyła jest dłuższa i uchodzi do żyły nerkowej pod kątem prostym.
Jeśli żylaki znajdują się po prawej stronie, to niezbędne jest poszerzenie diagnostyki o możliwe występowanie w jamie brzusznej mas zaburzających odpływ krwi z prawego jądra.
Przyczyny powstawania żylaków
Żylaki powrózka nasiennego pojawiają się w okresie dojrzewania i dotyczą na ogół mężczyzn od 15. roku życia. Ma to związek z tym, że w okresie dojrzewania zwiększa się napływ krwi do jąder, co może powodować powstawanie żylaków. Do innych przyczyn zaliczamy wrodzone wady tkanki łącznej, powodujące osłabienie ściany naczyń żylnych, wrodzony brak zastawek żylnych, zakrzepicę żylną, zewnętrzny ucisk na żyły spowodowany guzem, zwiotczenie moszny.
Stopnie żylaków powrózka nasiennego
Do oceny zaawansowania choroby służy 3-stopniowa skala oceny klinicznej Dubina-Amelara:
I stopień charakteryzuje się niewielkim zgrubieniem w górnej części moszny, które pojawia się tylko podczas zwiększenia ciśnienia w jamie brzusznej, np. na skutek kaszlu czy kichania;
II stopień to stale obecne, niewielkie uwypuklenie moszny nad jądrem, które w przypadku zwiększania ciśnienia w jamie brzusznej pęcznieje, powiększa się i twardnieje;
III stopień to znacznie poszerzone naczynia żylne, uwypuklające skórę moszny, przez którą przeświecają niebieskawe żyłki;
Jakie są objawy żylaków powrózka nasiennego?
Na ogół obecność żylaków jest niezauważalna. Nieliczni mężczyźni odczuwają lekkie dolegliwości bólowe w obrębie jądra, zwłaszcza przy wysiłku fizycznym. Ból powinien ustępować po uniesieniu jądra do góry. W większości przypadków żylaki wykrywa są w trakcie diagnozowania zaburzeń płodności. Należy jednak pamiętać, że nie u wszystkich pacjentów z żylakami powrózka nasiennego dochodzi do zmniejszenia płodności.
Leczenie żylaków powrózka nasiennego
Żylaki wykrywa się w trakcie badania jąder przez lekarza lub podczas badania USG jąder z oceną przepływu krwi przez jądra (USG Doppler). Leczy się je jedynie operacyjnie, ale aby zakwalifikować pacjenta do leczenia niezbędne jest wykonanie badania nasienia. Jest to możliwe dopiero po 18. roku życia (ewentualnie od 17. roku życia za pisemną zgodą rodziców lub opiekunów prawnych). Diagnozowaniem i leczeniem żylaków powrózka nasiennego zajmuje się urolog.
Leczenie żylaków powrózka nasiennego odbywa się metodą klasyczną (chirurgiczną) lub laparoskopową (jest to mniej inwazyjny zabieg). Możliwa jest także embolizacja żylaków. Na ogół przeprowadza się sklerotyzację zmienionego chorobowo naczynia – zabieg polega na wprowadzeniu do niego środka farmakologicznego, powodującego obkurczenie i zasklepienie naczynia. Znieczulenie podczas operacji podaje się tylko w poważniejszych przypadkach.
O metodzie leczenia decyduje lekarz w porozumieniu z pacjentem. Każdy zabieg chirurgiczny obarczony jest ryzykiem powikłań. W przypadku usuwania żylaków powrózka nasiennego najczęściej występującym powikłaniem jest powstanie pooperacyjnego wodniaka jądra, czyli gromadzenie się nadmiernej ilości treści płynnej wokół jądra. Niestety żylaki powrózka nasiennego mogą mieć charakter nawrotowy.
Powikłania nieleczonych żylaków powrózka nasiennego
Wśród powikłań nieleczonych żylaków wymienia się przede wszystkim zaburzenia płodności. Ponadto żylaki powrózka nasiennego mogą zwiększać ryzyko wystąpienia żylaków kończyn dolnych.
Leczenie żylaków powrózka nasiennego w walce z niepłodnością
Wielu pacjentów, którzy poddali się operacji ze względu na zaburzenia płodności zastanawia się, jak szybko dochodzi do poprawy parametrów nasienia? Produkcja i dojrzewanie plemników (spermatogeneza) trwa około 74 dni. Kontrolne badanie nasienia należy wykonać po około 3 miesiącach od zabiegu operacyjnego.
Czytaj także: Płodność mężczyzn i kobiet – co na nią wpływa?
Samobadanie jąder – metoda wykrycia wszelkich zmian na jądrach
Podobnie jak kobiety powinny badać swoje piersi, mężczyźni powinni przynajmniej raz w miesiącu wykonać samobadanie jąder. Pozwala ono na wczesne wykrycie wszelkich nieprawidłowości, chociaż żylaki powrózka nasiennego można wyczuć dopiero w II lub III stopniu zaawansowania. Badanie jąder powinno przebiegać z dokładnym oglądaniem jąder, moszny, penisa oraz skóry okolic intymnych. Skóra powinna być stosunkowo gładka, bez dziwnych zmian, wklęśnięć, zmarszczeń. Na tym etapie należy po prostu poszukiwać odstępstw od normy. Badanie jąder należy przeprowadzić trzema palcami – kciukiem, palcem wskazującym oraz środkowym. Polega ono na złapaniu jądra między kciukiem a palcem wskazującym i środkowym, a następnie dotykaniu go miejsce po miejscu – dokładnie oraz z wyczuciem. Zaniepokoić powinny wszelkie nierówności, guzki, zgrubienia, nowe zmiany. Oba jądra powinny być przebadane tak samo.
Diagnozowaniem zmian w obrębie jąder zajmują się zarówno urolodzy i chirurdzy, jak i onkolodzy i androlodzy. Kiedy zgłosić się do lekarza? Gdy występują zmiany skórne w postaci obrzęku, ściemnienia skóry, owrzodzeń, strupów, niegojących się ran czy marszczenia się skóry. Jeśli występują zmiany w wielkości lub wadze jąder, ból jąder lub moszny, a także wtedy, kiedy wyczuwalne są palpacyjnie zmiany na jądrach – wszelkiego rodzaju zgrubienia, grudki, guzki, nierówności. Bagatelizowanie zmian może opóźnić diagnostykę choroby i pogorszyć rokowania pacjenta.
To również może Cię zainteresować:
Polecane artykuły:
