GFR – co to za badanie?
Wartość klirensu kreatyniny, nazywana często GFR (ang. Glomerulal Filtration Rate), służy do określenia ilości związku, który zostaje przesączony w kłębuszku nerkowym. Wynik podaje się w jednostce czasu, co pozwala ocenić bieżącą zdolność nerek do usuwania zanieczyszczeń z krwi, np. kreatyniny bądź innych metabolitów. GFR zawsze należy obliczać podczas oznaczania poziomu kreatyniny we krwi. Jeśli specjalista nie zleca takiej analizy, klirens można wyliczyć z wykorzystaniem specjalnych kalkulatorów dostępnych w sieci.
Obliczanie GFR polega na wykorzystaniu stężenia kreatyniny albo cystatyny C w surowicy krwi. W tym celu wskazane jest zastosowanie wzorów, np. MDRD, który uwzględnia wiek, płeć, poziom kreatyniny, a także rasę badanej osoby. Wskaźnik filtracji kłębuszkowej podaje się w przeliczeniu na standardowe pole powierzchni ciała pacjenta.
Na czym polegają badania krwi GFR?
Badanie klirensu przebiega w kilku etapach. Najpierw koniecznie należy wykonać dobową zbiórkę moczu, czyli oddawać wszystkie porcje moczu przez całą dobę. Najlepiej ten krok rozpocząć rano, bezzwłocznie po oddaniu pierwszej próbki, a potem powtarzać tę czynność aż do kolejnego poranka. Trzeba pamiętać, że zebrany płyn powinien być przechowywany w lodówce. Po zakończeniu powinno się określić objętość moczu, wymieszać i nabrać niewielką próbkę do specjalnego pojemnika. Następnie zanosi się ją do laboratorium, w którym dodatkowo pobierana zostaje krew na czczo.
Kiedy należy wykonać badanie krwi GFR?
Współczynnik GFR jest jednym z najlepszych wyznaczników funkcjonowania nerek. Badanie wykonuje się przy monitorowaniu chorób przewlekłych bądź profilaktycznie. Wskazania to m.in.:
- kłębuszkowe zapalenie nerek,
- podejrzenie zaburzenia funkcjonowania nerek,
- przewlekłe choroby nerek,
- śródmiąższowe zapalenie nerek,
- wszelkie inne choroby i zaburzenia nerek, a także dróg moczowych.
Pierwszymi i najczęstszymi objawami związanymi z niewydolnością nerek może być:
- powstawanie obrzęków, szczególnie na twarzy, wokół oczu oraz na nadgarstkach,
- oddawanie pieniącego się lub ciemnego moczu,
- zmniejszona objętość wydalanego moczu, a przy tym problem z jego oddawaniem.
Badania GFR – norma
Prawidłowy wynik badań GFR powinien wynosić ≥90 ml/min/1,73 m² (zazwyczaj około 120–130 ml/min/1,73 m²). GFR poniżej normy nie zawsze świadczy o zaburzeniu czynności nerek. Warto jednak w takiej sytuacji udać się na konsultację lekarską, aby dokładnie zdiagnozować problem. Dzięki badaniu GFR można określić stadium choroby nerek u pacjenta. Wyniki, które znacznie odbiegają od normy, a więc poniżej 30 ml/min/1,73 m², często sygnalizują poważną niewydolność nerek.
Przyczyny łagodnie obniżonego GFR
Zmniejszona wartość GFR <60 ml/min/1,73 m² może świadczyć o nieprawidłowości w pracy nerek. Do najczęściej spotykanych przyczyn należą:
- kłębuszkowe zapalenie nerek,
- ostre uszkodzenie nerek,
- wielotorbielowate zwyrodnienie nerek,
- cukrzyca lub nadciśnienie (a właściwie uszkodzenie nerek w związku przebiegiem tych chorób),
- odmiedniczkowe zapalenie nerek.
Czy GFR może wzrosnąć?
W niektórych sytuacjach wynik wskaźnika filtracji kłębuszkowej może być wyższy. Dzieje się tak np. w przebiegu cukrzycy, podczas ciąży, ćwiczeń fizycznych. Co więcej, taką wartość klirensu kreatyniny można zauważyć u osób spożywających dużo mięsa. Należy pamiętać, że podwyższona wartość GFR również nie jest stanem pożądanym i wpływa niekorzystnie na funkcjonowanie nerek.
Polecane artykuły:
