Dysforia – co to?
Dysforia to stan związany z obniżeniem nastroju, któremu towarzyszy szczególnie silna frustracja i rozdrażnienie. Dysforia jest zaliczana do zaburzeń psychiatrycznych. Szczególną cechą nastroju dysforycznego jest wybitne wyolbrzymianie znaczenia błahych spraw i wydarzeń. Podczas stanu dysforycznego dochodzi do uzewnętrznienia negatywnych emocji, do których należy przede wszystkim gniew i złość. Może to przyjąć nawet formę agresji, dlatego kontakt z osobą z dysforią bywa trudny.Dysforia – przyczyny
Podłoże i przyczyny dysforii nadal nie zostały do końca poznane. Nie można wskazać jednego, konkretnego powodu pojawiania się stanów dysforycznych. Mogą one mieć różne podłoże, zarówno psychiatryczne, jak i organiczne, bowiem dysforia może współistnieć z niektórymi chorobami przewlekłymi.Nastrój dysforyczny często towarzyszy innym schorzeniom psychiatrycznym, takim jak:
- zaburzenia lękowe (nerwice),
- choroba afektywna dwubiegunowa,
- zaburzenia organiczne,
- zespoły urojeniowe,
- zaburzenia dysocjacyjne,
- zespoły otępienne – np. choroba Alzheimera, otępienie czołowo-skroniowe,
- zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi – ADHD,
- zaburzenia osobowości – szczególnie w przypadku osobowości z pogranicza (osobowości typu borderline),
- depresja (czyli choroba afektywna jednobiegunowa),
- stany odurzenia (w tym stany związane z przyjmowaniem narkotyków i upojeniem alkoholowym),
- zaburzenia adaptacyjne,
- paranoje.
Dysforia a stany fizjologiczne
Dysforia może również występować w przebiegu pewnych stanów niezwiązanych z zaburzeniami psychiatrycznymi. Stany dysforyczne mogą towarzyszyć:- zespołowi napięcia przedmiesiączkowego,
- stanom preagonalnym (czyli stanom poprzedzającym zgon),
- ostrym i przewlekłym zespołom bólowym,
- niewydolności krążeniowo-oddechowej,
- niektórym schorzeniom i zaburzeniom metabolicznym (m.in. obniżonemu stężeniu glukozy we krwi), zaburzeniom endokrynologicznym i neurologicznym.
Dysforia – objawy
Charakterystyczną cechą nastroju dysforycznego jest nieadekwatne reagowanie na pewne sytuacje. Dla przykładu – długa kolejka w sklepie może być irytująca dla każdego z nas, jednak osoba z dysforią może w tym przypadku zareagować nieadekwatną wściekłością, a nawet agresją.Najważniejsze objawy dysforii, o których zdecydowanie warto wspomnieć, to:
- istotne wahania nastroju – nastrój pacjenta z dysforią może zmieniać się w bardzo krótkim czasie;
- tendencja do zachowań agresywnych, w tym autoagresywnych;
- pesymistyczne podejście i ocena swojej przyszłości;
- zaniżona ocena własnej sytuacji zawodowej, rodzinnej czy społecznej;
- niedocenianie siebie, obniżona samoocena;
- wybuchowość, łatwość wpadania w gniew, wściekłość, szybkie reagowanie złością na codzienne sytuacje;
- silne poczucie niesprawiedliwości, beznadziejności własnej sytuacji;
- obniżony krytycyzm, a więc zaburzona, nielogiczna ocena danej sytuacji;
- uczucie ciągłego napięcia;
- nieumiejętność cieszenia się, rzadkie odczuwania radości.
Dysforia – leczenie
Pacjent mający objawy dysforyczne powinien udać się na konsultację psychiatryczną. Jest to niezwykle ważne, ponieważ dysforia może być jednym z objawów schorzenia psychiatrycznego, a jego zdiagnozowanie umożliwia rozpoczęcia odpowiedniego leczenia. Prawidłowa terapia schorzenia zasadniczego pozwala na efektywne leczenie dysforii.Jeżeli przyczyną objawów dysforycznych jest np. schizofrenia czy choroba afektywna dwubiegunowa, leczenie w takim przypadku polega na stosowaniu odpowiednich leków. Jeżeli natomiast dysforia wynika z zaburzeń osobowości czy zaburzeń adaptacyjnych, podstawą leczenia w tej sytuacji jest psychoterapia.
W celu eliminacji dokuczliwych objawów dysforii konieczne może być także zdiagnozowanie i leczenie schorzeń przewlekłych, w tym zaburzeń hormonalnych. Jeżeli dysforia wynika z dolegliwości bólowych, niezbędna jest odpowiednia terapia bólu, a czasami skierowanie pacjenta do specjalnej poradni leczenia bólu.
Zdiagnozowanie i poprawne leczenie dysforii wymaga całościowego podejścia do pacjenta i dużej uwagi ze strony lekarza. Z tego względu na objawy dysforii powinni zwracać uwagę nie tylko lekarze psychiatrzy, ale również lekarze pierwszego kontaktu, którzy często są pierwszymi specjalistami, do których zgłaszają się pacjenci z tym problemem.
Autor: Redakcja
