Insulina powinna być podawana do tkanki podskórnej (wewnętrznej warstwy skóry, zbudowanej w dużym stopniu z komórek tłuszczowych) – to gwarantuje jej prawidłowe wchłanianie oraz działanie zgodnie z profilem leku. Przy nieodpowiednio dobranej igle lub nieprawidłowej technice iniekcji insulina może być podana zbyt głęboko – do mięśni, co może skutkować hipoglikemią (pracujący mięsień wzmaga działanie leku) lub zbyt płytko – w skórę, co z kolei może powodować hiperglikemię (insulina nie będzie się wchłaniać prawidłowo, może też wypływać). To dlatego pacjenci z cukrzycą powinni świadomie dobierać igły do penów oraz dostosowywać do nich technikę wstrzykiwania leku.
Insulinę można podawać:
- pod kątem prostym,
- pod kątem 45 stopni,
- z unoszeniem fałdu skóry,
- bez unoszenia fałdu skóry.
To, w jaki sposób należy podać insulinę, zależy od trzech czynników:
- długości igły,
- grubości tkanki podskórnej pacjenta,
- miejsca iniekcji.
Igły do penów – jaka długość jest najlepsza?
W ciągu ostatnich 20 lat igły do penów ulegały stopniowemu skracaniu. Początkowo diabetycy mieli do dyspozycji igły o długości 12,7 mm i 8 mm, wciąż dostępne w sprzedaży, choć obecnie nierekomendowane. Promowane obecnie długości igieł to: 6 mm, 5 mm i 4 mm.
Wszystko wskazuje na to, że igieł krótszych niż 4 mm nie będzie, a wynika to z budowy ludzkiej skóry. Grubość skóry wynosi średnio 2 mm, u niektórych osób przekracza nieznacznie 3 mm. Jest ona cechą niezależną od masy ciała (nawet bardzo otyłe osoby nie mają grubszej skóry, mają grubą tkankę podskórną). Igła o długości 4 mm to gwarancja, że nie podamy insuliny ani za płytko, ani za głęboko. Dlatego obecnie dla wszystkich pacjentów, niezależnie od masy ciała, rekomendowane są igły najkrótsze. Na pewno są one najbezpieczniejsze dla dzieci i osób bardzo szczupłych.
Dorośli o prawidłowej masie ciała, ale też osoby z nadwagą czy otyłością mogą stosować igły o długości 5 i 6 mm, choć niekiedy będą one wymagały podnoszenia fałdu skóry oraz/lub podawania insuliny pod kątem 45 stopni. Odchodzi się od igieł najdłuższych, które znacznie zwiększają ryzyko iniekcji domięśniowych (z racji tego, że pacjenci wykorzystują igły, które dostają w aptece gratis przy zakupie insuliny – a często są to igły długie – w tabeli poniżej podajemy rekomendacje dotyczące podawania insuliny także najdłuższymi igłami do wstrzykiwaczy).
Polecamy: Kalkulator BMI online
Podawanie insuliny – kiedy podnosimy fałd skóry?
Insulinę można wstrzykiwać z podnoszeniem fałdu skóry – tworząc fałd, zwiększamy grubość tkanki podskórnej i w ten sposób ograniczamy ryzyko podania leku domięśniowo. Tylko w ten sposób powinno się podawać insulinę u pacjentów bardzo szczupłych, zarówno dzieci, jak i dorosłych, nawet jeśli stosowane są najkrótsze igły o długości 4 mm. W przypadku igieł krótszych insulinę w fałd można podać pod kątem prostym, przy igłach dłuższych – 6, 8, 12 mm – zawsze pod kątem 45 stopni. To także zabezpiecza nas przed podaniem hormonu zbyt głęboko.
Jednocześnie warto zauważyć, że nie każda powierzchnia, w którą podajemy insulinę, umożliwia utworzenie fałdu skóry. Bez problemu można go utworzyć na brzuchu, gdzie i tak warstwa tkanki podskórnej jest najczęściej najgrubsza. Znacznie trudniej utworzyć fałd skóry przy zastrzyku w ramię czy udo. Dlatego tym bardziej trzeba zwracać uwagę na długości igieł i prawidłową techniką podawania leku.
| Długość igły | Dla kogo? |
Pod jakim kątem?
Czy unosić fałd skóry?
4 mm
Pacjenci bardzo szczupli – REKOMENDOWANE
Dzieci – REKOMENDOWANE
Pacjenci o prawidłowej masie ciała
Pacjenci otyli
Zawsze pod kątem 90 stopni
Pacjenci bardzo szczupli – można
Pozostali – bez unoszenia fałdu skóry
5 mm
Pacjenci bardzo szczupli
Dzieci
Pacjenci o prawidłowej masie ciała
Pacjenci otyli
45 lub 90 stopni
45 lub 90 stopni
90 stopni
90 stopni
Tak
Tak
Można
Nie
6 mm
Pacjenci bardzo szczupli
Dzieci
Pacjenci o prawidłowej masie ciała
Pacjenci otyli
45 lub 90 stopni
45 lub 90 stopni
90 stopni
90 stopni
Tak
Tak
Można
Nie
8 mm
Pacjenci o prawidłowej masie ciała
Pacjenci otyli
45 stopni
45 lub 90 stopni
Tak
Tak
Igły niepolecane dla diabetyków
12 mm
Pacjenci o prawidłowej masie ciała
Pacjenci otyli
45 stopni
45 stopni
Tak
Tak
12,7 mm
Pacjenci o prawidłowej masie ciała
Pacjenci otyli
45 stopni
45 stopni
Tak
Tak
Długość igieł a ból podczas iniekcji
Krótsze igły nie tylko ograniczają ryzyko podania insuliny zbyt głęboko, co może skutkować niedocukrzeniem. Zwykle są one też łatwiej akceptowane, szczególnie przez najmłodszych pacjentów, a wykonywane nimi iniekcje są mniej bolesne. Większość diabetyków może stosować igły 4 mm bez unoszenia fałdu skóry, wbijając igłę pod kątem prostym. A to bez wątpienia najłatwiejszy sposób podawania insuliny.
