Lekomania – przyczyny i leczenie. Jak rozpoznać uzależnienie od leków?

Lekomania – co to jest?

Lekomania (inaczej zależność lekowa, lekozależność) to poważny nałóg polegający na uzależnieniu od leków. Zaczyna się dość niepozornie – najpierw lekoman lub lekomanka bierze leki, by złagodzić ból, poprawić swoje zdrowie lub samopoczucie, a później sięga po nie dlatego, że lubi stan, jaki pojawia się po ich zażyciu. Taka osoba w pewnym momencie traci nad wszystkim kontrolę, a przyjmowanie nadmiernych ilości leków nierzadko pociąga za sobą groźne dla zdrowia i życia skutki fizyczne i psychiczne.

Choć o lekomanii nie mówi się tak często jak o uzależnieniu od alkoholu, narkotyków czy hazardu, to wcale nie jest to rzadki nałóg. Polska jest w czołówce krajów, których mieszkańcy przyjmują największe ilości leków.

Przyczyny lekomanii

Nie da się wskazać jednej przyczyny lekomanii – dla każdego inny czynnik może zadecydować o popadnięciu w nałóg. Da się za to określić czynniki predysponujące do rozwoju uzależnienia od leków – najczęściej dotyczy osób, które zmagają się z problemami natury psychicznej.

Skłonność do uzależnienia wykazują przede wszystkim chorzy na depresję, z zaburzeniami lękowymi, nerwicą, zaburzeniami somatyzacyjnymi czy objawami psychotycznymi.
Z lekomanią częściej niż inni zmagają się osoby nadużywające alkoholu, amfetaminy, kokainy i opiatów. Ponadto od leków bardzo łatwo uzależniają się osoby o niskiej samoocenie, z mnóstwem problemów, które nie potrafią odnaleźć się w społeczeństwie.

Jak rozpoznać lekomana?

Lekoman do normalnego funkcjonowania potrzebuje substancji, od której jest uzależniony. W przypadku jej braku pojawiają się nieprzyjemne skutki psychiczne i fizjologiczne. Objawy na ogół są do siebie bardzo podobne. Lekomaniacy najczęściej uskarżają się na:

• chęć przyjmowania leków nawet po ustąpieniu objawów choroby;
• zwiększoną tolerancję na daną substancję – z czasem muszą przyjmować coraz większe dawki leków, aby uzyskać oczekiwany efekt;
• częste myślenie o leku, szukanie okazji do zażycia go;
• utratę kontroli nad przyjmowaniem leku;
• nadmierną koncentrację na zdobyciu leku;
• dolegliwości fizyczne występujące po odstawieniu;
• wahania nastroju i zmiany osobowości.

Takie osoby są też częstymi bywalcami gabinetów lekarskich – chodzą do różnych lekarzy,  zmyślają objawy, by pozyskać receptę na konkretny preparat.

Jakie leki uzależniają?

Lista leków, od których można się uzależnić, jest długa, bo tak naprawdę każda substancja chemiczna jest w stanie uzależnić. Najczęściej jednak przyczyną lekomanii są:

• leki nasenne i uspokajające,
• preparaty przeciwbólowe,
• leki o działaniu przeciwdepresyjnym,
• suplementy diety,
• substancje odchudzające,
• preparaty dopingujące.

Lekomania – skutki

Skutki nadużyć leków w dużej mierze zależą od ich rodzaju:

• leki przeciwbólowe – np. nudności i wymioty, problemy z oddychaniem, koncentracją i koordynacją, wrzody żołądka;
• leki przeciwkaszlowe – np. napady lękowe, problemu z pamięcią i koncentracją, za-burzenia postrzegania, halucynacje, obrzęk płuc, śpiączka, śmierć;
• leki nasenne i uspokajające – np. drażliwość, przygnębienie, zaburzenia koncentracji i postrzegania;
• środki przeczyszczające – np. osłabienie, nudności i wymioty, odwodnienie, zaparcia, choroby jelit.

Leczenie lekomanii

Rozpoczęcie leczenia jest możliwe dopiero wtedy, gdy lekoman zda sobie sprawę z powagi problemu i sam zechce wyzdrowieć. Jeśli nie przyzna się do choroby i będzie próbować się wypierać, nikt go do tego nie zmusi.

Podczas terapii lekomanii równolegle stosuje się takie metody jak:

• detoksykacja,
• leczenie farmakologiczne,
• psychoterapia.

Leczenie lekomanii to długotrwały proces, który wymaga od uzależnionego dużo siły i samozaparcia. Najczęściej odbywa się w ośrodku leczenia uzależnień i przebiega pod ścisłą kontrolą pracujących w nim specjalistów.

Jak zapobiec uzależnieniu od leków?

Nie ma nic złego w zażywaniu leków pod warunkiem, że się to robi z głową. Aby zapobiec uzależnieniu się od środków farmaceutycznych, należy stosować się do poniższych zasad:

• stosuj się do zaleceń w zakresie dawkowania, sposobu przyjmowania i okresu zażywania danego leku (potrzebne informacje znajdziesz w dołączonej do opakowania ulotce);
• staraj się nie leczyć się na własną rękę – w razie niepokojących objawów skontaktuj się z lekarzem;
• w razie uzależnienia organizmu od leku lub wystąpienia objawów niepożądanych powiedz o tym swojemu lekarzowi;
• zawsze informuj lekarzy o wszystkich lekach, jakie przyjmujesz.

I pamiętaj, że leki przyjmowane zgodnie z zaleceniami w przypadku chorób i niepożądanych objawów pomagają, ale nadużywane bez potrzeby – zagrażają życiu i zdrowiu.


 

Autor: Redakcja