Małpia ospa to nie nowa choroba – występuje w Afryce Środkowej i Zachodniej, jednak coraz więcej przypadków zachorowań odnotowuje się w Europie. Małpią ospę po raz pierwszy opisano w 1970 roku w Demokratycznej Republice Konga. Pacjentem był 9-letni chłopiec. W 1970 roku w Kongu nie było wirusa ospy prawdziwej od dwóch lat, dlatego przypadek dziecka wzbudził zainteresowanie.
– Ospa wietrzna (ang. varicella, chickenpox) niewiele więcej ma wspólnego z ospą prawdziwą (ang. smallpox) i małpią (ang. monkeypox) poza nazwą. Są to kompletnie różne rodziny wirusów i szczepienia przeciw ospie wietrznej nie chronią przed ospą prawdziwą i małpią – pisze na swoim Twitterze Paweł Grzesiowski.
Małpia ospa – co to za wirus?
Wirus małpiej ospy jest otoczkowym, dwuniciowym wirusem DNA, który należy do rodzaju Orthopoxvirus z rodziny wirusów Poxviridae. WHO wyróżnia dwa odrębne klady genetyczne wirusa ospy małpiej – klad środkowoafrykański (uznawany za bardziej zaraźliwy) i klad zachodnioafrykański.
Szczepionka przeciwko ospie prawdziwej chroni w ponad 85 proc. przed małpią ospą – wirus wywołujący ospę prawdziwą również wywodzi się z rodzaju wirusów Orthopoxvirus. Aktualnie nie ma specjalistycznej szczepionki przeciw małpiej ospie.
Jak dochodzi do zakażenia małpią ospą?
Wirus małpiej ospy przenoszony jest w wyniku bezpośredniego kontaktu z chorym zwierzęciem (krwią, płynem ustrojowym, zmianami skórnymi – np. w wyniku ugryzienia) lub człowiekiem (musi dojść do kontaktu z płynami ustrojowymi, zmianami skórnymi w postaci wykwitów i strupów albo chory musi bezpośrednio nakaszleć na inną osobę). Uważa się, że zakaźność między ludźmi jest niska. Głównymi nosicielami wirusa są afrykańskie wiewiórki, szczury i różne gatunki małp.
Okres inkubacji małpiej ospy wynosi zwykle od 6 do 13 dni, ale może wynosić od 5 do 21 dni.
Aby zminimalizować ryzyko zakażenia podczas kontaktu z osobą chorą, zaleca się noszenie maseczek, rękawiczek i fartuchów ochronnych, a także częstą dezynfekcję. Na zakażenie najbardziej narażone są osoby z obniżoną odpornością oraz pracownicy służby zdrowia, którzy mają najwięcej kontaktu z chorymi.
Małpia ospa – objawy
Małpia ospa nie powoduje tak ciężkiego przebiegu choroby jak wirus ospy prawdziwej. Do najczęstszych objawów zaliczamy:
- powiększenie węzłów chłonnych,
- wysoką gorączkę,
- charakterystyczną wysypkę (plamki, grudki, pęcherzyki, krosty, strupki),
- ogólne osłabienie,
- ból głowy i gardła.
Małpia ospa – leczenie
Leczenie małpiej ospy, podobnie jak każdej innej choroby wirusowej, jest leczeniem objawowym. Choremu zazwyczaj podawane są leki przeciwwirusowe, przeciwbólowe i przeciwgorączkowe. Testem diagnostycznym potwierdzającym zakażenie wirusem jest badanie PCR (test laboratoryjny) pobranej ze zmiany skórnej wydzieliny.
Jeśli doszło do nadkażenia bakteryjnego zmian skórnych lub innych komplikacji zdrowotnych, są one leczone w zależności od stwierdzonych problemów. Wskaźnik śmiertelności małpiej ospy wśród ludzi wynosi 10 proc.
Gdzie występuje małpia ospa?
Małpia ospa występuje w Afryce – obecnie pojedyncze przypadki rejestrowane są w krajach Europy.
Według WHO przebieg małpiej ospy można podzielić na dwie fazy:
- Faza I – do 5 dni (okres inkubacji wirusa). Występują: gorączka, bóle głowy, powiększenie węzłów chłonnych, bóle mięśniowe, osłabienie organizmu.
- Faza II – 1–3 dni od wystąpienia gorączki. Pojawia się wysypka, która w większości przypadków obejmuje twarz i kończyny oraz błonę śluzową jamy ustnej. U 30 proc. pacjentów pojawia się także na narządach płciowych, u 20 proc. również na spojówkach.
Zwykle wysypka utrzymuje się przez okres od 2 do 4 tygodni; często zostawia ona głębokie blizny po strupach.
Małpia ospa w Europie
W Wielkiej Brytanii pierwszy przypadek małpiej ospy wykryto 7 maja u pacjenta, który powrócił z Nigerii, gdzie doszło do zakażenia. W Europie kolejne infekcje zgłoszono w Szwecji, we Włoszech, Francji oraz Belgii. Odnotowano także 13 zakażeń małpią ospą w Kanadzie oraz w USA i Australii – stan na 23 maja 2022.
Autor: Redakcja
Bibliografia:
1. WHO: Monkeypox
