Nużeniec ludzki – co to jest?
Nużeńcem jest pajęczakiem z rzędu roztoczy. Do dziś zidentyfikowano ponad sto różnych odmian nużeńca ludzkiego. Wszystkie te gatunki są bardzo wyspecjalizowanymi organizmami, ściśle uzależnionymi od swoich nosicieli. Na różnych obszarach skóry jednego gospodarza mogą występować różne rodzaje nużeńców. Przypuszcza się, że na ciele ludzkim może egzystować dwa różne gatunki tych pajęczaków.
Nużeniec – jak wygląda?
Nużeńce charakteryzują się robakowatym wyglądem oraz ciałem pokrytym delikatnym oskórkiem. Większe gatunki mogą osiągać długość 0,3-0,4 mm. Jednym z nich jest Demodex folliculorum. Jego ciało ma formę wydłużoną i jest zlokalizowane w ujściach mieszków włosowych, gdzie tworzy grupy obejmujące kilka osobników. Mniejsze nużeńce, o wrzecionowatym kształcie, to Demodex brevis, który osiąga rozmiary 0,2-0,3 mm i posiada krótsze odnóża. Dokładny obraz nużeńca można znaleźć na zdjęciach mikroskopowych.
Jak można zarazić się nużeńcem?
Obecność nużeńca jest obserwowana u ludzi z różnych ras i zróżnicowanych szerokości geograficznych. Przypuszcza się, że przenoszenie ich z jednej osoby na drugą może następować w wyniku:
- bezpośredniego kontaktu,
- używania wspólnych artykułów toaletowych lub ręczników,
- poprzez unoszący się kurz.
Osiedlanie się na skórze zwykle ma miejsce w okresie dzieciństwa lub we wczesnym dorosłości. Jedynie na skórze noworodków nie stwierdzono ich obecności. Nużeniec może zasiedlać rejon oka, włosów i skóry głowy, uszu i twarzy.
Nużeniec oka, nużeniec na twarzy – gdzie najchętniej bytuje pasożyt?
Nużeńce często przebywają pojedynczo, zazwyczaj ukryte głęboko w gruczołach łojowych skóry twarzy lub w gruczole Meiboma, który znajduje się wewnątrz powiek. Żywią się komórkami tych gruczołów, co skutkuje ich uszkodzeniem. Ponieważ w każdym etapie swojego życia nużeńce odżywiają się komórkami naskórka oraz zawartością łoju, ich ulubionymi rejonami zamieszkania są obszary skóry obfitujące w gruczoły łojowe – takie jak:
- nos,
- policzki,
- czoło,
- broda.
Mogą także występować w przewodzie słuchowym zewnętrznym, na skórze klatki piersiowej lub w okolicach narządów płciowych.
Nużeniec – objawy
Na początku infekcji nużeńcem ludzkim objawy są prawie niezauważalne lub łagodne, a często są mylone z alergią skórną wywołaną przez inny czynnik. Wyzwalany przez te pasożyty świąd jest słabo wyczuwalny, ponieważ nużeńce nie tworzą kanalików w skórze ani nie wydobywają krwi. Osoby, które są zarażone tym roztoczem, zazwyczaj doświadczają:
- swędzenia i pieczenia powiek,
- podrażnienia i zaczerwienienia oczu,
- uczucia jakby piasek znajdował się pod powieką,
- ogólnego dyskomfortu.
Inwazja nużeńca prowadzi do stanu zapalnego mieszka włosowego lub gruczołu łojowego. To z kolei utrudnia wydzielanie łoju, co może prowadzić do stanów zapalnych, gorączki, bólu, a ostatecznie może wywołać tworzenie ropnia. W przypadku osób wrażliwych może również dochodzić do pieczenia i swędzenia, zwłaszcza podczas wnikania pasożyta w głębsze warstwy skóry. Dodatkowo, obecność nużeńca może prowadzić do pojawienia się zaskórników i wągrów. Wydzieliny pasożyta mogą także wywołać reakcje alergiczne i podrażnienia wokół otworów gruczołów łojowych.
Jakie choroby wywołuje nużeniec?
Wczesna diagnoza nużycy pozwala na podjęcie odpowiedniego leczenia, co z kolei minimalizuje poważne konsekwencje tej infekcji. Niemniej jednak, w przypadku niewłaściwej lub opóźnionej diagnozy, nużyca może rozprzestrzenić się po całym ciele. Co istotne, nużeńce mogą także być odpowiedzialne za wywoływanie innych schorzeń skórnych, takich jak:
- zapalenie spojówek,
- zespół suchego oka,
- zapalenie krawędzi powieki,
Ponadto, w obrębie krawędzi powiek możliwe jest obserwowanie objawów takich jak:
- ropienie,
- złogi,
- osłabienie oraz utrata rzęs.
Nużeniec – diagnoza
Aby stwierdzić obecność nużeńca, konieczne jest przeprowadzenie badań mikroskopowych próbek z zaskórników lub całości mieszków włosowych. Oba rodzaje tych pasożytów mogą wywoływać zespół suchego oka i/lub alergiczne reakcje. Ważne jest, aby nie ignorować dolegliwości, ponieważ opóźnione rozpoznanie prowadzi do bardziej skomplikowanego i dłuższego procesu leczenia.
Nużeniec – leczenie
Leczenie infekcji nużycą jest trudne, ponieważ nie wystarczy tylko i wyłącznie usunąć pasożyta ze skóry. Ważne jest również skupienie się na wyzdrowieniu związanym z usunięciem wpływu nużeńca na skórę. Terapia farmakologiczna może trwać przez wiele miesięcy i wymaga od pacjenta cierpliwości oraz dyscypliny. Często upływa wiele lat od momentu zarażenia do pojawienia się pierwszych objawów chorobowych. Dodatkowo, warto zaznaczyć, że nużeńce obecne na powierzchni skóry przechodzą przez różne etapy życiowe (larwy, nimfy, osobniki dorosłe), więc leczenie musi uwzględniać eliminację wszystkich trzech stadiów rozwojowych, aby zapobiec ponownej kolonizacji skóry.
Nużeniec – leczenie domowe
W leczeniu demodekozy, podobnie jak w przypadku innych chorób skóry, kluczową rolę odgrywa zastosowanie środków zewnętrznych, poprzez nakładanie preparatów na dotkniętą chorobą skórę. Ponieważ nie wszystkie osobniki nużeńca znajdują się na powierzchni skóry (niektóre z nich ukrywają się głęboko w gruczołach łojowych i torebkach włosowych), efektywność takiego leczenia jest ograniczona. W przypadku chorób oka, dobre efekty przynosi miejscowe stosowanie olejku z drzewa herbacianego.
Na rynku istnieje szereg preparatów, które mogą być pomocne w leczeniu nużeńca. Warto sięgać po preparaty apteczne do odkażania skóry. W aptekach dostępne są różne rodzaje szamponów, które przeznaczone są do stosowania na skórę głowy.
Nużeniec – leczenie farmakologiczne
Jeżeli domowe sposoby na nużeńca oraz używanie preparatów bez recepty zawiedzie, konieczna będzie wizyta u dermatologa. Lekarz ustali, czy na pewno masz do czynienia z nużeńcem, wykluczając ewentualne inne możliwe przyczyny zmian skórnych. Jeśli diagnoza się potwierdzi, specjalista może przepisać odpowiednie leki (głównie do podawania na skórę) wspierające leczenie nużycy. Na nużeńca przepisywane są głównie maści zawierające metronidazol lub maści z erytromycyną.
Profilaktyka, czyli jak nie dopuścić do zakażenia nużeńcem
Profilaktyka zdrowotna przeciwko infekcji nużeńcem to działania mające na celu zapobieganie chorobie lub jej nawrotom. Ważnym elementem w zapobieganiu jest utrzymanie odpowiedniej higieny osobistej. Ważne jest, aby unikać używania wspólnych kosmetyków do makijażu, narzędzi do usuwania owłosienia i innych osobistych przedmiotów, które mogą przenosić te pasożyty. Zarażenie nużeńcem występuje w warunkach sprzyjających, na przykład w przypadku osłabionej odporności. Przestrzeganie środków ostrożności może zapobiec nieprzyjemnym konsekwencjom wynikającym z zaniedbania lub niedocenienia niepokojących objawów i zmian skórnych.
Polecane artykuły:
